MTRŞ sədri: “Teleradio sahəsində satış, reklam sistemi, ünsiyyət və lisenziyalaşmaya yanaşma dəyişməlidir”

Milli Televiziya və Radio Şurasının (MTRŞ) sədri İsmət Səttarovun APA-ya müsahibəsi:


- İsmət müəllim, Azərbaycanda televiziya və radio sahəsindən danışanda daha çox yayım və proqramların məzmunu məsələlərinə toxunulur. Bu dəfə biz həm də bu sahənin maliyyə-iqtisadi cəhətləri barədə danışmaq istərdik. Necə düşünürsünüz?


- Audiovizual industriya sektorunun biznesin mühüm qollarından biri olduğu məlumdur. Digər sahələrdə olduğu kimi, bu sektor barədə də danışarkən onun maliyyə və iqtisadi aspektləri mütləq nəzərə alınmalıdır. Bu məsələyə diqqət etdiyinizə görə sizə təşəkkür edirəm.


- Azərbaycanda 2019-cu ilin göstəricilərinə əsasən, 25 yerli televiziya kanalı, 12 yerüstü, peyk və kabel üsulu ilə yayımlanan ümum-ölkə televiziya kanalları olub. Bu gün vəziyyət necədir? Kanalların sayında artım, yoxsa azalma var?


- Ehtimal var ki, iqtisadi səbəblərlə bağlı kanalların sayında azalma olacaq. Çoxalmanı isə şəxsən proqnozlaşdırmıram.


- Yəqin ki, söhbət “Lider” telekanalından gedir. Ümumiyyətlə, iqtisadi vəziyyəti nəzərə alsaq, belə halla üzləşmək təhlükəsi olan başqa telekanallar varmı?


- Televiziya kanallarını şərti olaraq iki hissəyə bölmək olar. Elə telekanallar var ki, onlara ya dövlət, ya da digər kommersiya qurumlarından dotasiya ayrılır. Bu kanalların durumu o qədər də çətin deyil, çünki onların stabil, əvvəlcədən proqnozlaşdırılmış gəliri var.


O kanallarla bağlı hər hansı narahatlıq yoxdur. Azərbaycanda bir neçə kanal da var ki, onların gəliri ancaq kommersiya gəlirlərindən asılıdır. Onların əlavə dotasiyası, başqa biznesi, ehtiyatları yoxdur, iqtisadi durumları sırf reklamdan asılıdır.


Bu il reklam gəlirlərinin 15-30 faiz aralığında azalması gözlənilir. Hələlik kommersiya kanalları bunu hiss etməyib. Çünki televiziya biznesində işləyənlər bilir ki, adətən reklamdan gəlir 3-4 aydan sonra olur.


İndi kommersiya kanallarının reklamla bağlı aldığı vəsaitlər faktiki fevral, mart, hətta yanvar ayında verilmiş reklam hesabına gəlir. Çünki 3-4 aylıq gecikmə həmişə olur, bu, normaldır. Karantin rejimi mart ayından başlayıb və indi kanallar azalmanı kəskin surətdə hiss etməyə başlayırlar.


Getdikcə onların gəliri azalacaq. Ən ağır sentyabr, oktyabr, noyabr ayları olacaq. Biz bilmirik ki, karantin müddəti nə qədər çəkəcək. Bütün kanallarda isə adətən sentyabr-oktyabr aylarında yeni televiziya mövsümü başlayır. İldə bir dəfə bizdə də, dünyada da bütün kanallarda yenilənmə gedir.


Bir tərəfdən həmin dövrdə kanallar daha çox xərc çəkməlidir, digər tərəfdən həmin vaxt reklam gəlirləri çox kəskin surətdə düşəcək. Ona görə ən ağır dövr sentyabr-oktyabr aylarında gözlənilir.


Kommersiya kanallarının həqiqətən əziyyət çəkəcəyi mümkündür. Vəziyyət lap kritik də deyil, ancaq müəyyən risklər var. Kanalların bağlanmasını deyil, ancaq onların təqdim etdiyi kontentin səviyyəsinin düşəcəyini gözləmək olar.

 

- Televiziya və radio kanallarında reklam verilməsi üzrə ixtisaslaşan reklam agentliklərinin fəaliyyətini nə dərəcədə effektiv saymaq olar? Pandemiya reklam bazarına hansı səviyyədə zərər vurub, gəlirlər faiz və rəqəm ifadəsində necə azalıb?


- Azərbaycanda kifayət qədər güclü reklam agentlikləri var, agentliklərdə ciddi analitiklər, savadlı rəhbərlər çalışır. Beynəlxalq kommersiya, transmilli reklam şirkətlərinin də nümayəndələri var. Bəzi reklam agentlikləri də var ki, reklamın effektiv yerləşdirilməsinə peşəkar yanaşa bilmirlər. Azərbaycanda reklam agentliyinin fəaliyyət anlayışı bir az fərqlidir.


Bizdə agentliyə bir vasitəçi kimi baxılması halları görünür. Yəni reklam verəndən pul götür, müəyyən faizi özünə saxlayıb, qalan hissəsini televiziya, radioya ötür. Əslində reklam agentliyi alacağı faizə görə effektiv reklam kampaniyası keçirməlidir. Məsələn, o, 100 manatı götürür, bu məbləğdə reklamı elə effektiv yerləşdirməlidir ki, müştəri ondan həm məmnun qalsın, həm də satışı artsın.


Bəzi reklam agentlikləri həmin müştəridən 100 manatı alıb reklam yerləşdirir, lakin televiziya və radioda gedən reklam effektiv olmur. Müştəri də görür ki, 100 manatı itirdi, effekti olmadı. Belə olan halda düşünür ki, reklam, radio, televiziya, internet effektiv vasitə deyil.


Beləliklə, aldadıldığını düşünür və reklamdan çəkinir. Bundan əlavə, bir sistem olmalıdır ki, onlar arasında rəqabət sağlam olsun, peşəkar reklam agentlikləri həm müştərilərə, həm də Azərbaycanda yerli istehsala yaxşı xidmət göstərsin.


Hazırda reklam agentlikləri arasında böyük rəqabət var. Ancaq sistem, indiki durum buna gətirir ki, reklam agentlikləri öz aralarında keyfiyyətlə yox, qiyməti azaltmaqla rəqabət aparırlar. Bununla da, Azərbaycanın həm televiziya, həm də radioda reklam xərci çox aşağı düşür.


Hazırda pandemiya vəziyyəti davam etdiyi və onun nə zaman bitəcəyi məlum olmadığı üçün reklam bazarının nə qədər azaldığı ilə bağlı hesablamaları aparmaq hələlik mümkün olmur.


İlkin mərhələdə həm Azərbaycanda, həm də digər ölkələrdə ən çox əziyyət çəkən radiolardır. Çünki karantin zamanı maşınlar küçəyə çıxmır, təbii ki, radionun əsas dinləyicilərini sürücülər, maşında oturanlar təşkil edir. Maşınlar küçələrə çıxmadığından karantin dövründə radioların gəlirləri demək olar ki, 80-90 faiz azalıb. Avropa ölkələrində də ən böyük zərbə radiolara dəydi.


Bəzi Avropa ölkələrində pandemiya dövründə televiziya reklam gəlirləri 30-40 faiz azaldığı halda, radioda reklam gəlirləri 60-70 faiz düşüb. Çox güman bizdə də radiolarla müqayisədə, televiziyalarda reklam gəlirlərində o qədər də azalma yoxdur. Amma bu qiymətləndirməni ilin sonuna yaxın aparmaqla təxminən biləcəyik ki, problemin nəticələri nə olacaq.


