27–28 avqust 2026-cı ildə dünyanın əhəmiyyətli hissəsinin sakinləri möhtəşəm qismən Ay tutulmasını müşahidə edə biləcəklər. Astronomik hadisə zamanı Yerin kölgəsi Ayın görünən səthinin təxminən 96 faizini örtəcək. Bu səbəbdən peyk xarakterik qırmızı-bənövşəyi rəng ala bilər.
Demokrat.az xəbər verir ki, bu barədə Space.com yazır.
Tutulma Ayın bədirlənməsi zamanı baş verəcək. Bu zaman Yer Günəşlə Ayın arasında yerləşəcək. Göy cisimləri tam şəkildə bir xətt üzərində düzülməyəcəyinə görə Ay tamamilə kölgəyə qərq olmayacaq. Lakin onun səthinin demək olar ki, hamısı Yerin ən qaranlıq kölgə hissəsi olan umbraya düşəcək.
Tutulma nə vaxt başlayacaq?
Tutulmanın ilk əlamətləri Yerin kölgəsi Ay diskinin üzərinə düşməyə başlayanda görünəcək. “TimeandDate” məlumatına görə, bu, Şərq vaxtı ilə 27 avqust saat 23:33-də, yəni Qrinviç vaxtı ilə 28 avqust saat 03:33-də baş verəcək.
Yerin kölgəsi tədricən Ayın səthini örtəcək. Tutulmanın maksimum mərhələsinə Şərq vaxtı ilə 28 avqust saat 01:12-də, Qrinviç vaxtı ilə isə saat 05:12-də çatılacaq.
Məhz maksimum mərhələyə yaxın Ayın kölgədə qalan hissəsi qırmızı-narıncı rəngə çevrilə bilər. Bu hadisə Yer atmosferi ilə bağlıdır: Günəş işığı atmosferdən keçərkən istiqamətini dəyişir və onun bir hissəsi Ayın səthinə çatır.
Məhz bu effektə görə Ay tutulmaları zamanı “qanlı Ay” ifadəsindən tez-tez istifadə olunur. Lakin bu dəfə tutulma qismən olacaq və Ay diskinin bir hissəsi birbaşa Günəş işığı ilə işıqlanmaqda davam edəcək.
Tutulmanı milyardlarla insan görə biləcək
Tutulmanı Yerin gecə tərəfində yerləşən ərazilərdən müşahidə etmək mümkün olacaq. Şimali və Cənubi Amerika, Afrika və Avropadakı müşahidəçilər bu hadisəni görə biləcəklər.
Bununla belə, tutulmanın dəqiq vaxtı və görünüşü konkret yaşayış məntəqəsindən asılı olacaq. Bəzi bölgələrdə maksimum mərhələ zamanı Ay üfüqə çox yaxın yerləşəcək və ya artıq batmağa başlayacaq.
Məsələn, ABŞ-ın qərb sahillərində maksimum mərhələ 27-dən 28 avqusta keçən gecə, gecəyarısından sonra baş verəcək. Böyük Britaniyada isə maksimum tutulmanı 28 avqust günəş doğmazdan əvvəl, Ay cənub-qərb üfüqündə aşağıda yerləşərkən müşahidə etmək mümkün olacaq.
Buna görə konkret yaşayış məntəqəsindən tutulmanı izləmək istəyənlər əvvəlcədən hadisənin yerli vaxtla başlanğıcını və maksimum mərhələsini yoxlamalıdırlar.
Günəş tutulmasından fərqli olaraq, Ay tutulmasını adi gözlə izləmək təhlükəsizdir. Bunun üçün xüsusi qoruyucu eynəklər tələb olunmur.
Bununla yanaşı, durbin və ya teleskop hadisəni daha təsirli göstərməyə imkan verə bilər. Optik cihaz vasitəsilə Yerin nəhəng kölgəsinin Ayın səthi üzərində tədricən hərəkət etməsini və onun görünüşünü dəyişdirməsini daha aydın müşahidə etmək mümkün olacaq.
Jalə Demokrat.az
