Əksər insanlar sağlam qidalanma və müntəzəm fiziki məşqlərin çəkinin qorunması və ya azalması üçün vacib olduğunu bilir. Lakin yeni araşdırmalar göstərir ki, həyat tərzinin digər mühüm amili — yuxu — çoxları tərəfindən nəzərə alınmır.
Demokrat.az xəbər verir ki, "Prevention" nəşrinin yazdığına görə, "Annals of Internal Medicine" jurnalında dərc olunan araşdırmada iki randomizə edilmiş tədqiqatın məlumatları təhlil edilib. Sınaqlarda gündəlik olaraq yeddi saat və ya daha çox yatan 95 yetkin şəxs iştirak edib. Təcrübə çərçivəsində iştirakçılardan altı həftə ərzində adi yuxu müddətlərindən 1,5 saat az yatmaları istənilib.
Bu müddət ərzində tədqiqatçılar iştirakçıların bədənindəki yağ faizini, çəkisini, bel çevrəsini və çəki ilə bağlı digər göstəriciləri izləyiblər.
Araşdırma müddəti nisbətən qısa olsa da, alimlər müəyyən ediblər ki, iştirakçılar daha az yatdıqda çəki ilə bağlı bəzi göstəricilərdə cüzi artım müşahidə olunub. Xüsusilə, orta çəki təxminən yarım kiloqram artıb, bel çevrəsi isə 0,52 santimetr böyüyüb. Tədqiqatçılar həmçinin müəyyən ediblər ki, iştirakçılar yuxu çatışmazlığı yaşadıqları zaman gün ərzində təxminən 17,2 dəqiqə daha çox oturaq vəziyyətdə vaxt keçiriblər.
Yuxu çəkiyə niyə bu qədər təsir edir?
Bu araşdırma yalnız kifayət qədər yatmamaqla çəki artımı riskinin yüksəlməsi arasında əlaqə olduğunu göstərib. Yəni yuxu çatışmazlığının birbaşa çəki artımına səbəb olduğunu sübut etməyib. Lakin həkimlər qeyd edirlər ki, yuxusuzluğun arıqlama prosesini çətinləşdirə biləcəyi bir neçə səbəb var.
Səbəblərdən biri yuxu çatışmazlığının həddindən artıq yemək ehtimalını artırmasıdır.
Qidalanma üzrə professor Mari-Pyer Sent-Onj bildirir ki, aclıq hissini tənzimləyən hormonların səviyyəsi də yuxu çatışmazlığı səbəbindən dəyişə bilər. Bu isə yorğun vəziyyətdə daha çox yemək ehtimalını artırır.
Tibb elmləri doktoru Bet Malou qeyd edir ki, yuxu çatışmazlığı yorğunluğa səbəb olduğu üçün fiziki aktivlik ehtimalını da azaldır. "Yuxusuzluqdan əziyyət çəkən insanlar yatmalı olduqları vaxt gecə yemək də yeyə bilərlər", — deyə o bildirib.
Tibb elmləri doktoru Mir Əli əlavə edib ki, kifayət qədər yatmamaq orqanizmin qlükozanın enerjiyə çevrilməsi üçün hüceyrələrə daşınmasına kömək edən insulin hormonuna həssaslığını azalda bilər. Nəticədə şəkərlərin mənimsənilməsi pisləşə və yağ yığılması arta bilər.
Yuxu sağlamlığı necə yaxşılaşdırır?
"Yaxşı yatan insanlarda koqnitiv nəzarətdə iştirak edən beyin mərkəzləri yuxu çatışmazlığı yaşayanlarla müqayisədə daha aktiv olur. Ümumilikdə, insanlar kifayət qədər yatdıqda daha az impulsiv olur və daha rasional qərarlar qəbul edirlər", deyə Mari-Pyer Sent-Onj bildirib.
Onun sözlərinə görə, bu, ehtimal ki, qidalanma və fiziki fəaliyyətə də aiddir. Yəni insan yaxşı yatdıqda qida və idmanla bağlı daha düzgün seçimlər etmək ehtimalı artır.
Daha uzun yuxu həmçinin aşağı qan təzyiqi, insulinə daha yaxşı həssaslıq və oksidləşdirici stress səviyyəsinin azalması ilə əlaqələndirilir.
Jalə Demokrat.az