Qeyd etmək istəyirəm ki, bizdə də, dünyada da paralel proses getdi. Karantin dövründə televiziyaya baxış kəskin surətdə artdı, digər tərəfdən isə reklam gəlirləri düşdü. İnsanlar evdə otururlar, televiziyaya baxırlar. Hazırda dəqiq proqnozlaşdırma olmur.


İldə bir dəfə, fevral-mart aylarında qiymətləndirmə keçirməyi planlaşdırırıq. Bu il imkanımız oldu, 2019-cu ilin hesabatını hazırladıq. Gələn ilin fevral-mart aylarında isə bu ili qiymətləndirəcəyik. Bu, çox vacib işdir. Bizdə həmişə deyirlər ki, televiziyada minlərlə insan işləyir. Minlərlə çox geniş anlayışdır. Artıq biz bilirik ki, Azərbaycanda audiovizual industriyada 7500 insan çalışır.


- Qeyd etdiyiniz kimi, 2020-ci ilin aprel ayına olan məlumata görə, Azərbaycanın audiovizual industriyasında 7500-dən çox işçi qüvvəsi çalışıb. Bu ilin ikinci rübünün nəticələrinə baxılsa, işçilərin sayında azalma, yoxsa artım var?


- Hazırda televiziyalarda işçi sayında kəskin azalma yoxdur. Həmişə, təbii ki, bütün telekanallar kimisə işə götürür, kimisə çıxarır. Məlum olub ki, kabel televiziyaları şəbəkəsində təxmini olaraq iki minə yaxın insan işləyir. Amma hesabat hazırlanarkən ümumi fikir var idi ki, kabel televiziyasında daha az insan çalışır.


Həmçinin, bəlli olub ki, ötən il bütün Azərbaycan televiziya və radioları reklamdan 31 milyon manat gəlir əldə edib. Bu vaxta qədər bu rəqəm heç kim üçün açıq deyildi. Mətbuatda tam başqa rəqəmlər gedirdi. Bəzi məqalələrdə 6 milyon manatdan başlamış 160 milyon manata rəqəmlər qeyd olunurdu. Ancaq real rəqəm çıxdı. Bu 31 milyon ətrafında olan məbləğdir.


Vacib fakt odur ki, MTRŞ iqtisadi məsələlərə önəm verir. Televiziya, radionun inkişafından danışanda mütləq başa düşməliyik ki, maliyyə təminatı olmayan yerdə inkişaf olmayacaq.


Kifayət qədər inkişaf üçün vəsait tələb olunur. 31 milyon manat gəlirin az və ya çox olması sualı ortaya çıxır. Bunu təbii ki, müqayisə etmək lazımdır. Amma böyük dövlətlərlə müqayisə aparmaq düzgün olmazdı. Çünki həmin ölkələrdə audiovizual yayımda reklam bazarının gəlirləri 1-2 milyarddan başlamış on milyardlarla ABŞ dolları ilə ifadə olunur.


Azərbaycanı daha yaxın, oxşar ölkələrlə müqayisə edə bilərik. Məsələn, Gürcüstanın əhalisi Azərbaycandan üç dəfə azdır, ÜDM-i aşağıdır. Eyni zamanda televiziya reklamı Azərbaycandan iki dəfə çoxdur. Radio gəlirləri isə bizdən 10 faiz artıqdır.


Ərazisinə görə bizdən kiçik bir ölkədir, iqtisadi durumu bizdən zəifdir, reklam gəlirləri isə çoxdur. Bu onu göstərir ki, bizdə reklam qiymətləri, xərcləri çox aşağı səviyyədədir, Azərbaycanın iqtisadi durumuna uyğun deyil. Xüsusən burada radioları qeyd etmək istəyirəm. Çox vaxt deyilir ki, Azərbaycanda xarici kanallara baxış çoxdur, insanlar türk və rus kanallarına baxa bilirlər.


Ona görə bizdə televiziyada reklam gəlirləri azdır. Ancaq Gürcüstanda da, bizdə də radiolarla bağlı situasiya eynidir. Onlarda ancaq gürcü dilində, bizdə də ancaq Azərbaycan dilində radioları dinləyirlər. Lakin yenə də onlarda radio gəlirləri bizimkindən çoxdur.


Deməli, burada yalnız xarici dillərdə olan televiziyalara baxmaq faktoru rol oynamır, bundan başqa faktorlar da var. Onları araşdırmaq, həm də üzərində işləmək bir az vaxt aparacaq. Ancaq əsas məqsədlərdən biri odur ki, biz televiziyaların təmin edilməsinə nail olaq.


Burada məsələ dövlətin pul verməsi deyil, elə bir şərait yaradılmalıdır ki, televiziyalar reklam bazarının həcmini artırsın, həm də qazansın. Ondan sonra televiziyada inkişafdan söhbət gedə bilər.


- Dinləyicilərin daha çox Azərbaycanın radio kanallarına üstünlük verdiyini vurğuladınız. Bəs televiziya kanalları ilə bağlı vəziyyət necədir? Azərbaycan əhalisi daha çox yerli, yoxsa xarici telekanallara baxır? Bu sahədə beynəlxalq prinsiplərə uyğun tədqiqatlar aparılırmı?


- Bununla bağlı araşdırma aparılıb. Bu da çox vacib faktordur. Biz ilk dəfə real vəziyyətin necə olduğunu göstərdik. Çünki məsələyə iki cür yanaşma var. Bir tərəf deyir ki, hamı Azərbaycan kanallarına baxır, digər tərəf isə ümumiyyətlə Azərbaycan kanallarına  baxılmadığını, keyfiyyətsiz, maraqsız olduğunu bildirir.

 

Deyirlər, indiki dövrdə bizim kanallar tam uduzur, əhalinin marağı yoxdur. Real vəziyyəti kiminsə fikrini öyrənməklə bilmək mümkün deyil. Əks fikirli insanlar həmişə olur. Bunun yeganə ölçmə mexanizmi bizdə də, digər ölkələrdə də reytinq agentliyinin nəticələridir.


Dünyada cəmi dörd böyük reytinq agentliyi var. Bu şirkətlərin nümayəndəlikləri vasitəsilə ölkələrdə reytinq ölçmə aparılır. Onların verdiyi nəticələr bütün dünyada qəbul olunur. Bizdə ABŞ-ın reytinq ölçmə şirkətinin nümayəndəliyi 10 ildən çoxdur ki, fəaliyyət göstərir.


Müəyyən səbəblərə görə həmin nümayəndəliyin vəziyyəti hazırda o qədər də yaxşı deyil. Onun verdiyi məlumatlar da o qədər aydın olmur. Hesabatda qeyd etmişik ki, əhalisi Azərbaycandakı qədər olan ölkələrdə keyfiyyətli teleölçmələr aparmaq üçün 800-1000 ailəni əhatə edən ölçmə paneli tələb olunur.


Azərbaycanda isə hazırda 180 ailədə televiziyaya baxış fəaliyyətinin monitorinqi aparılır. Əvvəl 400 evdə bu ölçmələr aparılırdı. Sonra texniki səbəblərə görə imkana uyğun olaraq 180 evdə ölçmə aparıldı.


Azərbaycanda 2019-cu ilin statistik göstəricilərinə görə ortalama televiziya baxışı 3 saat 46 dəqiqə olub. Bu göstərici bütün ölkələrdə demək olar ki, oxşardır. Elə ölkə olur televiziya baxışı 4.5 saat, elə olur 1-2 saat qeyd olunur. Buna aydınlıq gətirmək istəyirəm.


Televiziya baxışının 3.5 saat olması o demək deyil ki, hər vətəndaş mütləq bu qədər vaxt televiziyaya baxır. Elə adam var ki, ümumiyyətlə, televiziyaya baxmır, 1-2 faiz ailənin evində bəlkə heç televizor yoxdur.


