Ovuc içi və ayaq dabanlarında heç bir səpki olmadığı halda tez-tez yaranan qaşınma bəzən sadəcə dərinin quruması ilə bağlı olmur. Bu əlamət qaraciyər və öd yollarının xəstəlikləri, şəkərli diabet, böyrək problemləri və sinir sistemindəki pozuntularla əlaqəli ola bilər.
Demokrat.az xəbər verir ki, bu barədə Macarıstanın "Egeszsegkalauz" portalı məlumat yayıb.
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, qaşınmanın nə qədər davam etməsi, günün hansı vaxtında güclənməsi və bədənin hansı nahiyələrində hiss olunması onun səbəbini müəyyənləşdirmək baxımından əhəmiyyətlidir. Xüsusilə gecələr artan, uzun müddət davam edən və adi dəriyə qulluq vasitələri ilə keçməyən qaşınmaya diqqət yetirmək lazımdır.
Tibbdə qaşınma pruritus adlanır. Bu hiss dəridəki həssas sinirlər, sinir sistemi və müxtəlif bioloji maddələrin qarşılıqlı təsiri nəticəsində yaranır. Bəzi hallarda dəridə heç bir görünən dəyişiklik olmadan da meydana çıxa bilər.
Qaraciyər və öd yollarının xəstəlikləri
Ovuc və ayaq dabanlarında səpkisiz qaşınmanın mümkün səbəblərindən biri xolestazdır. Bu vəziyyət ödün əmələ gəlməsi və ya axmasının pozulması nəticəsində yaranır və qaraciyər, eləcə də öd yollarının xəstəlikləri ilə əlaqəli ola bilər.
Xolestaz zamanı qaşınma xüsusilə ovuclarda və ayaq dabanlarında hiss edilə, gecələr daha da güclənə bilər. Bəzən narahatlıq bədənin digər hissələrinə də yayılır.
Lakin bu əlamət təkbaşına qaraciyər xəstəliyinin göstəricisi deyil. Uzun müddət davam edən və dermatoloji səbəbi müəyyən edilməyən qaşınma zamanı həkim qaraciyərin fəaliyyətini yoxlamaq üçün qan analizləri təyin edə bilər.
Hamiləlik zamanı diqqətli olmaq lazımdır
Hamiləliyin, xüsusilə ikinci yarısında ovuc və ayaq dabanlarında səpkisiz qaşınma hamiləlik xolestazının əlaməti ola bilər. Bu vəziyyət gecələr daha çox narahatlıq yaradır və sarılıq kimi görünən əlamətlər olmadan da inkişaf edə bilər.
Hamiləlik xolestazı döl üçün təhlükə yarada bildiyindən belə şikayət ortaya çıxarsa, gecikmədən hamiləliyi izləyən həkimə müraciət edilməlidir. Müayinələr zamanı qanda qaraciyər fermentləri və öd turşularının səviyyəsi yoxlanılır.
Şəkərli diabet və böyrək problemləri
Qanda şəkərin uzun müddət yüksək olması dərinin qurumasına, infeksiyalara meyilliliyin artmasına və sinirlərin zədələnməsinə səbəb ola bilər. Diabetik neyropatiya adlanan bu vəziyyət əsasən ayaqlarda müşahidə edilir.
Qaşınma ilə yanaşı, ayaqlarda yanma, keyimə, iynələnmə və ağrı hissi də yarana bilər. Əgər bu əlamətlər güclü susuzluq, tez-tez sidiyə getmə, yorğunluq və görmənin zəifləməsi ilə müşayiət olunursa, qanda şəkərin səviyyəsini yoxlatmaq tövsiyə edilir.
Digər mümkün səbəb xroniki böyrək xəstəlikləridir. Bu zaman orqanizmdə maddələr mübadiləsi nəticəsində yaranan bəzi məhsulların toplanması, immun sistemindəki dəyişikliklər və dərinin quruması qaşınmaya yol aça bilər.
Böyrək mənşəli qaşınma adətən bədənin bir neçə nahiyəsini əhatə edir və gecələr güclənə bilər. Ayaqlarda şişkinlik, səbəbsiz yorğunluq və sidiyə getmə vərdişlərində dəyişiklik də böyrək problemlərinin mümkün əlamətləridir.
Qaşınma sinir sistemindən də qaynaqlana bilər
Bəzi hallarda narahatlığın səbəbi dəri deyil, həssas sinirlərin fəaliyyətindəki pozuntulardır. Neyropatik qaşınma adlanan bu vəziyyət yanma, keyimə və iynələnmə hissi ilə müşayiət oluna bilər.
Belə problemlər şəkərli diabet, B12 vitamini çatışmazlığı və bəzi dərmanların istifadəsi ilə əlaqəli ola bilər. Bu zaman adi nəmləndirici kremlər və allergiya əleyhinə preparatlar hər zaman təsir göstərmir.
Bununla yanaşı, qaşınmanın səbəbi sadəcə dərinin quruması və ya ekzemanın ilkin mərhələsi də ola bilər. Tez-tez əl yumaq, antiseptiklərdən istifadə, isti su və güclü yuyucu vasitələr dərinin qoruyucu qatını zədələyə bilər. Ayaqlarda isə uyğun olmayan ayaqqabı, həddindən artıq tərləmə və göbələk infeksiyası belə narahatlıq yarada bilər.
Qaşınmanı necə azaltmaq olar?
Yüngül qaşınma zamanı dərinin qıcıqlanmasını azaltmaq üçün bir sıra tədbirlər görülə bilər:
- İsti deyil, ilıq su ilə yuyunmaq;
- Ətirsiz və rəngləndiricisiz nəmləndirici vasitələrdən istifadə etmək;
- Təmizlik işləri zamanı qoruyucu əlcəklər taxmaq;
- Ayaqların quru qalmasına və hava keçirən ayaqqabı seçilməsinə diqqət yetirmək;
- Qaşınan nahiyəyə soyuq kompres tətbiq etmək.
Qaşınan yerləri qaşımaq məsləhət görülmür. Bu, dərinin zədələnməsinə və infeksiya riskinin artmasına səbəb ola bilər.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, qaşınma bir neçə həftə davam edirsə, mütəmadi təkrarlanırsa və ya yuxuya mane olursa, həkimə müraciət etmək lazımdır. Səbəbsiz çəki itkisi, güclü yorğunluq və keyimə kimi əlavə əlamətlər də diqqətdən kənarda qalmamalıdır.
Dəri və gözlərdə saralma, sidiyin tündləşməsi və nəcisin açıq rəng alması qaşınma ilə birlikdə müşahidə olunarsa, təcili tibbi qiymətləndirmə tələb olunur. Hamilə qadınlar isə ovuc və ayaq dabanlarında belə qaşınma yaranan kimi, digər əlamətlərin olub-olmamasından asılı olmayaraq, həkimlərinə məlumat verməlidirlər.
