Sosial şəbəkələrin geniş yayılması reklam və istehlakçı davranışlarını da dəyişib. Bu gün bloqer və influenserlərin tövsiyələri insanların məhsul və xidmət seçimlərinə ciddi təsir göstərir.
Bəs gələcəkdə reklam bazarında əsas rol məhsulun keyfiyyətinə, yoxsa onu təqdim edən şəxsin nüfuzuna məxsus olacaq?
Mövzu ilə bağlı Demokrat.az-a açıqlamasında marketoloq Anar Rüstəmli bildirib ki, gələcəyin ən güclü reklam vasitəsi nə təkcə məhsul olacaq, nə də onu təqdim edən insan. 
Onun sözlərinə görə, ən güclü reklam modeli insanın yaratdığı etibar ilə məhsulun yaratdığı real təcrübənin birləşməsi olacaq:
“Bugünkü sosial media mühitində influenser və bloqerlərin əsas gücü məhsulu satmaqdan əvvəl ona diqqət və ilkin etibar qazandırmaqdır. İnsan artıq gün ərzində yüzlərlə reklam mesajı görür və brendin özü haqqında dediklərinə əvvəlki qədər asanlıqla inanmır. Amma uzun müddətdir izlədiyi, zövqünü və fikirlərini tanıdığı bir şəxsin tövsiyəsi reklamdan daha çox şəxsi məsləhət kimi qəbul edilə bilir. Bunun arxasında insanların çox sadə davranışı dayanır. Biz şirkətlərdən çox insanlara inanmağa meylliyik.
Sosial şəbəkələr bu davranışı daha böyük miqyasda mümkün edir. Əvvəllər insan məhsul almamışdan əvvəl dostundan və ya ailə üzvündən soruşurdusa, bu gün həmin funksiyanı müəyyən sahələr üzrə izlədiyi kontent yaradıcısı da yerinə yetirə bilir.
Xüsusilə gənc auditoriyada bu münasibət daha güclüdür. Deloitte-in araşdırmasına əsasən, Gen Z və millennial auditoriyasının təxminən yarısı sosial media kontent yaradıcıları ilə televiziya ulduzları və aktyorlardan daha güclü şəxsi əlaqə hiss etdiyini bildirir.
Amma burada çox vacib bir fərq var ki, influenser məhsula maraq yarada bilər, lakin keyfiyyətsiz məhsulu uzun müddət uğurlu göstərə bilməz.
Əgər təqdim edilən məhsul gözləntini doğrultmursa, influenser kampaniyası ilk satışı gətirsə belə, sonrakı mərhələdə mənfi rəylər, şərhlər, TikTok videoları və s. müzakirələr, həmçinin istifadəçi təcrübələri həmin reklamın təsirini çox sürətlə sıfırlaya bilər.
İnsan diqqəti cəlb edir, etibar ilk satışı yaradır, məhsul isə həmin etibarı ya təsdiqləyir, ya da məhv edir.
Əslində məhsul yaxşı olduğu zaman reklam prosesi alışdan sonra da davam edir. Müştəri məhsulu istifadə edir, paylaşır, dostuna məsləhət görür, rəy yazır və beləliklə özü həmin məhsulun yeni reklam kanalına çevrilir.
Bu, məncə, gələcəyin marketinqində əsas dəyişikliklərdən biri olacaq. Reklam şirkətdən istehlakçıya gedən mesaj olmaqdan çıxaraq, istehlakçıdan istehlakçıya yayılan təcrübəyə çevriləcək.
Burada maraqlı başqa bir dəyişiklik də baş verir. İnfluenserin auditoriyasının böyüklüyü tədricən əvvəlki əhəmiyyətini itirir. Sprout Social-ın 2026-cı il araşdırmasına görə, istehlakçıların yalnız 17%-i kontent yaradıcısı ilə qarşılıqlı əlaqə qurmazdan əvvəl onun izləyici sayına baxır; mövzunun uyğunluğu və kontentin özü daha əhəmiyyətli amillərə çevrilir.
Yəni gələcəkdə “10 milyon izləyicisi olan insan” avtomatik olaraq ən güclü reklam kanalı demək olmayacaq.”
Marketoloq əlavə edib ki, bəzən müəyyən sahədə 20-30 min nəfərlik çox etibarlı auditoriyası olan bir mütəxəssis milyonlarla izləyicisi olan məşhurdan daha effektiv ola bilər:
“Çünki marketinqdə artıq sadəcə çatımlılıq deyil, uyğunluq və etibar daha vacib olacaq.
Digər tərəfdən, istifadəçilər reklam xarakterli influenser kontentini də getdikcə daha yaxşı tanıyırlar. Buna görə “bu məhsul möhtəşəmdir” deyən klassik reklam inteqrasiyası öz təsirini itirməyə başlayır. İstehlakçı məhsulun üstünlükləri ilə yanaşı çatışmazlıqlarını da eşitmək istəyir.
2025-ci ildə Sprout Social tərəfindən aparılan araşdırmada alışa təsir edən influenser kontentləri arasında real və səmimi məhsul rəyləri 64% göstərici ilə əsas amil olub.
Bu çox vacib siqnaldır. Çünki influenser marketinqinin gələcəyi “məhsulu tərifləmək” deyil, məhsulu sübut etməkdir.
Məsələn, kosmetik məhsuldursa real nəticəsini göstərmək, texnoloji məhsuldursa real istifadəsini nümayiş etdirmək, restorandırsa real təcrübəni göstərmək, avtomobildirsə real sürüş və istifadə təcrübəsini çatdırmaq daha güclü olacaq.
Başqa sözlə, influenser gələcəkdə getdikcə daha az “reklam üzü”, daha çox məhsulun canlı nümayişi və etibar filtri rolunu oynayacaq.
Süni intellektin inkişafı isə bunu daha da maraqlı edir. Kontent yaratmaq ucuzlaşdıqca və AI tərəfindən yaradılmış reklam, avatar və virtual influenserlərin sayı artdıqca, real insan təcrübəsi daha qiymətli ola bilər. Sprout Social-ın 2026-cı il üzrə məlumatlarına görə, istehlakçıların 44%-i brendlərin AI influenserlərdən istifadə etməsindən narahat olduğunu bildirir.
Yəni gələcəkdə kontentin özünü yaratmaq asanlaşacaq, amma etibar yaratmaq çətinləşəcək.
Ona görə də mən gələcəyin ən güclü reklam modelini üç komponentlə ifadə edərdim:
Doğru insan, real məhsul təcrübəsi və istifadəçinin öz tövsiyəsi.
İnfluenser insanı məhsula gətirə bilər. Məhsul isə marağı real alışa çevirə bilər. Amma yalnız yaxşı təcrübə həmin müştərini brendin növbəti reklamçısına çevirə bilər.
Bu baxımdan uzunmüddətli perspektivdə üstünlük yenə də məhsulun özündə qalır. Çünki influenser dəyişə bilər, platforma dəyişə bilər, alqoritm dəyişə bilər, reklam formatları dəyişə bilər, amma insanın aldığı məhsuldan razı qalması və onu başqasına tövsiyə etməsi marketinqin ən qədim və ən güclü mexanizmlərindən biri olaraq qalacaq”, - deyə Anar Rüstəmli fikrini tamamlayıb.