Elə insan var ki, səhər televizoru yandırır, bir də gecə söndürür. Azərbaycanda orta sayla bir evdə televiziyaya təxminən 3.5 saat baxılır. Bizdə xüsusən türk kanallarında yayımlanan seriallar populyardır.


Nəticələrə əsasən, 2 saat 14 dəqiqə yerli, 1 saat 32 dəqiqə xarici kanallara baxılır. İnsanlar, adətən, həm yerli, həm də xarici kanalları izləyirlər. Hazırda Azərbaycanda əhalinin ümumi televiziya baxış vaxtının təxmini olaraq 60 faizini yerli televiziya kanallarına baxış təşkil edir.


Burada bir vacib faktor da var. Bizdə həmişə deyilir ki, Azərbaycanda kanallara əsasən kabel şəbəkəsi ilə baxılır. Biz faktiki rəqəmi çıxartdıq ki, abunəçilərin sayı nə qədərdir. Əhalinin təxmini 12 faizi kabel şəbəkəsindən istifadə edir. Bu, çox deyil. Məsələn, bu göstərici Qazaxıstanda 70 faizdən çoxdur.


Elə ölkə var, bu göstərici daha çoxdur. Bizdə televiziyalara ən çox peyk yayımı vasitəsilə baxılır. Bütün rayonlarda peyk yayımı ilə televiziyaya baxılır, Bakı ətrafında da peyk yayımı üstünlük təşkil edir. Tamaşaçıların təxmini 80 faizə yaxını həm yerli, həm xarici kanallara peyk vasitəsilə baxır. Ümumi olaraq  təqribi 12 faiz kabel vasitəsilə ödənişli, 8-10 faiz isə standart antena ilə ancaq yerüstü yayımda olan yerli kanallara baxır.


- Keyfiyyət məsələsini vurğuladınız, sizcə, Azərbaycan əhalisi yerli telekanallarda keyfiyyət dedikdə hansı faktorlara diqqət edir?


- Keyfiyyətə iki cür yanaşmaq olar. Biri vizual keyfiyyət, məsələn, HD yayım, aparıcının xarici görünüşü, müasir studiya, qrafik tərtibat və s. faktorlar. Bu istiqamətdə bizdə elə kanallar var ki, həqiqətən beynəlxalq standartlara cavab verir.


Digər məsələ isə tamaşaçı marağıdır. Bəlkə sənin müasir studiyan və işıqlandırman yaxşı ola bilər, gözəl, səlis danışıqlı aparıcın ola bilər, ancaq o proqrama baxmırlar. O da ola bilər ki, aparıcının danışığı hansı isə tamaşaçı kateqoriyasında maraq doğura bilər.


Gəlin, etiraf edək ki, mənzərə birmənalı deyil. Kənd və şəhər əhalisi var, gəlirləri yüksək, orta və aşağı olanlar var. Bir təbəqə üçün maraq doğuran proqram digəri üçün tam maraqsız ola bilər. Elə proqramlar var ki, texniki cəhətdən keyfiyyəti çox aşağıdır, amma tamaşaçı həmin verilişə baxır.


Bu adamların haqlarına girə, məcbur edə bilmərik ki, bu verilişə baxma, o birinə bax. Bu situasiya tək bizdə deyil, digər ölkələrdə də belədir. Kimsə fikirləşir ki, məsələn, dünyanın ən keyfiyyətli xəbər kanallarından biri olan CNN ABŞ-da reytinqlərdə birinci yerdədir. Bu, səhv yanaşmadır.


Onların reytinqlərinə baxdıqda CNN ilk onluq da belə olmadığı - 2019-cu ilin məlumatına əsasən 22-ci yerdədir - məlum olur. Onların auditoriyası, imici var. CNN və ya BBC-də deyilən söz əhəmiyyət daşıyır. Baxır hansı prizmadan yanaşırsan.


- Büdcəsi tam olaraq reklam gəlirləri hesabına formalaşan telekanalların sayında artım, yoxsa azalma var?


- Təxminən artıq bazar formalaşıb. Təbii ki, yeni kanallar yarana, hansısa kanalın gəlirləri arta bilər. Bizdə elə kanallar var ki, həm müəyyən dotasiya alır, həm də  reklamdan gəlir əldə edir.


Bu pay arta və ya azala bilər. Ancaq sırf kommersiyadan asılı olan telekanalların sayı dörddür.


Dörd kanalın gəlirləri ümumi həcmin 80-81 faizini təşkil edir. Reklam gəlirlərinin 20 faizi qalan 21 kanalın payına düşür.


- MTRŞ-nın Azərbaycanda audiovizual industriyanın 2019-cu ildəki fəaliyyətinə dair hesabatında qeyd olunur ki, bu sahənin inkişaf templəri son illər Azərbaycanda müşahidə olunan sosial-iqtisadi inkişafın ümumi tempinə uyğun gəlmir. Ölkənin ümumi inkişaf tempi ilə uyğun gəlməyən məqamlar hansılardır?


- Azərbaycanda son illər ərzində həm əhalinin gəlirləri, həm dövlət büdcəsi artıb, neçə-neçə yeni şirkət yaranıb. İqtisadi baxımdan bir çox sektorda inkişaf olub. Eyni zamanda biz görürük ki, televiziya və radionun gəlirləri getdikcə düşür.


Əvvəlki rəqəmlər təxmini idi. Ancaq görürük ki, bu rəqəmlər getdikcə azalır. Bir tərəfdən ölkə inkişaf edir, digər tərəfdən audiovizual industriyanın vəziyyəti ağırlaşır. Qonşu ölkələrdə müqayisə edirik, görürük ki, onlarda nisbətən stabillik var. Onlarda 1 il artır, 1 il azalır. Bizdə isə bu, davamlı surətdə azalır. Vəziyyət getdikcə ağırlaşır.


Audiovizual sahənin inkişafı Azərbaycanın indiki iqtisadi durumuna uyğun deyil. Niyə uyğun deyil? Biz bu sualın üzərində işləyirik. Bir çox səbəb var. Bəzilərini hesabatda qeyd etmişik. Qanunvericilik məsələsi çox önəmlidir.


Bizdə hazırda 2002-ci ilin qanunlarıdır. Artıq 18 il keçib. O vaxtdan qanunda bir neçə dəfə kosmetik dəyişikliklər olub. Ancaq dediyim kimi, bu, kosmetik dəyişikliklərdir. Təsəvvür edin, 2002-ci ildən sonra internet genişlənib, peyk televiziyası inkişaf edib, kabel televiziyası yaranıb, kanalların sayı artıb, tematik kanallar yaranıb.


Yəni bütün televiziya və radio sektoru formalaşıb. Ancaq qanun köhnəlib. Açığı deyim, 2002-ci il qanunu problemlər yaradır. Bu da dolayısıyla ona səbəb olur ki, hazırda istənilən səviyyədə inkişafı görə bilmirik.


Bir də uzun illər, xüsusən 2015-ci ildən sonra kanallar, radiolar, internet arası dempinq siyasəti keçirilir və reklam qiymətləri Azərbaycanda qonşu ölkələrlə müqayisədə çox aşağıdır. Ən aşağı qiymətlərdən biridir. Halbuki, hərdən bizdə deyilir ki, reklam çox bahadır.


- Azərbaycanın audiovizual industriyasının mövcud problemləri sırasında köhnəlmiş qanunvericilik bazasını qeyd etdiniz. Payız sessiyasında Milli Məclisə televiziya və radio fəaliyyəti ilə bağlı yeni qanun layihəsinin daxil olması gözlənilir. Qanun layihəsinin hazırlanmasına MTRŞ cəlb edilibmi?


