Yalan danışan insanın mütləq mürəkkəb hekayə uydurması və ya öz sözləri ilə ziddiyyət təşkil etməsi şərt deyil. Bəzən mümkün yalanın əlamətlərini həmsöhbətin söhbət zamanı işlətdiyi adi ifadələrdə də görmək mümkündür.
Demokrat.az xəbər verir ki, keçmiş FTB xüsusi agenti və davranış analizi üzrə mütəxəssis Cek Şafer "YourTango" üçün hazırladığı məqalədə bu barədə yazıb. O, uzun illər şübhəli şəxslərin dindirilməsini həyata keçirib.
Müəllif qeyd edir ki, bəzi sözlər birbaşa cavabdan yayınmanın dil siqnalları ola bilər. Bununla belə, təkcə bir ifadə insanın yalan danışdığını sübut etmir. Burada söhbətin konteksti və həmsöhbətin ümumi davranışı mühüm əhəmiyyət daşıyır.
"Demək olar ki, hər şey budur"
Şaferin sözlərinə görə, bu ifadə insanın hekayənin bütün detallarını danışmadığını göstərə bilər. Burada əsas məqam "demək olar ki" ifadəsidir. Bu söz əlavə detallara yer saxlayır.
"Əgər həmsöhbət bütün hekayəni danışsaydı, cavabı "Budur, hamısı" olardı", deyə Şafer vurğulayır.
"Sən bunu sübut edə bilməzsən"
Növbəti siqnal sübut anlayışı ilə bağlıdır. Müəllifin fikrincə, belə cavab verən insan söhbəti müəyyən hadisənin baş verib-verməməsi məsələsindən həmin hadisə ilə bağlı sübutların olub-olmaması məsələsinə yönəldir.
Belə cavab həmsöhbətin potensial sübutların mövcudluğundan xəbərdar olduğunu, lakin onların tapılıb-tapılmadığını bilmədiyini göstərə bilər.
"Mən niyə belə bir şey edim?"
Digər mümkün əlamət suala sualla cavab verməkdir. Şaferin fikrincə, belə reaksiya, xüsusilə ittiham gözlənilməz olduğu halda, həmsöhbətə inandırıcı cavab formalaşdırmaq üçün əlavə vaxt qazandıra bilər.
Müəllif qeyd edir ki, "Mən bunu etməmişəm" kimi birbaşa inkar daha sadə cavabdır.
"Məni ittiham edirsən?"
Nəşrdə qeyd olunan oxşar üsullardan biri söhbətdə iştirak edən şəxslərin rollarını dəyişməyə cəhd etməkdir. Bu zaman diqqət ittihamın özündən ittihamı irəli sürən şəxsin davranışına yönələ bilər.
Şafer hesab edir ki, bu, vaxt qazanmağa, həmsöhbəti öz sözlərinə haqq qazandırmağa və ya hadisələrin sonrakı versiyasını hazırlamağa sövq etməyə imkan verir.
"Bunu etdiyimi xatırlamıram"
Müəllif "bunu" sözünə diqqət çəkir. Onun məntiqinə görə, bu söz insanın guya xatırlamadığı konkret hadisəyə və ya hərəkətlər toplusuna işarə edə bilər.
"Doğru danışan insanlar adətən "Bilmirəm" deyə cavab verirlər", deyə ekspert bildirir.
Müəllif hesab edir ki, dürüst həmsöhbət adətən hadisə ilə bağlı xatirələrini bərpa etməyə çalışır. Məlumatı gizlədən şəxs isə yaddaşının olmadığını vurğulaya bilər.
Jalə
