Oktyabrın 1-i dünyada Sinə Xərçəngi Maarifləndirmə Ayının başlanğıcı kimi qeyd olunur. Mütəxəssislər xəstəliyin erkən aşkarlanmasının müalicənin nəticələrinə əhəmiyyətli təsir göstərdiyini bildirirlər.
Demokrat.az xəbər verir ki, ABŞ Xərçəng Cəmiyyətinin məlumatına görə, ABŞ-da hər il dəri xərçəngi istisna olmaqla qadınlarda ən çox diaqnoz qoyulan xərçəng növü sinə xərçəngidir. Ölkədə hər il 320 mindən çox yeni invaziv sinə xərçəngi halının qeydə alınacağı gözlənilir. Son illərdə xəstəliyə yeni yoluxma halları ildə təxminən 1 faiz artır.
Bununla yanaşı, sinə xərçəngindən ölüm hallarında əhəmiyyətli azalma müşahidə olunur. 1989-2024-cü illər arasında ABŞ-da qadınlar arasında xəstəlikdən ölüm nisbəti 44 faiz azalıb. Bu müddətdə təxminən 500-517,9 min ölümün qarşısının alındığı bildirilir.
Sağqalma göstəriciləri də yaxşılaşıb. 1970-ci illərin sonlarında invaziv sinə xərçəngi diaqnozu qoyulan qadınların beşillik nisbi sağqalma göstəricisi təxminən 75 faiz olduğu halda, 2022-ci ildə bu göstərici 90 faizdən yuxarı olub.
Milli Xərçəng İnstitutunun məlumatlarına görə, sinə xərçəngi hallarının təxminən 64 faizi lokal mərhələdə, yəni xəstəlik sinədən kənara yayılmadan aşkarlanır. Təxminən 27 faiz halda xərçəng yaxınlıqdakı limfa düyünlərinə və ya toxumalara yayılır, 6 faiz halda isə uzaq orqanlara metastaz verdikdən sonra müəyyən edilir.
Mütəxəssislər sinədə yeni yaranan şiş, dəridə dəyişiklik, məmə ucundan ifrazat və ya əvvəlkindən fərqli hər hansı dəyişiklik müşahidə edilərsə, həkimə müraciət etməyin vacib olduğunu vurğulayırlar.
Sinə xərçəngi yalnız qadınlarda rast gəlinmir. ABŞ-da xəstəlik hallarının təxminən 1 faizi kişilərin payına düşür. Qadınlarda diaqnozun orta yaşı 63, kişilərdə isə əsasən 60-70 yaş aralığıdır.
Mütəxəssislər həmçinin bildirirlər ki, xəstəliyin yükü müxtəlif etnik qruplar arasında eyni deyil. Məsələn, qaradərili qadınlarda daha aqressiv gedişli ola bilən üçqat mənfi sinə xərçənginə daha çox rast gəlinir və bu qrupda ölüm göstəricisi də yüksəkdir.
Həkimlərin əsas tövsiyəsi isə sinədə yaranan dəyişiklikləri diqqətdən kənarda qoymamaq və yaşa, risk faktorlarına uyğun müayinələrdən keçməkdir.
Jalə