- Layihə MTRŞ tərəfindən hazırlanır. Yenə deyirəm, 2002-ci ilin qanunu hazırkı dövrün tələblərinə cavab vermir. Yerinə yeni, müasir, həm də gələcəyə proqnozlaşdırılmış qanun layihəsi təklif olunacaq.


Təbii ki, bu qanunu hazırlayarkən MTRŞ telekanallarla, kabel TV-lər, ekspertlər, bu industriyada çalışanlarla məsləhətləşmələr aparır. Onların fikirləri də nəzərə alınır. Artıq sənədin 90-95 faizi üzərində iş bitib. Bir neçə nüans qalıb, onlar üzərində iş gedir.


Təbii ki, bu qanundan hər bir sektor tam razı ola bilməz. Kimsə istəyər ki, tam sərbəst olsun, maraqları qorunsun. Hər hansı sektorun marağını qorumaq üçün deyil, ümumi sektorlar üçün qanun hazırlanmalıdır. Təbi ki, bu, islahatdır və islahatlar da həmişə birmənalı qarşılanmır.


- Bu sahəni canlandırmaq üçün MTRŞ-nın hansı təklifləri var? Teleradio məkanında hansı islahatlara ehtiyac duyulur?


- Satış, reklam sistemi, ünsiyyət, lisenziyalaşmaya yanaşma dəyişilməlidir. Bu konsepsiya özü bir islahatdır. Bu, təbii ki, sonra müzakirəyə çıxarılacaq. Ayrı-ayrı bəndlərlə bağlı müxtəlif rəylər olacaq, diskussiyalar aparılacaq. Əsas islahat odur ki, yeni qanun tam işlək olmalıdır. Onda elə bir maddə olmamalıdır ki, gələcəkdə icra olunmasın. İndiki qanunda bir çox maddə var ki, icra olunmur, artıq köhnəlib.


Bəzi təkliflər olub. Məsələn, Milli Məclisdə “Kabel şəbəkəsi haqqında” qanun müzakirəyə çıxarılmalı idi. Kabel televiziyaları 15 ildir yaranıb, hazırda Azərbaycanda kabel şəbəkələrini tənzimləyən qanun yoxdur.


Qanun layihəsində belə bir maddə var idi ki, Azərbaycanda kabel şəbəkələrində göstərilən xarici kanallarda reklam vaxtı ancaq yerli reklamlar gedə bilər. Təsəvvür edin ki, Azərbaycanda 6 iri və 43 kiçik kabel operatoru var, hər operator da 150-200 kanal təqdim edir.


Nəzərə alsaq ki, xarici kanallarda yayımlanan reklam bloklarının kəsilməsi üçün texniki təminat mövcud deyil, bu iş hər bir operator tərəfindən manual olaraq həyata keçirilməlidir. Bu halda, operatorların işçi və kadr potensialının buna imkan verəcəyi mümkün görünmür.


Həm də, bu maddəni icra etmək üçün il ərzində kabel televiziya sektoruna azı 12 milyon manat tələb olunur. Haqlı sual ortaya çıxır ki, 12 milyon manatı kim verəcək və ya bu məbləği həmin kabel operatorları əldə edə biləcəklərmi?!


Ona görə biz Milli Məclisin İqtisadiyyat, sənaye və sahibkarlıq komitəsi ilə müzakirələr apardıq. Audiovizual qanun tam qəbul olunanda artıq ikinci qanuna ehtiyac yoxdur. Kabel şəbəkələrinin tənzimlənməsi də bu qanunda əksini tapacaq. Fikrimizcə, bu, daha düşünülmüş, dəqiq qanun olacaq.


- Qanun layihəsi adı necə olacaq?


- 2010-cu ildən başlayaraq “Televiziya və radio haqqında” qanun məfhumu qabaqcıl dünya, o cümlədən, Avropa ölkələrində artıq yığışdırılır. Bu, “Audiovizual  yayım haqqında“ qanun layihəsidir. Bizim Milli Məclis, digər sektorlarla müzakirələrimiz olacaq. Layihəni payız sessiyasına təqdim etməyə çalışacağıq.


- Dünyada internet məkanı genişlənir. Azərbaycanda da internet telekanalları var və yaranır. Qanunda bu kanallarla bağlı məqamlar nəzərə alınıbmı?

 

- Qanunda bu məqamlar nəzərə alınıb. Məsələn, APA TV, Baku TV kimi internet kanalları var.


Bu gün APA TV hər hansı kabel və ya İPTV şəbəkəsində yayımlanmaq istəsə, mövcud qanunvericilik buna imkan vermir. Yeni qanuna əsasən isə həmin kanal kabel şəbəkəsinə qoşulmaq istəyirsə, MTRŞ-ya müraciət edəcək, lisenziya (və ya icazə) alacaq və istənilən operatorla müqavilə bağlayacaq. Ümumrespublika kanalı kimi fəaliyyət göstərmək istədikdə isə, müsabiqədə iştirak edə bilər.


- Lisenziyalar və ya icazələr MTRŞ tərəfindən veriləcək?


- Ümumiyyətlə biz istəyirik ki, lisenziya və icazə məsələsinə daha liberal yanaşaq. Bir çox sahə var ki, orada xüsusi tenderə ehtiyac yoxdur. Yalnız internet, kabel, İP və digər oxşar üsullarla yayım aparan, məhdud auditoriyaya malik kanallar, sadəcə olaraq, MTRŞ-dan sadələşdirilmiş  prosedur ilə lisenziya və ya icazə alır, sonra sərbəst işləyir.


Təbii ki, kanal operator şəbəkəsində yayımlananda qanun pozuntusu olsa, cəzalandırılacaq.


Eyni zamanda biz qanuna çox məhdudlaşdırıcı müddəaları daxil etməyəcəyik. Çalışırıq ki, yeni qanun Avropa qanunvericiliyinə daha uyğun olsun. Biz bir neçə ölkənin qanunvericiliyini öyrəndik.


Konkret hər hansı ölkənin qanunundan istifadə etməmişik, çünki hər ölkənin özəl xüsusiyyətləri var. Azərbaycana ən uyğun gələn, ən müasir olan hissələri götürüb, yerli prosesləri nəzərə alaraq qanun layihəsini hazırlayırıq.


Qanunun tətbiqi dairəsinə gəlincə, bu qanun Azərbaycan Respublikası ərazisində hər növ texniki vasitələrlə həyata keçirilən audiovizual yayım, o cümlədən istəyə uyğun  yayım xidmətləri ilə əlaqədar münasibətlərdə tətbiq ediləcək.


- Keçən il Azərbaycanda ödənişli televiziya xidmətləri göstərən lisenziyalaşdırılmış 49 şirkət fəaliyyət göstərib. Bu sahədə fəaliyyət göstərən şirkətlərin sayında artım varmı?


- İlin sonuna qədər yəqin ki, artım olmayacaq. Açığı, hazırda yeni müraciət edən şirkətə lisenziya vermək o qədər də doğru olmaz. Çox lisenziyanın forması dəyişəcək. Hazırda  çoxsaylı müraciət yoxdur. Əsas böyük 6 şirkət var, digərləri daha kiçikdir. Müraciət olsa, baxacağıq.


- İnternet üzərindən televiziya xidmətləri göstərən şirkətlərin statistikası aparılırmı?


- Hazırda Şura onları lisenziyalaşdırmır, bu kanalların statistikası, tənzimlənmə mexanizmləri yoxdur. Qabaqcıl dünya və Avropa ölkələrinin özündə də bu məsələ hələlik tam həllini tapmayıb. Biz də, Şura olaraq, onların təcrübəsini öyrənib onu tətbiq etməyə çalışacağıq.


