Balıq yağının yaddaşı gücləndirdiyi və beyin sağlamlığını qoruduğu düşünülür. Lakin ABŞ-da iki il davam edən araşdırma omeqa-3 əlavələrinin yaddaş və idrak qabiliyyətlərinə gözlənilən müsbət təsirini təsdiqləməyib.
Demokrat.az xəbər verir ki, Cənubi Kaliforniya Universitetinin tədqiqatçıları tərəfindən aparılan və 2026-cı ilin iyununda eBioMedicine jurnalında dərc olunan araşdırmada 55-80 yaş arası 365 nəfər iştirak edib. İştirakçıların gündəlik qida rasionunda balıq az olub və onların hər birində demensiya ilə bağlı ən azı bir risk amili mövcud olub.
Tədqiqat çərçivəsində iştirakçıların bir qrupuna gündəlik 2000 milliqram DHA tərkibli omeqa-3 əlavəsi, digər qrupa isə təsiredici maddə olmayan plasebo verilib. İki il ərzində davam edən müşahidə zamanı nə iştirakçılar, nə də nəticələri qiymətləndirən tədqiqatçılar kimin hansı preparatı qəbul etdiyini biliblər.
Araşdırmanın maraqlı nəticələrindən biri omeqa-3 yağ turşularının beyinə çatmasının təsdiqlənməsi olub. Altı aydan sonra əlavədən istifadə edənlərin beyin-onurğa beyni mayesində DHA səviyyəsi orta hesabla 17 faiz artıb. Buna baxmayaraq, iki ilin sonunda yaddaş, diqqət və digər idrak qabiliyyətlərini ölçən testlərdə omeqa-3 qəbul edənlərlə plasebo istifadəçiləri arasında əhəmiyyətli fərq aşkarlanmayıb. Yaddaşın formalaşmasında mühüm rol oynayan hipokampusun həcmindəki dəyişikliklər baxımından da qruplar arasında ciddi fərq qeydə alınmayıb.
Tədqiqatın müəlliflərindən olan doktor Hüseyn Naci Yassin bildirib ki, omeqa-3 yağ turşuları beyin hüceyrələri arasındakı əlaqələr üçün vacibdir. Ancaq bu maddələrin əlavə şəklində qəbul edilməsi onların yaddaşı mütləq gücləndirəcəyi və ya Alzheimer xəstəliyindən qoruyacağı anlamına gəlmir.
Bununla belə, araşdırmanın nəticələrini bütün yaş qruplarına şamil etmək olmaz. İştirakçıların təxminən 38 faizi, əsasən pandemiya ilə əlaqədar olaraq, tədqiqatı tamamlamayıb. Buna görə də nəticələr omeqa-3 əlavələrinin bütün hallarda faydasız olduğunu göstərmir.
## Balıq yemək kapsul qəbul etməklə eyni deyil
Somon, sardina, skumbriya və ançous kimi yağlı balıqlar DHA və EPA ilə zəngindir. Balıq, həmçinin zülal, vitamin və minerallar da ehtiva edir. Bu səbəbdən balıq istehlakının sağlamlığa təsirini yalnız omeqa-3 yağ turşuları ilə əlaqələndirmək düzgün deyil.
Mütəxəssislər beyin sağlamlığını qorumaq üçün yalnız qida əlavələrinə güvənməməyi tövsiyə edirlər. Müntəzəm fiziki aktivlik, arterial təzyiqin nəzarətdə saxlanılması, zehni fəaliyyətin davam etdirilməsi və tərəvəz, meyvə, tam taxıl məhsulları, qoz-fındıq, zeytun yağı və balıqla zəngin qidalanma sağlam həyat tərzinin vacib hissələridir.
Məlumatda qeyd olunur ki, Alzheimer xəstəliyinin qarşısını almaq üçün heç bir vitamin və ya qida əlavəsinin ümumi istifadəsi elmi əsaslarla təsdiqlənməyib.
Araşdırma balıq yağı qəbul edən hər kəsin əlavəni dayandırmalı olduğu anlamına da gəlmir. Məsələn, bəzi hallarda yüksək triqliserid səviyyəsinin müalicəsi üçün həkim omeqa-3 tərkibli xüsusi preparatlar təyin edə bilər. Belə müalicə alan şəxslər preparatın qəbulunu özbaşına dəyişməməli, xüsusilə yüksək dozalı əlavələrdən istifadə etməzdən əvvəl həkimlə məsləhətləşməlidirlər.
Araşdırmanın əsas nəticəsi budur: Omeqa-3 yağ turşuları orqanizm üçün vacib olsa da, balıq yağı əlavələrinin qəbulu yaddaşın qorunacağına və Alzheimer riskinin azalacağına zəmanət vermir.
Jalə
