Qida məhsullarının istehsalı zamanı rəngləyicilərdən məhsulun görünüşünü yaxşılaşdırmaq və istehlakçıların diqqətini cəlb etmək məqsədilə istifadə olunur. Lakin bəzi hallarda qadağan olunmuş və ya təhlükəli rəngləndirici maddələrin qidalara əlavə edilməsi insan sağlamlığı üçün ciddi risklər yarada bilər. Bu cür maddələr məhsulların təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları artırır və qida keyfiyyətinə dair suallar doğurur.
Qida məhsullarında qadağan olunmuş rəngləndiricilərin istifadəsi insan sağlamlığı üçün hansı təhlükələr yaradır və bu halların qarşısını almaq üçün hansı tədbirlər görülməlidir?
Terapevt Zakir Quliyev Demokrat.az-a açıqlamasında bildirib ki, qida məhsullarında qadağan olunmuş rəngləndiricilərin istifadəsi maddənin növündən, qəbul edilən miqdardan və məruzqalma müddətindən asılı olaraq insan sağlamlığı üçün müxtəlif təhlükələr yarada bilər.
Onun sözlərinə görə, bəzi maddələr zəhərlənməyə, allergik reaksiyalara və daxili orqanların zədələnməsinə səbəb ola, digərləri isə genetik materialı zədələyərək uzunmüddətli dövrdə xərçəng riskini artıra bilər:
"Məsələn, Sudan I kimi sənaye boyaları və bir sıra digər qanunsuz rəngləndiricilər üzrə genotoksik və ya kanserogen təsirlərə dair elmi sübutlar mövcuddur. Bununla belə, belə maddənin bir dəfə qəbul edilməsi mütləq xəstəliyin yaranacağı demək deyil. Bu halların qarşısını almaq üçün istehsalçılar yalnız müvafiq qida məhsulunda istifadəsinə icazə verilmiş, təhlükəsizliyi qiymətləndirilmiş rəngləndiricilərdən müəyyən olunmuş hədlər daxilində istifadə etməli, xammalı etibarlı təchizatçılardan almalı və əlavələrin mənşəyini sənədləşdirməlidirlər. Qida əlavələrinin istifadəyə buraxılmazdan əvvəl təhlükəsizlik baxımından qiymətləndirilməsi əsas şərtdir".
Terapevt əlavə edib ki, istehsal və idxal mərhələlərində riskə əsaslanan yoxlamalar və laboratoriya analizləri aparılmalı, etiketlərdə tərkib düzgün göstərilməli, uyğunsuz məhsulların satışı dayandırılaraq həmin məhsullar geri çağırılmalı və pozuntulara görə qanunvericiliyə uyğun tədbirlər görülməlidir:
"İstehlakçılar isə mənşəyi və etiketi aydın olan məhsulları seçməli, şübhəli halları Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinə bildirməlidirlər. Məhsulun parlaq rəngi təkbaşına təhlükəli boyadan istifadə olunduğunu sübut etmir. Bunu etibarlı şəkildə müəyyənləşdirmək üçün laboratoriya müayinəsi lazımdır".
