Mobil rabitə texnologiyaları inkişaf etdikcə internetin sürətinə və keyfiyyətinə olan tələblər də artır. Hazırda geniş istifadə olunan 4G şəbəkəsi ilə yanaşı, yeni nəsil 5G texnologiyası da gündəlik həyatımıza daxil olmağa başlayır. Hər iki texnologiya mobil internet təmin etsə də, onların sürət, gecikmə müddəti və şəbəkə tutumu baxımından ciddi fərqləri var.
Demokrat.az xəbər verir ki, beşinci nəsil mobil rabitə texnologiyası (5G) daha yüksək məlumat ötürmə sürəti, aşağı gecikmə müddəti və eyni vaxtda daha çox cihazın şəbəkəyə qoşulması imkanları ilə seçilir.
Bəs 5G 4G-dən hansı üstünlükləri ilə fərqlənir və bu texnologiya gələcəkdə həyatımızı necə dəyişə bilər?
1. Daha yüksək internet sürəti
5G texnologiyasının ən diqqətçəkən üstünlüyü məlumat ötürmə sürətidir. 4G LTE şəbəkəsində real istifadə zamanı sürət, adətən, 20-100 Mbit/s arasında dəyişir. 5G texnologiyasının nəzəri maksimum sürəti isə saniyədə 10-20 Gbit-ə çata bilər.
Bu o deməkdir ki, yüksək keyfiyyətli (4K və 8K) videoları izləmək, böyük həcmli faylları yükləmək və internet üzərindən məlumat mübadiləsi aparmaq daha sürətli olacaq. Lakin faktiki sürət şəbəkənin əhatə dairəsindən, istifadəçi sayından və texniki imkanlardan asılıdır.
2. Daha az gecikmə müddəti
İnternetin keyfiyyətini müəyyən edən əsas göstəricilərdən biri də gecikmə müddətidir. Bu, istifadəçinin göndərdiyi sorğuya şəbəkənin nə qədər vaxta cavab verməsini ifadə edir.
4G şəbəkəsində gecikmə, adətən, onlarla millisaniyə təşkil edir. 5G texnologiyasında isə xüsusi texniki şəraitdə bu göstərici 1 millisaniyəyə qədər azala bilər.
Bu xüsusiyyət onlayn oyunlarda, real vaxt rejimində məlumat ötürülməsində, məsafədən idarə olunan tibbi avadanlıqlarda və avtonom nəqliyyat sistemlərində mühüm əhəmiyyət daşıyır.
3. Eyni vaxtda daha çox cihazın qoşulması
Stadionlarda, konsertlərdə və insanların sıx toplaşdığı digər məkanlarda mobil internetin zəifləməsi şəbəkənin həddindən artıq yüklənməsi ilə bağlı ola bilər.
5G texnologiyası bu problemi azaltmaq üçün daha geniş şəbəkə tutumu təklif edir. Beynəlxalq Telekommunikasiya İttifaqının (ITU) standartlarına əsasən, 5G bir kvadratkilometr ərazidə bir milyona qədər cihazın qoşulmasını dəstəkləyə bilər.
Bu imkan ağıllı şəhərlərin, ağıllı evlərin və Əşyaların İnterneti (IoT) sistemlərinin inkişafına şərait yaradır.
4G və 5G arasındakı əsas fərqlər
| Göstərici | 4G | 5G |
|---|---|---|
| Nəzəri maksimum sürət | 1 Gbit/s-ə qədər | 20 Gbit/s-ə qədər |
| Gecikmə | Onlarla millisaniyə | Xüsusi şəraitdə 1 ms |
| Şəbəkə tutumu | Daha məhdud | Daha yüksək |
| Cihazların qoşulması | Nisbətən az | 1 milyon cihaz/km²-ə qədər |
| İstifadə imkanları | Mobil internet, videozənglər | Ağıllı şəhərlər, IoT, sənaye texnologiyaları |
Bəs 5G üçün infrastruktur necə dəyişir?
4G şəbəkəsi əsasən geniş əraziləri əhatə edən baza stansiyaları vasitəsilə fəaliyyət göstərir. 5G isə istifadə etdiyi tezlik diapazonundan asılı olaraq fərqli infrastruktur tələb edə bilər.
Xüsusilə yüksək tezlikli millimetrlik dalğalar böyük həcmdə məlumat ötürməyə imkan versə də, onların əhatə məsafəsi daha qısadır və bina divarları kimi maneələrdən keçməsi çətinləşir. Buna görə də belə şəbəkələrin qurulduğu ərazilərdə daha çox kiçik baza stansiyalarının quraşdırılmasına ehtiyac yaranır.
Azərbaycanda 5G texnologiyasının tətbiqi
Azərbaycanda da beşinci nəsil mobil rabitə texnologiyasının sınaqları aparılır. Abunəçilər uyğun smartfon və mobil rabitə xidməti vasitəsilə bu texnologiyanı sınaqdan keçirə bilərlər.
Qeyd edək ki, 5G texnologiyası yalnız daha sürətli internet demək deyil. Bu yenilik gələcəkdə səhiyyə, nəqliyyat, sənaye, kənd təsərrüfatı və digər sahələrdə rəqəmsal imkanların genişlənməsinə töhfə verə bilər.
Beləliklə, 5G mobil rabitənin inkişafında növbəti mərhələ olmaqla yanaşı, gələcəyin rəqəmsal infrastrukturunun formalaşmasında da mühüm rol oynayacaq.
