Qulaq, burun və boğaz xəstəlikləri üzrə mütəxəssis K. Ali Rahimi bildirib ki, qulaq cingiltisi (tinnitus) müstəqil xəstəlik deyil, müxtəlif sağlamlıq problemlərinin əlaməti ola bilər.
Demokrat.az xəbər verir ki, onun sözlərinə görə, uzun müddət davam edən cingilti mütləq mütəxəssis tərəfindən qiymətləndirilməlidir.
Tinnitus təkcə incə zəng səsi deyil
Həkim qeyd edib ki, cəmiyyətdə “qulaq cingiltisi” kimi tanınan tinnitus yalnız zəng səsi ilə məhdudlaşmır.
“İnsanın eşitdiyi, lakin ətrafdakıların eşitmədiyi istənilən səs tinnitus hesab olunur. Bu, incə uğultu, vızıltı, ürək döyüntüsünə bənzər səs və ya başqa xarakterli səslər də ola bilər”, deyə K. Ali Rahimi bildirib.
Təkcə qulağın müayinəsi kifayət etmir
Mütəxəssis xatırladıb ki, səs xarici qulaqdan başlayaraq orta qulaq, daxili qulaq, eşitmə siniri və beynin eşitmə mərkəzinə qədər uzanan mürəkkəb sistem vasitəsilə qəbul edilir. Bu zəncirin istənilən hissəsində yaranan problem tinnitusa səbəb ola bilər.
Onun sözlərinə görə, altı aydan çox davam edən qulaq cingiltisi xroniki tinnitus hesab olunur və belə hallarda ətraflı müayinə aparılmalıdır.
Diaqnostika zamanı aşağıdakı müayinələr tələb oluna bilər:
* xarici qulaq yolu və qulaq pərdəsinin müayinəsi; * eşitmə testi (audiometriya); * orta qulağın funksional testləri; * eşitmə sinirinin qiymətləndirilməsi; * maqnit-rezonans tomoqrafiyası (MRT); * qan analizləri və arterial təzyiqin yoxlanılması; * zərurət olduqda nevroloq, terapevt və psixiatrın müayinəsi.
“Biz tinnitusu deyil, onun yaranmasına səbəb olan əsas xəstəliyi araşdırırıq. Qulaq kiri, qulaq pərdəsinin zədələnməsi, orta qulaq xəstəlikləri, eşitmə itkisi, yüksək qan təzyiqi, daxili qulaq xəstəlikləri və bəzi nevroloji problemlər tinnitusa səbəb ola bilər”, deyə həkim vurğulayıb.
Müalicə səbəbdən asılıdır
K. Ali Rahimi bildirib ki, tinnitus sensorinevral eşitmə itkisinin erkən əlamətlərindən biri ola bilər. Xüsusilə yüksək səs-küyə məruz qalan insanlarda bu problemə daha çox rast gəlinir.
“Silahdan istifadə edən hərbçilərdə, səs-küylü müəssisələrdə çalışanlarda və uzun illər yüksək səsə məruz qalan şəxslərdə xüsusilə 4 min hers diapazonunda eşitmə itkisi yarana bilər. Bu vəziyyətə çox vaxt tinnitus da müşayiət edir”, deyə o bildirib.
Həkimin sözlərinə görə, qulaq kiri, xarici qulaq yolu infeksiyası, qulaq pərdəsi və orta qulaq problemləri dərman və ya cərrahi yolla müalicə oluna bilər. Lakin uşaqlıq dövründə keçirilmiş bəzi infeksiyalar, səs-küy nəticəsində yaranan eşitmə zədələri və bəzi daxili qulaq xəstəlikləri geri dönməyən dəyişikliklərə səbəb ola bilər.
Məqsəd təkcə səsi azaltmaq deyil
K. Ali Rahimi vurğulayıb ki, tinnitusun müalicəsində xəstənin bu səsə psixoloji reaksiyası da mühüm rol oynayır.
“Beyin zaman keçdikcə bəzi səsləri arxa plana keçirə bilir. Məsələn, dəmir yolu və ya hava limanı yaxınlığında yaşayan insanlar bir müddətdən sonra həmin səsləri demək olar ki, hiss etmirlər. Tinnitus müalicəsində də məqsədlərdən biri beynin bu səsə uyğunlaşmasını təmin etməkdir”, deyə o bildirib.
Onun sözlərinə görə, bu prosesdə psixoloji dəstək, səs terapiyası və ağ səs (white noise) tətbiqləri faydalı ola bilər. Xüsusilə gecələr səssizlikdə daha çox hiss olunan cingiltini ağ səs müəyyən qədər maskalaya və xəstənin rahatlamasına kömək edə bilər.
Yeni müalicə üsulu
Həkim bildirib ki, son illər bəzi tibb mərkəzlərində transkranial maqnit stimulyasiyası (TMS) da tətbiq olunur.
“Bu üsul uyğun xəstələrdə beynin müəyyən nahiyələrini stimullaşdıraraq sağalma prosesini dəstəkləməyi hədəfləyir. Lakin təsiri dərhal ortaya çıxmır. Sinir toxumasının yenidən formalaşması aylarla davam edə bilər”, deyə o bildirib.
K. Ali Rahimi internetdə yayılan qulaq masajı, qulağın dartılması və digər üsulların elmi cəhətdən sübut olunmadığını da xatırladıb.
“Əsas məqsəd cingiltini sadəcə aradan qaldırmaq deyil, onun səbəbini müəyyən etməkdir. Uzun müddət davam edən qulaq cingiltisi zamanı mütləq qulaq, burun və boğaz həkiminə müraciət edilməlidir”, deyə o xəbərdarlıq edib.
Qulaq kiri zərərli deyil
Mütəxəssis yay aylarında tez-tez rast gəlinən xarici qulaq yolu infeksiyalarına da toxunub və qulaq çöplərindən istifadənin zərərli ola biləcəyini bildirib.
Onun sözlərinə görə, qulaq kiri əslində qulağın təbii qoruyucu təbəqəsidir. Qulaq çöpü isə kiri çıxarmaq əvəzinə daha dərinə itələyir və qoruyucu yağ təbəqəsini zədələyir.
Bu təbəqə zədələndikdə dəniz və hovuz suyunda olan bakteriya və göbələklər xarici qulaq yolunda daha asan infeksiya yarada bilir. Bu vəziyyət “yay otiti” adlanır.
Həkim yay mövsümündə qulaq sağlamlığını qorumaq üçün qulaq çöpündən istifadə etməməyi, qulağı qaşımamağı, qulaq kanalına yad cisim salmamağı və dəniz və ya hovuzdan sonra qulaq gigiyenasına diqqət yetirməyi tövsiyə edib. Bu sadə tədbirlərin xarici qulaq yolu infeksiyalarının qarşısını böyük ölçüdə ala biləcəyi qeyd olunub.
