İctimai nəqliyyatda, küçədə, iş yerində və sosial şəbəkələrdə aqressiv davranış, kobud danışıq və qarşılıqlı hörmətsizlik getdikcə daha çox diqqət çəkir. Bəzən adi bir irad mübahisəyə çevrilir, kiçik anlaşılmazlıq isə aqressiv reaksiyaya səbəb olur. Bəs insanları bir-birinə qarşı daha dözümsüz edən nədir?
Demokrat.az müasir dövrdə insanların davranışlarına və ünsiyyət mədəniyyətinə təsir edən 4 əsas amili təqdim edir.
1. Sosial şəbəkələrdə kobudluğun adi hala çevrilməsi
Sosial şəbəkələr insanlara sərbəst ünsiyyət imkanı yaratsa da, anonimlikdən istifadə edən bəzi şəxslər təhqir və aqressiv ifadələrə daha çox yol verirlər. Virtual mühitdə kobud davranışın geniş yayılması zamanla real münasibətlərə də təsir göstərə bilər. Nəticədə başqalarının hisslərini nəzərə almaq, nəzakətli danışmaq və üzr istəmək kimi davranışlar arxa plana keçə bilər.
2. Stress və gündəlik qayğılar
Maddi çətinliklər, iş yükü, ailə problemləri və vaxt çatışmazlığı insanlarda emosional gərginliyi artıra bilər. Davamlı stress isə səbirli olmağı və emosiyaları idarə etməyi çətinləşdirir. Belə vəziyyətlərdə bəzi insanlar ən kiçik narazılığa belə sərt reaksiya verir, gərginliklərini ətrafdakılardan çıxırlar.
3. Başqalarını nəzərə almamaq
Şəxsi rahatlığı hər şeydən üstün tutmaq cəmiyyətdə qarşılıqlı hörmətin zəifləməsinə səbəb olan amillərdəndir. Növbədə başqalarının haqqını pozmaq, ictimai nəqliyyatda digər sərnişinləri nəzərə almamaq və insanlarla kobud danışmaq bu davranışın gündəlik nümunələridir. Halbuki cəmiyyətdə sağlam münasibətlərin qurulması hər kəsin yalnız öz hüquqlarını deyil, başqalarının da hüquqlarını nəzərə almasından asılıdır.
4. Ailə tərbiyəsi və ətraf mühit
İnsanların davranışları uşaqlıqdan formalaşmağa başlayır. Ailədə böyüklərin bir-biri ilə ünsiyyəti, mübahisələri həll etmə üsulu və ətrafdakılara münasibəti uşaqlar üçün nümunə rolunu oynayır. Kobudluğun adi qarşılandığı mühitdə böyüyən uşaqlar da zamanla bu davranışları mənimsəyə bilərlər. Bununla yanaşı, dost çevrəsi və sosial şəbəkələrdəki davranış modelləri də insanın ünsiyyət tərzinə təsir göstərir.
Nəzakət kiçik davranışlardan başlayır
Cəmiyyətdə kobudluğun qarşısını almaq yalnız başqalarından düzgün davranış gözləməklə mümkün deyil. İnsanların bir-birini dinləməsi, fərqli fikirlərə hörmətlə yanaşması, təşəkkür etməsi və lazım gəldikdə üzr istəməsi sağlam ünsiyyətin əsasını təşkil edir. Bəzən sadə bir nəzakətli söz belə mübahisənin qarşısını ala və münasibətləri yaxşılaşdıra bilər.
