İnsan bəzən həyatının bir sahəsində uğur qazansa da, digər sahələrdə özünü narazı və yorğun hiss edə bilər. İş, ailə, sağlamlıq, maliyyə və şəxsi inkişaf arasında tarazlıq yaratmaq isə hər zaman asan olmur. Öz həyatını daha yaxşı tanımaq və hansı sahələrə diqqət ayırmalı olduğunu müəyyənləşdirmək üçün istifadə edilən üsullardan biri də "Həyat balansı çarxı"dır.
Demokrat.az xəbər verir ki, "Life Balance Wheel" adlanan bu metod insanın həyatının müxtəlif sahələrindən nə dərəcədə razı olduğunu qiymətləndirməyə və inkişaf etdirməli olduğu istiqamətləri müəyyənləşdirməyə kömək edir.
Həyat balansı çarxı necə qurulur?
Bu üsuldan istifadə etmək üçün bir vərəqdə dairə çəkmək və onu səkkiz bərabər hissəyə bölmək lazımdır. Hər hissə həyatın müəyyən bir sahəsini ifadə edir.
Adətən, aşağıdakı istiqamətlər seçilir:
Sağlamlıq;
Ailə və münasibətlər;
Karyera və iş;
Maliyyə vəziyyəti;
Özünüinkişaf və təhsil;
İstirahət və əyləncə;
Ev və yaşayış şəraiti;
Şəxsi zaman.
İnsan öz həyatına və prioritetlərinə uyğun olaraq bu sahələri dəyişə və ya yenilərini əlavə edə bilər.
Hər sahəni 10 ballıq şkala ilə qiymətləndirin
Növbəti mərhələdə hər bir sahədən nə dərəcədə razı olduğunuzu 1-dən 10-a qədər qiymətləndirmək lazımdır.
1-3 bal – narazılıq səviyyəsi yüksəkdir;
4-7 bal – vəziyyət qənaətbəxşdir, lakin inkişaf üçün imkanlar var;
8-10 bal – həmin sahədən məmnunluq yüksəkdir.
Qiymətləndirmə zamanı özünüzə qarşı dürüst olmaq vacibdir. Məqsəd başqalarının gözləntilərinə uyğun nəticə əldə etmək deyil, şəxsi vəziyyətinizi real şəkildə dəyərləndirməkdir.
Özünüzə hansı sualları verməlisiniz?
Bəzi sahələri qiymətləndirmək çətin ola bilər. Belə hallarda aşağıdakı suallar kömək edə bilər:
Sağlamlıq: Özünüzü fiziki və mənəvi baxımdan yaxşı hiss edirsinizmi? Kifayət qədər dincələ bilirsinizmi?
Maliyyə: Gəlirləriniz gündəlik ehtiyaclarınızı qarşılamağa və gələcək planlarınızı həyata keçirməyə imkan verirmi?
Ailə və münasibətlər: Yaxınlarınızla münasibətlərinizdən razısınızmı? Onlara kifayət qədər vaxt ayıra bilirsinizmi?
Karyera: İşinizdən məmnunsunuzmu? Peşəkar inkişaf üçün imkanlarınız varmı?
İstirahət: Özünüzə və sevdiyiniz məşğuliyyətlərə vaxt ayıra bilirsinizmi?
Özünüinkişaf: Yeni biliklər əldə etmək və bacarıqlarınızı artırmaq üçün çalışırsınızmı?
Nəticələrdən necə istifadə etmək olar?
Bütün sahələr qiymətləndirildikdən sonra ballar dairənin müvafiq hissələrində qeyd olunur və nöqtələr birləşdirilir. Beləliklə, həyatınızın hansı istiqamətlərində məmnunluğun yüksək, hansılarında isə aşağı olduğu vizual şəkildə görünür.
Ən az bal topladığınız sahələrə xüsusi diqqət yetirmək tövsiyə olunur. Bunun üçün böyük dəyişikliklərə ehtiyac yoxdur. Kiçik və real hədəflər müəyyənləşdirmək kifayətdir. Məsələn, sağlamlığa daha çox vaxt ayırmaq, ailə ilə birgə fəaliyyətləri artırmaq, yeni bacarıq öyrənmək və ya istirahət üçün vaxt planlaşdırmaq olar.
Həmçinin həyatın müxtəlif sahələrinin bir-birinə təsirini nəzərə almaq vacibdir. Məsələn, keyfiyyətli istirahət iş qabiliyyətinə, sağlamlıq isə gündəlik fəaliyyətə müsbət təsir göstərə bilər.
Balans çarxını nə qədər tez-tez təkrarlamaq lazımdır?
Həyat balansı çarxını müəyyən fasilələrlə yenidən qurmaq və əvvəlki nəticələrlə müqayisə etmək mümkündür. Bu, qarşıya qoyulan hədəflərə nə dərəcədə yaxınlaşıldığını və hansı sahələrdə dəyişiklik baş verdiyini görməyə kömək edir.
Qeyd edək ki, həyat balansı çarxı psixoloji diaqnostika vasitəsi deyil. Bu metod insanın özünü dəyərləndirməsi, şəxsi prioritetlərini müəyyənləşdirməsi və həyatında dəyişikliklər üçün istiqamət seçməsi məqsədi daşıyan özünüinkişaf üsuludur.
