Mütəxəssis bildirir ki, sadalanan amillərin heç biri təkbaşına xərçəngə səbəb olmur. Lakin məlum risk faktorlarının təsirini azaltmaq uzunmüddətli perspektivdə sağlamlığa müsbət təsir göstərə bilər.
Demokrat.az xəbər verir ki, "Mirror" nəşrinin yazdığına görə, Proton Terapiya Mərkəzinin tibbi direktoru və radiasiya onkoloqu doktor Jirji Kubeş qeyd edib ki, insanlar çox vaxt xərçəngin profilaktikasını həyat tərzində böyük dəyişikliklərlə əlaqələndirirlər. Halbuki onun sözlərinə görə, sağlamlıq gündəlik həyatda verilən çoxsaylı kiçik, lakin düzgün qərarların nəticəsidir.
Həkim vurğulayıb ki, xərçəng riskini tamamilə aradan qaldırmaq mümkün olmasa da, qarşısı alına bilən risk amillərini minimuma endirmək mümkündür.
Xərçəng riski ilə əlaqələndirilən 10 amil
1. Zədələnmiş yapışmayan örtüklü tavalar
Tava və ya qazanın yapışmayan örtüyü cızılıb, soyulub və ya zədələnibsə, onu yenisi ilə əvəz etmək tövsiyə olunur.
Həkimin sözlərinə görə, müasir yapışmayan örtüklü qablar düzgün istifadə edildikdə təhlükəsiz hesab olunur. Lakin zədələnmiş qablardan istifadə etmək və onları həddindən artıq qızdırmaq məsləhət görülmür.
2. Günəş altında və ya isti mühitdə qalmış birdəfəlik plastik butulkalar
Doktor Kubeş xüsusilə isti avtomobildə və ya birbaşa günəş şüaları altında qalmış birdəfəlik plastik butulkalardan təkrar istifadə etməməyi tövsiyə edir.
Onun fikrincə, bu sadə vərdiş arzuolunmaz kimyəvi maddələrin təsirini azaltmağa kömək edə bilər.
3. Həddindən artıq yanmış ət
Manqal sevənlərə güclü şəkildə kömürləşmiş ətin müntəzəm istehlakından çəkinmək tövsiyə olunur.
Çox yüksək temperaturda bişirilən ətdə heterosiklik aminlər və polisiklik aromatik karbohidrogenlər əmələ gələ bilər. Bu maddələr bəzi xərçəng növlərinin riskinin artması ilə əlaqələndirilir.
4. Təmir zamanı yaranan toz
Taxtanın yonulması, betonun kəsilməsi və ya divarların deşilməsi zamanı yaranan xırda toz hissəcikləri tənəffüs yolları üçün zərərli ola bilər.
Onkoloq belə işlər zamanı respiratordan istifadə etməyi və otağın yaxşı havalandırılmasını tövsiyə edir.
5. Zədələnmiş asbest materialları
Köhnə binaların bir çoxunda hələ də asbest tərkibli materiallar mövcuddur.
Mütəxəssisin sözlərinə görə, asbest zədələnmədiyi müddətdə ciddi təhlükə yaratmır. Lakin təmir zamanı liflər havaya yayıldıqda ağciyər xəstəlikləri, o cümlədən mezotelioma riskini artırır.
6. Mətbəxdə zəif havalandırma
Yemək hazırlanarkən, xüsusilə yüksək temperaturda bişirmə zamanı havaya xırda hissəciklər və digər çirkləndiricilər yayıla bilər.
Həkim bişirmə zamanı mətbəx aspiratorundan istifadə etməyi və ya pəncərəni açaraq otağı havalandırmağı tövsiyə edir.
7. Radon qazı
Radon təbii radioaktiv qazdır və siqaret çəkməyən insanlar arasında ağciyər xərçənginin əsas səbəblərindən biri, ümumilikdə isə siqaretdən sonra ikinci ən mühüm risk amili hesab olunur.
Ev yüksək radon riski olan ərazidə yerləşirsə, radon səviyyəsinin yoxlanılması məqsədəuyğun hesab edilir.
8. Siqaret
Onkoloqun sözlərinə görə, siqaret çəkmək qarşısı alına bilən xərçəng hallarının ən mühüm səbəbidir.
"Əgər yalnız bir vərdişdən tamamilə imtina etməyi tövsiyə etməli olsaydım, bu, siqaret olardı", – deyə doktor Kubeş bildirib.
9. Həddindən artıq alkoqol qəbulu
Mütəxəssis qeyd edir ki, alkoqol da bir sıra xərçəng növləri üçün təsdiqlənmiş risk faktorudur.
O, spirtli içkilərin gündəlik vərdişə çevrilməməsini və mümkün qədər məhdudlaşdırılmasını tövsiyə edir.
10. Sağlam olmayan vərdişləri təşviq edən ev mühiti
Sonuncu bənd konkret əşyaya deyil, yaşayış məkanının təşkilinə aiddir.
Həkim meyvələri görünən yerdə saxlamağı, günəşdən qoruyucu kremdən istifadə etməyi, daha çox hərəkət etməyi, siqaretdən uzaq durmağı və alkoqol qəbulunu məhdudlaşdırmağı məsləhət görür.
Doktor Kubeş vurğulayıb ki, məqsəd insanları evlərindəki hər bir əşyadan qorxutmaq deyil.
"Xərçəng çoxsaylı səbəbləri olan mürəkkəb xəstəlikdir və çox nadir hallarda yalnız bir amilin nəticəsində yaranır. Əsas məsələ odur ki, bir çox riskləri azaltmaq mümkündür. İllərlə davam etdirilən kiçik, lakin praktik dəyişikliklər ümumi sağlamlığa ciddi müsbət təsir göstərə bilər", deyə o bildirib.
Jalə Demokrat.az
