Son dövrlər əsas işindən əlavə gəlir əldə etmək istəyən şəxslərin frilans fəaliyyətə marağı artır. Xüsusilə onlayn platformalar vasitəsilə müxtəlif xidmətlərin göstərilməsi ikinci iş kimi frilans fəaliyyətin daha geniş yayılmasına şərait yaradır.
İkinci iş kimi frilans fəaliyyətin artması əmək bazarına və insanların gəlirlərinə necə təsir göstərə bilər? Bu tendensiyanın gələcəkdə daha da genişlənməsi gözlənilirmi?
İnsan resursları üzrə menecer Röyal Əhmədov Demokrat.az-a söyləyib ki, son dövrlər əsas işindən əlavə gəlir əldə etmək istəyən şəxslərin frilans fəaliyyətə marağının artmasını əmək bazarında baş verən dəyişikliklərin və insanların gəlir mənbələrini şaxələndirmək istəyinin nəticəsi kimi qiymətləndirmək olar:
"Əvvəllər insanların əksəriyyəti gəlir əldə etmək üçün əsasən bir iş yerinə güvənirdisə, bu gün texnologiyanın inkişafı, onlayn platformaların geniş yayılması və rəqəmsal xidmətlərə tələbatın artması əlavə qazanc imkanlarını daha əlçatan edib. İnsanlar artıq əsas iş yerlərindən ayrılmadan, öz bilik və bacarıqlarından istifadə etməklə əlavə gəlir əldə edə bilirlər. Frilans fəaliyyətin ən mühüm üstünlüklərindən biri insanların gəlirlərini artırmaqla yanaşı, peşəkar bacarıqlarını inkişaf etdirməsinə də şərait yaratmasıdır. Məsələn, əsas iş yeri olan bir şəxs tərcümə, dizayn, mətn yazarlığı, sosial media idarəçiliyi, proqramlaşdırma, onlayn təlim, konsultasiya və digər xidmətlər göstərməklə əlavə qazanc əldə edə bilər. Eyni zamanda, müəyyən sahədə təcrübəsi olan mütəxəssislər öz biliklərini fərqli şirkətlərə və müştərilərə təqdim etməklə daha geniş əmək bazarına çıxış qazana bilirlər. Bu baxımdan frilans fəaliyyət yalnız əlavə gəlir vasitəsi deyil, həm də şəxsi brendin formalaşdırılması və gələcək karyera imkanlarının genişləndirilməsi üçün bir vasitədir. Bu tendensiyanın əmək bazarına təsirinə gəldikdə, ilk növbədə iş münasibətlərinin daha çevik formaya keçdiyini müşahidə edirik. Artıq şirkətlər bütün xidmətləri yalnız ştatlı əməkdaşlar vasitəsilə həyata keçirməyə məcbur deyillər. Müəyyən layihələr və konkret tapşırıqlar üçün frilanserlərin xidmətlərindən yararlanmaq mümkündür. Bu, xüsusilə kiçik və orta sahibkarlıq subyektlərinə xərclərini optimallaşdırmaq, ixtisaslaşmış mütəxəssislərlə əməkdaşlıq etmək və iş proseslərini daha çevik təşkil etmək imkanı verir. Digər tərəfdən, frilans fəaliyyəti insanların öz bacarıqlarına uyğun işlər seçməsinə, müxtəlif layihələrdə iştirak etməsinə və peşəkar təcrübəsini artırmasına şərait yaradır. Lakin bu prosesin müəyyən riskləri də var. Frilans fəaliyyətlə məşğul olan şəxslərin gəlirləri hər zaman sabit olmur. Sifarişlərin azalması, müştərilərlə əməkdaşlığın davamlı olmaması və bazarda rəqabətin güclənməsi gəlir səviyyəsinə təsir göstərə bilər. Bundan əlavə, əsas işlə yanaşı əlavə fəaliyyət göstərmək insanın vaxtının düzgün bölüşdürülməsini tələb edir. Şəxs öz iş və istirahət rejimini düzgün tənzimləmədikdə yorğunluq, məhsuldarlığın azalması və iş-həyat balansının pozulması kimi problemlərlə qarşılaşa bilər. Buna görə də frilans fəaliyyətə yalnız əlavə qazanc mənbəyi kimi deyil, eyni zamanda müəyyən məsuliyyət və planlaşdırma tələb edən iş modeli kimi yanaşmaq lazımdır".
Mütəxəssis Azərbaycanda da bu sahənin inkişafı üçün imkanların mövcud olduğunu deyib:
"Rəqəmsal xidmətlərdən istifadənin genişlənməsi, sosial şəbəkələrin biznes alətinə çevrilməsi və şirkətlərin onlayn xidmətlərə marağının artması müxtəlif sahələr üzrə mütəxəssislərə əlavə imkanlar yaradır. Xüsusilə gənclər, tələbələr, yeni məzunlar və müəyyən sahədə peşəkar təcrübəsi olan şəxslər öz bacarıqlarını gəlir mənbəyinə çevirmək imkanına malikdirlər. Bununla belə, frilans bazarında uğur qazanmaq üçün yalnız müəyyən bacarığa sahib olmaq kifayət etmir. Müştəri ilə düzgün ünsiyyət qurmaq, işin keyfiyyətini qorumaq, vaxtında təhvil vermək, rəqabətə davamlı olmaq və öz xidmətlərini təqdim etməyi bacarmaq da vacibdir. Frilans fəaliyyətin gələcəkdə daha da genişlənəcəyini düşünürəm. Çünki rəqəmsallaşma şirkətlərin iş proseslərinə, insanların peşə seçiminə və əmək münasibətlərinə təsir göstərməkdə davam edir. Eyni zamanda, işəgötürənlər konkret layihələr üzrə mütəxəssislərlə əməkdaşlığa daha çox üstünlük verə, insanlar isə bir gəlir mənbəyindən asılılığı azaltmaq üçün əlavə fəaliyyət imkanları axtara bilərlər. Süni intellekt alətlərinin inkişafı da müəyyən xidmətlərin daha sürətli və səmərəli həyata keçirilməsinə imkan yaradır. Ancaq bu, bütün frilans xidmətlərinə tələbatın eyni səviyyədə artacağı demək deyil. Əksinə, bəzi standart işlərin avtomatlaşdırılması həmin xidmətlər üzrə rəqabəti artıra, yaradıcı düşüncə, analitik yanaşma, ünsiyyət və ixtisaslaşmış bilik tələb edən işlərin əhəmiyyətini isə yüksəldə bilər. Əsas işdən əlavə frilans fəaliyyəti əmək bazarının dəyişən tələblərinə uyğunlaşmağın və gəlirləri artırmağın yollarından birinə çevrilir. Bu tendensiya həm işçilər, həm də işəgötürənlər üçün yeni imkanlar yaradır. Lakin frilans fəaliyyətin davamlı gəlir mənbəyinə çevrilməsi üçün peşəkar bacarıqların inkişafı, düzgün vaxt idarəçiliyi, maliyyə planlaşdırması və müştəri etibarının qazanılması vacibdir. Düşünürəm ki, gələcəkdə əsas işlə yanaşı əlavə peşə fəaliyyəti göstərmək daha geniş yayılacaq və əmək bazarında uğur qazanan şəxslər yalnız bir iş yerində çalışanlar deyil, öz bilik və bacarıqlarını müxtəlif istiqamətlərdə tətbiq edə bilən mütəxəssislər də olacaqlar".