- Keçən il yerli serialların çəkilişinə xərclənən məbləğin 90 faizdən çoxu dövlətdən və kommersiya strukturlarından dotasiya almayan 3 özəl telekanal tərəfindən cəlb olunub. Bu, ölkədə yerli teleserialların özünü doğrultduğunu və özəl telekanalların da bu səbəbdən yeri teleseriallara vəsait ayırmaqda maraqlı olduğunu deməyə əsas verirmi?


- Təbii ki, bu maliyyə vəsaitini kommersiya kanalları ödəyir. Kommersiya kanalları pulu o zaman ödəyir ki, onun gəliri olsun. Gəlir olmasaydı, yerli seriallara baxılmasaydı, özəl kanallar serial çəkilişlərinə 7 milyon manat deyil, heç 700 min də xərcləməzdi.


Maliyyə vəsaitini o zaman verirlər ki, seriala baxış çox olur, gəlir əldə edilir. Sual verə bilərsiniz ki, bu məbləğ çoxdur, ya az. Azərbaycanda gündəlik serialın qiyməti təxminən 2500 manat civarındadır. Həftədə bir dəfə olan serialların qiyməti isə 5-15 min manat arasında olur.

 

Dünyada, bəlkə də, seriallara ən az xərc çəkən ölkələrdən biri də Azərbaycandır. Heç kim inanmır ki, bu qiymətə Azərbaycanda serial çəkmək olar, deyirlər ki, mümkün deyil. Serialların bir seriyasına xərclənən pul çox azdır.


Kanal serialın keyfiyyətini qaldırmaq üçün bir seriyasına gərək daha çox maliyyə ayırsın. Bunu etmək üçün isə kanal xərclədiyi vəsaitdən daha çox qazanmalıdır. Bu halda ümumi reklam bazarı qalxmalıdır. Nə vaxt reklam bazarının inkişafına nail olacağıqsa, kanallar yaxşı gəlir əldə edəcək, onda seriallar da daha çox və daha keyfiyyətli olacaq, həmçinin, bu sahədə işləyən əməkdaşların da gəlirləri artacaq.


- Yerli seriallardan danışdıq. Belə görünür ki, MTRŞ yerli teleseriallarda keyfiyyət, qayda pozuntuları ilə bağlı kanalları cərimələmək niyyətində deyil...


- Artıq yeddi ildir ki, Azərbaycanda seriallar dövlət tərəfindən maliyyələşdirilmir. Serialların maliyyələşdirilməsi iki dəfə olub - 2011-ci və 2013-cü illərdə. Qanunlar var, serialda qanun pozuntusu olanda kanal cərimə olunur.


MTRŞ mütəmadi olaraq kanallarla işləyir. 1-2 ay əvvəl bir çox kanal qaydaları pozduğu üçün cərimələndi. Çox sevindirici haldır ki, artıq bu cür qayda pozuntularının sayı azalıb. Qanun pozuntuları çox nadir hallarda baş verir. Şuranın rolu cərimələmək deyil. Şura cərimələyirsə, demək, kanallar qanunlara uyğun işləmir.


- Bildirdiniz ki, sentyabr-oktyabr aylarında telekanalları çətin vəziyyət gözləyir. Vəziyyətdən çıxarmaq üçün hansısa təkliflər üzərində işlənilirmi?


- Bu məsələ ümumi dövlət strategiyası çərçivəsində həllini tapsa, yardım edilsə, müsbət təsiri olar. Amma başa düşürük ki, hazırda televiziyalardan daha çox əziyyət çəkən sektorlar var.


Onlara daha çox dəstək gərəkdir. Televiziya 30 faiz itirə bilər, ancaq 90-100 faiz itirəcək sektorlar olan yerdə həm vətəndaşlar, həm də qurumlar elə yanaşmalıdır ki, dövlət büdcəsi səmərəli istifadə olunsun.


Bu məsələyə dövlətin maliyyə və iqtisadi sahələrinə cavab verən qurumları tərəfindən baxılmalı və qiymət verilməlidir. Bu yanaşmada istərdik ki, pandemiyaya qarşı mübarizədə, o cümlədən, xüsusi karantin rejimi dövründə televiziya və radio sahəsi əməkdaşlarının fasiləsiz və səmərəli  fəaliyyəti nəzərə alınsın.

 

Demokrat.az

6 İyul 2020, 16:54   
MÜSAHİBƏ bölməsinə aid digər xəbərlər
Loading...
loading...
Ən çox izlənənlər
Xəbərlər

