Yeni dərs ilinin başlaması ilə uşaqların gün ərzində kollektiv mühitdə keçirdiyi vaxt artır. Bu da xüsusilə mövsümi xəstəliklərin yayılması baxımından müəyyən sağlamlıq risklərini gündəmə gətirir.
Bəs məktəblərdə uşaqların sağlamlığının qorunması və infeksiyaların yayılmasının qarşısının alınması üçün hansı tədbirlər görülməlidir?
Mövzu ilə bağlı Demokrat.az-a açıqlamasında pediatr Qoşqar İsmayılov bildirib ki, məktəblərin və bağçaların açılması ilə həmişə olduğu kimi, xüsusilə məktəbəqədər uşaqlar arasında virus infeksiyalarının yoluxma halları artır.
Onun sözlərinə görə, bunun səbəblərindən biri valideynlərin uşaqları xəstə halda bağçaya və ya məktəbə göndərmələridir:
"Bəzən valideynlər həkimə müraciət edir, həkim müalicə təyin edir, hərarət bir-iki gün ərzində normallaşan kimi isə uşağı yenidən bağçaya və ya məktəbə göndərirlər.
Belə olmamalıdır. Uşaq müalicəsini tam başa çatdırmalı, ev şəraitində sağaldıqdan sonra məktəbə və ya bağçaya göndərilməlidir. Əlbəttə, məktəb və bağçaya getmək zəruridir, xüsusilə də məktəb yaşlı uşaqlar üçün. Lakin uşaqlar xəstə halda deyil, sağlam vəziyyətdə təhsil müəssisələrinə getməlidirlər. Çünki sağlam uşaq da xəstə uşaqlarla sıx təmasda olduqda müxtəlif infeksiyalara yoluxa və həmin infeksiyaları digər uşaqlara ötürə bilər.
Bundan əlavə, uşaqların immun sisteminin gücləndirilməsi üçün müxtəlif təbii üsullardan istifadə edilməlidir. Vaxtaşırı həkimə müraciət olunmalı, pediatrın tövsiyəsi əsasında müəyyən vitaminlər qəbul edilməlidir. Hər hansı sağlamlıq problemi varsa, onun qarşısı vaxtında alınmalı və müvafiq tədbirlər görülməlidir".
Mövzu ilə bağlı saytımıza açıqlama verən pediatr Elşən Tağıyev isə bildirib ki, məktəblərin açılması ilə uşaqlar gün ərzində uzun saatlarla sıx kollektiv mühitdə olurlar.
Onun sözlərinə görə, bu isə yoluxucu xəstəliklərin yayılma ehtimalını artırır və digər sağlamlıq risklərini də gündəmə gətirir:
"Odur ki, valideynlərin və məktəb rəhbərliyinin əvvəlcədən hazırlıqlı olması vacibdir. Bu məqalədə əsas risklər və onların qarşısının alınması yolları ümumiləşdirilib.
Ən çox rast gəlinən risk kəskin respirator virus infeksiyalarıdır; qrip və digər virus xəstəlikləri damcı yolu ilə və çirklənmiş səthlər vasitəsilə asanlıqla ötürülür. Kollektivdə mədə-bağırsaq infeksiyaları, başın bitlənməsi (pedikulyoz), qotur və dəri göbələk xəstəlikləri də sürətlə yayıla bilər. Yoluxucu xəstəliklərlə yanaşı, ağır məktəb çantası, düzgün olmayan oturuş, yuxusuzluq, qeyri-sağlam qidalanma, həddindən artıq ekran vaxtı, görmə pozuntuları və travmalar da uşağın fiziki sağlamlığına təsir göstərir. Bunlara əlavə olaraq, zorakılıq (bulinq) və təhsil stresi uşağın psixi rifahını pozan mühüm amillərdir.
Ən effektiv qoruyucu tədbir Milli peyvənd təqvimi üzrə peyvəndlərin vaxtında aparılmasıdır. Həkimin tövsiyəsi ilə mövsümi qrip peyvəndi də risk qrupundakı uşaqlar üçün faydalıdır. Uşaqda hərarət, öskürək, ishal və ya qusma varsa, o, məktəbə göndərilməməli və həkimə göstərilməlidir. Uşağa əlləri sabunla ən azı 20 saniyə yumağı, yeməkdən əvvəl və tualetdən sonra bunu təkrarlamağı öyrətmək lazımdır. Yaşa uyğun yuxu müddətinə (6–12 yaşda gündə 9–12 saat) və balanslı səhər yeməyinə xüsusi diqqət yetirilməlidir.
Çantanın çəkisi uşağın bədən çəkisinin 10–15%-dən artıq olmamalı, görmə qabiliyyəti isə ildə bir dəfə yoxlanmalıdır. Uşaqla məktəb həyatı barədə mütəmadi söhbət etmək isə bulinq və ya stress əlamətlərini erkən görməyə imkan verir. Məktəblər sinif otaqlarını mütəmadi havalandırmalı, səthlərin təmizliyini və sanitar-gigiyenik qaydalara riayəti təmin etməlidir. Sabun və təmiz su ilə təchiz olunmuş əl yuma məntəqələri hər uşaq üçün əlçatan olmalıdır. Qidalanma blokuna, içməli suya və qida təhlükəsizliyinə nəzarət ciddi şəkildə həyata keçirilməlidir.
Məktəb həkimi və ya tibb işçisi xəstəlik əlamətləri olan şagirdləri erkən aşkarlamalı, epidemioloji vəziyyət pisləşdikdə isə valideynləri vaxtında məlumatlandırmalıdır. Bundan başqa, bulinqə qarşı aydın siyasət, məktəb psixoloqunun fəaliyyəti, təhlükəsiz oyun meydançaları və gündəlik fiziki fəallıq şagirdlərin sağlamlığının qorunmasında mühüm rol oynayır. Sistematik icmallar göstərir ki, məktəblərdə əl gigiyenası tədbirləri respirator və mədə-bağırsaq infeksiyaları səbəbindən məktəbdən yayınmaları azalda bilir.
Peyvənd isə uşaqlarda ağır xəstəliklərin və ağırlaşmaların qarşısını almağın ən təsdiqlənmiş yoludur. Açıq havada gündəlik vaxt keçirmək isə uşaqlarda yaxınagörmənin (miopiya) inkişaf riskini azaldır. Bu səbəbdən fasilələrin həyətdə keçirilməsi təşviq olunmalıdır.
Sağlam məktəb mühiti valideynlərin, məktəbin və həkimlərin birgə əməkdaşlığı ilə formalaşır. Uşaqda uzunmüddətli hərarət, təkrarlanan qarın ağrısı, davamlı yorğunluq, əhval-ruhiyyə dəyişikliyi və ya məktəbdən qaçma halları müşahidə olunarsa, gecikmədən pediatra müraciət etmək vacibdir. Vaxtında görülən sadə tədbirlər uşağın həm sağlamlığını, həm də təhsil uğurunu qoruyur".