Новости

"Сверхъестественное" для Oculus Quest

По понятным причинам интерес к занятиям дома никогда не был выше. Занимаетесь ли вы йогой с Адриеной, пробуетесь в приключениях Ring Fit Adventure или отыскиваете в Amazon надувной велосипед, который есть в наличии, вы, вероятно, искали способы оставаться активными, не выходя из дома. Меня? Я использовал VR. А новый продукт под названием «Сверхъестественное» - одна из наиболее привлекательных тренировок на дому, которую я пробовал до сих пор. Чтобы использовать упрощенное сравнение, «Сверхъестественное» похоже на «Удар Сабер» и Пелотона. Вы используете контроллеры движения для того, чтобы разбивать блоки, приходящие к вам вовремя, под музыку, как бесчисленное множество других ритм-игр. Но в «Сверхъестественном» также используются кураторские тренировки, хореографические рисунки и инструкторы-люди, которые всегда рядом с вами, поощряя вас напрягаться сильнее и объясняя, как получить максимальную отдачу от движений вашего тела. И вместо того, чтобы переносить вас в среду, похожую на Tron, с агрессивным взрывом EDM в ваших ушах, вы работаете над мейнстримовыми удачами для спортзала в холодных фотореалистичных природных условиях. Сверхъестественный также выгодно отличается противоречивой и беспрецедентной бизнес-моделью: услуга в настоящее время исключительна для Oculus Quest и требует ежемесячной абонентской платы в размере $ 19 после 30-дневной бесплатной пробной версии. Это, безусловно, амбициозный продукт, и он не был бы оценен таким образом, если бы его создатели не верили в его качество. Supernatural разработан Inside, компанией VR, которая существует с первых дней нынешней волны технологии. Он наиболее известен своим одноименным приложением Inside, которое является популярным центром 360-градусного кино, и интерактивная работа компании регулярно демонстрируется на кинофестивалях. «Одна из вещей, которые мы заметили при создании проектов, заключалась в том, что у них было множество внутренних атрибутов, таких как "время летит" -и вы в конечном итоге теряетесь в удовольствии от того, что вы делаете», - соучредитель Аарон Коблин говорит мне над Zoom. «И вы заканчиваете тем, что выходите из этого, задыхаясь, смеясь и прекрасно проводя время. В то же время мы покупали Pelotons и экспериментировали с домашней физической формой и физическими упражнениями, и, честно говоря, ничего из этого не было забавным. «Есть способы получить удовольствие, которые существовали в мире до виртуальной реальности», - добавляет соучредитель Крис Милк.«Такие вещи, как катание на лыжах или сноуборде, катание на горных велосипедах или игра в футбол с друзьями. Но вы не должны думать об этих вещах как об упражнениях или фитнесе. Вы думаете о них как о спорте. Но они работают таким же образом, и они все равно могут дать вам отличную тренировку - за исключением того, что вы никогда не катаетесь на сноуборде и не думаете: «Почему я должен делать еще один присед?» и то, что мы увидели, когда начали изучать все эти различные решения для домашнего фитнеса, было просто забавным ». Сверхъестественное это весело. Это не должно быть сюрпризом, потому что он явно вдохновлен ритм-играми виртуальной реальности, которые были до него, - как признают его создатели, - и к настоящему моменту довольно хорошо, что забавно вовремя поражать виртуальные объекты музыкой. «Мы посмотрели на них всех», - говорит Милк. «Мы играли в AudioShield в самом начале, и мы, очевидно, потратили много времени на всех из них, мы любим их всех, и они действительно помогли понять, каковы возможности кардио-упражнений в виртуальной реальности». Следующим шагом был поиск дизайна, который бы работал как обычное упражнение, а не как традиционная игровая структура. «Мы провели много экспериментов и, откровенно говоря, есть только так много способов, которыми мы можем создать бит-игру», - говорит Милк. «Вещи придут на тебя, и ты будешь бить их чем-то одной рукой». Другие виртуальные музыкальные игры, такие как Synth Riders, видят, что вы подбираете руки в такт, в то время как BoxVR включает в себя удар по нотам из воздуха. Но Inside выбрала оружие в стиле летучих мышей из-за способности к выражению и упражнениям для всего тела. «Это своего рода естественное продолжение вашей биологической архитектуры», - говорит Милк. «И в этом есть что-то, что в сочетании с музыкой позволяет вам быть более выразительными с вашими движениями по сравнению с тем, если вы просто пробиваете особое место в пространстве, которое вы пытаетесь поразить». Команда поговорила со специалистами в таких видах спорта, как теннис, чтобы понять, как они могут выйти за рамки существующих игр VR и сделать Supernatural более эффективным, как продукт, специально предназначенный для фитнеса. Милк отмечает, что если вы хотите быть игроком Beat Sabre высокого уровня, вы, как правило, добьетесь этого, меньше двигая своим телом и сосредотачиваясь на движениях запястья, что в конечном итоге делает игру менее тренировочной. Любой, кто имел опыт работы с Beat Sabre, вероятно, посмотрел бы клип «Сверхъестественное» и сразу же записал бы его, потому что шаблоны выглядят намного менее сложными даже на более продвинутых уровнях. Но до сих пор я обнаружил, что сверхъестественные тренировки на практике намного интенсивнее. Дело не в том, что элемент «игры» особенно сложен - дело в том, что каждая тренировка, кажется, откалибрована так, чтобы к концу плейлиста вы как можно больше потели в поте. (Я, и Inside, настоятельно рекомендую найти альтернативную защитную маску для лица, чем липкую защитную маску для глаз, которая входит в комплект Quest; Supernatural поставляет бесплатные силиконовые чехлы новым пользователям в течение ограниченного времени.) Supernatural уделяет больше внимания силе и движению всего тела. Ваша оценка зависит от того, насколько сильно вы поражаете цели, а также от вашей точности; Вы можете подключить Supernatural к трекеру пульса, например Apple Watch, для лучшей обратной связи. Между нотами есть следы, которые направляют ваше движение и помогают разбить ноты, а также больше внимания уделяется приседаниям и выпадам. Почти каждая песня, по крайней мере, один раз поворачивает вас на 360 градусов, и таблицы нот действительно чувствуют себя танцующими больше, чем большинство других игр с виртуальной музыкой. Это помогает работать с Лиззо и Кендриком Ламаром, в отличие от безымянных треков EDM. Важно отметить, что вы никогда не выходите из песни; Сверхъестественное динамически регулирует сложность трека в соответствии с вашими характеристиками, и вы можете продолжать работать независимо от того, насколько хорошо вы справляетесь. И хотя то, что вы делаете, выглядит проще в смысле чистого игрового процесса, чем Beat Sabre в режиме эксперта, к концу плейлиста это кажется намного более утомительным. Это, безусловно, кардио-тренировки в первую очередь, но вы можете ожидать, что ваши ягодичные мышцы, бедра и дельтовидная мышца также будут гореть. Еще одна область дифференциации - это инструкторы. Я не обязательно ожидал, что они станут для меня ценным товаром, но на практике я считаю, что они являются отличным дополнением. Каждый день вы получаете новую тренировку с одним инструктором, который составляет список песен; Каждый из них открывается и закрывается с предварительно записанным 3D-видео тренера, который проводит вас по разминке и перезарядке, и они дают комментарии поверх всей музыки. Это может принять форму поощрения, если вы пропускаете заметки, или напоминаете вам дышать, или мотивируете вас сильнее нажимать на конец дорожки. Приятные, позитивные личности тренеров хорошо подходят для позитивной эстетики Supernatural, и я с нетерпением жду встречи с ними каждый день. Это не совсем похоже на Peloton, если вы ищете живые тренировки, но Милк отмечает, что эти занятия рассчитаны на одного инструктора с несколькими посетителями одновременно, что не имеет особого смысла в виртуальной реальности. «Иногда инструктор говорит, что« о, этот человек получил свою тысячную тренировку », но она не индивидуально исправляет тысячу человек на своих мотоциклах, которые делают это», - говорит Милк. "Это невозможно. Однако мы можем сделать это потому, что мы построены на интерактивной игровой системе, а не на системе линейного видеовещания, - мы можем предложить обратную связь и обучение, специфичные для вас. Это на дорожной карте, и это то, что мы надеемся вскоре выпустить ». «Есть несколько увлеченных групп пользователей, которые самоорганизуются для выполнения своих собственных одновременных тренировок, что, на наш взгляд, совершенно потрясающе», - добавляет Коблин. «Таким образом, любой в любое время может просто решить, что это будет живое время для группы людей, чтобы собраться вместе, а затем поговорить и сравнить записи. Это уже происходит. У нас есть некоторые идеи о том, как помочь сделать этот процесс более эффективным ». Мое личное мнение о «Сверхъестественном» на данный момент таково, что если я смогу использовать его каждый день, это будет стоить абонентской платы. Но я понимаю, как это может быть трудно продать другим. Beat Sabre, чтобы провести наиболее очевидное сравнение, стоит $ 29,99 как разовая покупка, и есть бесчисленное множество дешевых игр, которые вы можете купить для гарнитуры VR, которые будут побуждать вас перемещать свое тело в пространстве. Как может Сверхъестественное оправдать около 228 долларов в год? «Мы« Мы создавали продукт, который мы чувствовали, как хотели », - говорит Милк. «Мы любим частоту обновлений тренировок от Peloton. Нам не нравился сам способ тренировки, но вставать по утрам и ждать новой тренировки - это было приятно. Это дало нам ощущение свежести, которое привело к участию. Это не просто статичная вещь, к которой вы продолжаете возвращаться, например, велотренажер, который просто показывает вашу скорость. Велотренажер с постоянно новыми уроками, инструкторами, тренировками и музыкой - это то, с чем гораздо легче заниматься». «Мы также знали, что нам нужна музыка, которую мы знали и любили», - продолжает Милк. «Все различные связанные с нами фитнес-продукты, которые мы пробовали, слушая музыку, которую вы никогда не слышали раньше, которая была либо серийной, либо не очень популярной, не побуждают вас продвигаться так, как это делает песня, которую вы знаете и любите. Я думаю, что именно так ваше тело переключается на музыку, когда человек работает. Так что для этого вы говорите о заключении сделки с музыкальной индустрией, которая намного ближе к соглашению Spotify. Вы лицензируете большой каталог, а не одну отдельную песню. Таким образом, сочетание этих двух вещей означает, что вы ежемесячно оплачиваете постоянную стоимость музыки, а ежемесячные затраты на производство возрастают, потому что продукт постоянно обновляется. Так вот что мы хотели в продукте. ». «Когда вы думаете о Netflix, вы не ожидаете, что Netflix будет стоить 20 долларов, и вы получите новые шоу навсегда», - заканчивает Милк. «Единственный способ работы такой бизнес-модели заключается в том, что в компанию постоянно поступает доход, чтобы компания продолжала создавать новый контент для своих подписчиков». Даже если вы заинтересованы в концепции и потенциально готовы платить, Supernatural не является особенно доступным продуктом прямо сейчас. Он доступен только в Северной Америке и работает только на одной виртуальной гарнитуре, на которую Facebook не может удовлетворить спрос. «Нам определенно мешает тот факт, что квестов нет», - с сожалением говорит Милк. Но зачем запускать только на одном оборудовании? «Он очень хорошо работает в автономной системе по всем очевидным причинам, поскольку он очень доступен, очень переносим и прост в настройке», - говорит Милк. «Отсутствие шнура, безусловно, полезно, потому что мы заставляем вас делать повороты на 360 градусов. Но мы изучаем другие платформы 6DoF. Нам нужно было бы внести некоторые изменения в карты, чтобы они никогда не поворачивались на полные 360 вокруг в любом направлении, чтобы люди не были завязаны в своих шнурах. Это не то, что невозможно, это просто фактор расстановки приоритетов. Есть десять тысяч вещей, которые мы хотим сделать, добавить и исправить, и вы можете делать десять из них в неделю, поэтому вам просто нужно сложить их соответствующим образом ». Поэтому мой самый большой вопрос заключался в том, насколько устойчивой окажется эта комбинация небольшого адресуемого рынка с необычной бизнес-моделью. Мне нравится «Сверхъестественное», и у меня уже есть Oculus Quest, так что вот один из меня. Но сколько других существует, чтобы поддерживать дорогостоящее производство? «Таким образом, то, как мы смотрим на это, мы стремимся к тому, чтобы идея виртуальной реальности была чем-то, что может улучшить жизнь людей через этот путь упражнений», - говорит Милк. «И идея состоит не в том, чтобы укрывать каждую гарнитуру одновременно и пытаться захватить и собрать как можно больше людей. Мы хотим построить это право. Итак, мы вначале развертываем одну платформу. У нас есть 60 человек, которые каждый день активно ломают себе голову, пытаясь понять, как сделать это лучше. Мы рассматриваем это как долгую игру ». WithinWithin считает, что Supernatural - это продукт, который может привлечь к виртуальной реальности совершенно новую аудиторию. Это может быть даже убийственное приложение для Oculus Quest так же, как Wii Sports для Wii или сервис Peloton для велосипедов Peloton. Проблема заключается в том, что купить Oculus Quest сейчас практически невозможно, а большинство его владельцев - хардкорные геймеры, которые привыкли покупать игры по одной цене. «В конечном итоге мы пытаемся расширить аудиторию VR до более широкой группы людей, которые могут не купить гарнитуру для игр», - говорит Милк. «По большей части потребительская виртуальная реальность была очень заинтересована в продаже людям решения для видеоигр. Итак, если вы человек в мире, который не интересуется видеоиграми, вы бы купили гарнитуру VR для этой цели? Возможно нет. «Аарон и я, как и все остальные, посвятили этой среде последние пять лет нашей жизни. И мы хотим видеть его успешным, чтобы все больше людей применяли его в своей жизни, потому что мы думаем, что это невероятно преобразующая технология. Для чего используется эта преобразующая технология? И если главное - «это для видеоигр», вы только собираетесь привлечь определенную группу людей в этом усилии. Но если это сделать упражнение забавным и чем-то, что вы делаете на регулярной основе? Это, мы думаем, открывает VR для совершенно новой демографической группы людей ». «Сверхъестественное» - это творческий продукт, который, по крайней мере для меня до сих пор, добивается успеха в том, чтобы быть веселым и мотивировать вас на его использование. Мне нравятся ритм-игры VR, и я не планирую отказываться от лидеров Synth Riders в ближайшее время, но Supernatural - совершенно новый подход. Это позитивный и воодушевляющий способ начать день, чего я не скажу ни о какой другой виртуальной игре. Если у вас есть Oculus Quest, я бы определенно рекомендовал хотя бы проверить бесплатную пробную версию. Что касается того, расширит ли это аудиторию для VR, я не уверен. Безусловно, в музыкальных играх VR есть более доступные точки входа, чем в «Сверхъестественное», и Beat Sabre, вероятно, должен быть первым, что подхватит любой новый владелец Quest. Что я скажу, так это то, что я полностью согласен с Милком, что подобные продукты являются обнадеживающим дополнением к экосистеме, независимо от того, работает бизнес-модель или нет. Кто знает - возможно, если бы больше людей было в VR, цена могла бы быть ниже. Сейчас я копаю Supernatural и с нетерпением жду того, что он сделает, чтобы подписки людей были активными. Потому что бремя доказательств лежит на самом деле: здесь есть большой потенциал, но может ли приложение виртуальной реальности стоить 228 долларов в год? Посмотрим.

Обзор iPhone 11: сочетание цены, возможностей и качества

В прошлом году Apple представила iPhone XR как «доступное» предложение в своей новой линейке iPhone. Нам очень понравился XR, и мы даже сказали, что это может быть лучший iPhone, который когда-либо делал Apple. Следствием iPhone XR является новый iPhone 11, и тот факт, что Apple решила благословить эту модель названием «iPhone 11», а не называть его чем-то вроде iPhone 11R, многое говорит о том, где компания позиционирует телефон. Но может ли этот телефон нести бремя быть известным как iPhone 11? На самом деле, это может. Удовлетворительное повышение скорости, настройка двух камер и длительное время автономной работы делают iPhone 11 даже лучше, чем прошлогодний iPhone XR. И учитывая его относительно низкую цену, это, вероятно, лучший новый iPhone для большинства людей. Улучшения камеры Отличительной чертой iPhone 11 является его 12-мегапиксельная двойная камера. Похоже, что Apple решила, что с телефонами этого года они сделают камеру ударно намеренно привлекательной. Единственная камера iPhone XR едва заметна, а дизайн удвоенной камеры iPhone XS не заставит вас задуматься о том, как она выглядит. Но двойная камера iPhone 11 требует вашего внимания и кричит: «Улыбайся! Вы на камеру! iphone xr iphone 11 камеры IPhone XR (слева) имеет одну широкую камеру. IPhone 11 (справа) имеет широкие и сверхширокие камеры. У iPhone 11 есть широкая камера, такая же, как на iPhone XR, но вторая камера iPhone 11 - это сверхширокая камера с 2-кратным увеличением, позволяющая вам снимать больше в любой среде, в которой вы снимаете. Эти две камеры также есть на iPhone 11 Pro, который добавляет третью телеобъектив для увеличения. Сверхширокий - это отличное дополнение, обеспечивающее еще большую гибкость при съемке фотографий. К счастью, Apple позволяет легко переключаться между широким и ультра широким диапазоном. При создании кадра в приложении «Камера» в нижней части рамки изображения появляется кнопка 1x, что означает, что используется широкая камера. Нажмите эту кнопку, и телефон переключится на сверхширокую камеру, и кнопка 1x станет кнопкой 0,5x. Нажмите кнопку еще раз, чтобы переключиться обратно. Кроме того, когда вы находитесь в режиме 1-кратного обзора камеры, вы получите предварительный просмотр того, как будет выглядеть сверхширокий снимок 0,5x. телефон шириной 11 фресок Снято на камеру iPhone 11 1x шириной. Приложение для камеры iphone 11 с широким видоискателем При использовании широкоугольной камеры вы можете увидеть предварительный просмотр сверхширокого обзора, не переключаясь на сверхширокую камеру. телефон 11 росписи ультра широкий Полученное изображение с помощью ультраширокой камеры iPhone 11. С точки зрения фактического качества изображения, как широкие, так и ультраширокие дают великолепно выглядящие фотографии. Цвета точные, а камеры обеспечивают потрясающий уровень детализации и четкости изображения. Конечно, мы говорили то же самое о предыдущих iPhone, и это все еще верно в отношении iPhone 11. Но эксклюзивно для iPhone 11 (и 11 Pro) - это новый ночной режим, который полностью обновляет игру Apple для съемки при слабом освещении. Действительно, если вы ищете только одну причину, чтобы купить новый iPhone, это, вероятно, это. Ночной режим снимает изображения, снятые в темноте, и использует программную обработку для выявления деталей, которые в противном случае были бы потеряны. У нас есть подробности о том, как использовать ночной режим и как он работает, в отдельной статье. Улучшение при слабом освещении было доступно в телефонах Android, и, наконец, на iPhone, и оно работает очень хорошо. Наше родственное издание PCWorld даже обнаружило, что ночной режим Apple лучше, чем версия Android. Итог: это полезная функция, которая дает отличные результаты. iphone 11 ночной режим перед Снято без использования ночного режима. iphone 11 ночной режим после Снято с активным ночным режимом. Каково это снимать в ночном режиме.Единственная проблема, с которой я столкнулся с задней камерой iPhone 11, - это отсутствие оптического зума. Как и в случае с iPhone XR, iPhone 11 имеет только цифровой зум, вплоть до 5-кратного. В некоторых случаях, особенно когда вы проходите цифровое увеличение с увеличением 2х, вы получаете заметный шум изображения, что делает неприглядную фотографию. Так что, если вы мне нравитесь и часто пользуетесь зумом, вам нужно переосмыслить то, как вы используете его на iPhone 11. камера iphone 11 крупным планом У камеры iPhone 11 нет оптического зума, хотя он предлагает 5-кратный цифровой зум. Стоит отметить, что Apple наконец-то обновила фронтальную камеру TrueDepth, с 7-мегапиксельной камеры, которая снимает видео 1080p / 60fps, до 12-мегапиксельной камеры, которая снимает видеокамеру 4K / 60fps. А передняя камера может записывать замедленное видео, которое ранее было недоступно. Так что да. Давайте посмотрим, сможет ли Apple сделать «обман». Быстрый телефон становится еще быстрее В основе iPhone 11 лежит новый процессор A13 Bionic, преемник A12 Bionic, который есть в iPhone XR. A12 Bionic - впечатляющий чип, так что же делает A13 Bionic, чтобы продолжить его? При производительности процессора выигрыш скромный. В тестах Geekbench 5 iPhone 11 продемонстрировал 14-процентное увеличение производительности одноядерного процессора по сравнению с iPhone XR, в то время как производительность многоядерных процессоров подскочила на 18%. Geekbench 5 Iphone 11 XR Результаты являются баллами. Чем дольше бары / тем выше результаты, тем лучше. Нажмите, чтобы увеличить. В тестах, которые подчеркивают графическую производительность iPhone, iPhone 11 продемонстрировал более впечатляющие результаты по сравнению с iPhone XR. В тесте 3DMark Sling Shot iPhone 11 был на 29 процентов быстрее в тестах Sling Shot Extreme и Sling Shot Extreme Unlimited. В тесте 3D Stark Ice Storm Unlimited iPhone 11 был на 20 процентов быстрее. 3dmark рогатка iphone 11 xr Результаты являются баллами. Чем дольше бары / тем выше результаты, тем лучше. Нажмите, чтобы увеличить. 3dmark icestorm iphone 11 xr Результаты являются баллами. Чем дольше бары / тем выше результаты, тем лучше. Нажмите, чтобы увеличить. Цифры показывают повышение производительности, но чувствует ли себя iPhone 11 быстрее, чем iPhone XR? Это наверняка так. При повседневном использовании iPhone 11 чувствует себя быстрее, приложения чувствуют, что они запускаются быстрее, а производительность графики в играх заметно снижается. Это даже верно при сравнении производительности с iPhone XS, который использует тот же процессор, что и iPhone XR. IPhone 11 имеет тот же процессор, что и iPhone 11 Pro, и результаты тестов в целом для этих телефонов соответствовали друг другу. Так что, по сути, за несколько сотен долларов вы можете получить такую ​​же производительность в iPhone 11, как и профессионалы. Если производительность является вашим главным соображением, это ценностное предложение, которое трудно игнорировать. Немного больше время автономной работы Apple утверждает, что батарея iPhone 11 емкостью 3046 мАч работает на один час дольше, чем батарея iPhone XR емкостью 2942 мАч, и вы можете получить до 17 часов воспроизведения видео, 10 часов потокового видео и 65 часов воспроизведения аудио. Примечательно, что Apple больше не предоставляет оценку того, что она назвала «время разговора (беспроводное)». Для iPhone XR это было 25 часов, и мы можем подсчитать, что вы можете получить до 26 часов на iPhone 11. Согласно Apple Например, более длительный срок службы батареи был достигнут за счет сочетания большей батареи и оптимизации программного и аппаратного обеспечения. Мы использовали тест Geekbench 4 Battery Life, чтобы измерить время автономной работы и сравнить его с другими iPhone. Результаты нашего теста показали, что iPhone 11 и iPhone XR имеют одинаковое время автономной работы. На самом деле, в нашем тестировании iPhone 11 продержался всего на несколько секунд дольше, чем iPhone XR. В нашем тесте Geekbench 4 Battery Life выполняются ресурсоемкие задачи (с выключенным затемнением экрана) до тех пор, пока батарея не разрядится, поэтому она не отражает реальное использование. Тем не менее, это эффективный способ последовательно тестировать разные телефоны. батарея iphone 11 xr Результаты раз в минутах. Чем дольше бары / тем выше результаты, тем лучше. Нажмите, чтобы увеличить.Во время ежедневного использования мне никогда не приходилось заряжать iPhone 11 до конца моего дня. Я думаю, что я более требовательный пользователь, чем большинство, потому что я играю в Pokémon Go во время моих поездок на работу и обратно, а также на прогулку с собаками. В мой самый трудный день (в субботу, прогуливаясь по парку Золотых Ворот в Сан-Франциско, играя в PoGo, наблюдая за футбольным матчем моего сына и используя навигацию по Apple Maps), я закончил день, когда осталось 24% заряда батареи. Совсем неплохо. Одним из основных недостатков в отношении срока службы батареи является прилагаемое зарядное устройство. Apple по-прежнему имеет маленькое медленное 5-ваттное зарядное устройство со своей младшей моделью iPhone. За 29 долларов вы можете купить адаптер питания USB-C на 18 Вт от Apple - тот же, что входит в комплект поставки iPhone 11 Pro. Обидно, что Apple не включает это зарядное устройство в базовую модель. IPhone 11 также поддерживает беспроводную зарядку, но вам придется приобретать беспроводное зарядное устройство Qi отдельно. Дизайн: не связывайтесь с тем, что работает Apple не сильно изменилась, когда дело доходит до промышленного дизайна. IPhone 11 очень похож на iPhone XR, с анодированными алюминиевыми боковинами, выемкой дисплея и стеклянной задней панелью, доступной в черном, зеленом, фиолетовом, белом, желтом и (Product) Red. Тем не менее, цветовая гамма в этом году отличается: Apple решила использовать пастельные оттенки, более тонкие, чем яркие цвета XR. ободок iphone 11 Лицевая панель iPhone 11 (справа) толще, чем лицевая панель на OLED-телефонах, например iPhone 11 Pro Max (слева). IPhone 11 по-прежнему оснащен черными рамками, которые толще, чем у айфонов с OLED-дисплеями. И до тех пор, пока эта модель продолжает использовать ЖК-дисплей (более дешевая деталь, чем OLED в модели Pro), более толстые лицевые панели сохранятся, чтобы помочь остановить утечку света. Имейте в виду, я не нашел ободряющих рамок. На самом деле, я фактически не замечал их, пока они мне не указали. Наиболее заметным изменением дизайна между iPhone 11 и iPhone XR (помимо цветов и неровностей камеры) является размещение логотипа Apple, который теперь находится по центру, а не около камеры.

SON XƏBƏRLƏR

Ən son xəbərləri səhifəmizdən də izləyin