Kartof və qarğıdalı süfrələrdə ən çox istifadə olunan iki nişastalı məhsuldur. Həkimlər qan şəkəri səviyyəsindən danışan kimi insanların adətən ilk imtina etdiyi qidalar da məhz bunlardır.
Demokrat.az “Prevention” nəşrinə istinadən xəbər verir ki, əslində hər iki məhsul seçilən növdən, hazırlanma üsulundan və yanında hansı qidaların yeyilməsindən asılı olaraq faydalı ola bilər.
Məqalədə bildirilir ki, elmi məlumatlar bu məhsulların nüfuzundan daha nikbin nəticələr göstərir.
Kartof qan şəkəri səviyyəsinə necə təsir edir?
Məlumata görə, kartofun tərkibində kalium, C vitamini, B6 vitamini, həmçinin qabığı soyulmadıqda əhəmiyyətli miqdarda lif var. Kartofun quru maddəsinin böyük hissəsini nişasta təşkil edir. Lakin nəşr vurğulayır ki, bu nişastanın təsiri hazırlanma üsulundan asılı olaraq dəyişir.
Kartof adətən yüksək qlisemik indeksə (Qİ) malik məhsul kimi qiymətləndirilir və bununla kifayətlənilir, amma bu, həddindən artıq sadələşdirilmiş yanaşmadır. Nəşr izah edir ki, isti halda yeyilən qaynadılmış qırmızı kartofun qlisemik indeksi təxminən 89-dur. Eyni kartof soyudularaq təqdim edildikdə isə bu göstərici təxminən 56-ya düşür. Bu halda onun qan şəkərinə təsiri tamamilə fərqli olur.
“Maraqlı kulinariya faktlarından biri budur ki, insanların çoxu bunu bilmir: kartofu qaynadıb soyuducuda saxladıqda onun nişastası fiziki olaraq dəyişir. Retroqradasiya adlanan proses nəticəsində davamlı nişasta yaranır. Davamlı nişasta nazik bağırsaqda tam həzm olunmur və buna görə də qan şəkərinin səviyyəsinə daha yumşaq təsir göstərir”, deyə nəşr yazır.
Bundan əlavə, araşdırmalar da bu faktı təsdiqləyir. Xüsusilə, acqarına qlükoza və insulin səviyyəsi yüksək olan qadınlar üzərində aparılan tədqiqat zamanı əvvəlcə bişirilərək sonra soyudulmuş kartof isti qaynadılmış kartofla müqayisədə 15 və 30 dəqiqə sonra qanda qlükoza və insulin göstəricilərinin daha aşağı olmasına səbəb olub. Ümumi insulin reaksiyası da daha zəif olub.
Nəzərə almaq lazımdır ki, kartof çipsləri və kartof fri adətən daha az emal olunmuş kartof yeməkləri və qəlyanaltılarla müqayisədə qan şəkərinə daha güclü təsir edir.
Qarğıdalı qan şəkəri səviyyəsinə necə təsir edir?
Nəşr qeyd edir ki, qarğıdalı da tez-tez kartof kimi “uzaq durulmalı nişastalı məhsul” hesab olunur, lakin əslində onun diqqət yetirilməli fərqli qida tərkibi var.
Qarğıdalının tərkibində lif, B qrupu vitaminləri və lutein, zeaksantin kimi antioksidantlar var. Bu qida maddələri göz sağlamlığına və hüceyrələrin ümumi fəaliyyətinə kömək edir. Məhz lif sayəsində qarğıdalı qan şəkərinə nəzarət baxımından etibarlı məhsul hesab olunur.
Məlumata görə, bir stəkan bişmiş şirin qarğıdalıda təxminən 3,5 qram lif olur.
“Lif həzmi ləngidir, bunun nəticəsində qlükoza qana daha tədricən daxil olur. Bu isə insulin reaksiyasının həddindən artıq artmasına səbəb olan qan şəkəri sıçrayışlarının qarşısını almağa kömək edir”, deyə nəşr izah edir.
Qida lifləri ilə bağlı araşdırmalar göstərir ki, onların daha çox qəbul edilməsi yeməkdən sonra qlükoza və insulin göstəricilərinin aşağı olması ilə əlaqəlidir və bütöv qarğıdalı da bu qanunauyğunluğa uyğundur. Balanslaşdırılmış qidalanma çərçivəsində şirin qarğıdalı adətən orta qlisemik indeksə malik olur.
Məqalədə əlavə olunur ki, təzə halda, birbaşa qıçadan yeyilə bilən, dondurulmuş və ya konservləşdirilmiş bütöv dənəli qarğıdalı lifini qoruyur və xüsusiyyətlərinə görə əsl tam dənli məhsul hesab olunur.
“Əgər konservləşdirilmiş qarğıdalı alırsınızsa, natrium miqdarını azaltmaq üçün onu yuyun və etiketdə əlavə edilmiş şəkərin olub-olmadığını yoxlayın”, deyə nəşr tövsiyə edir.
Eyni zamanda, qarğıdalı çipsləri, qarğıdalı siropu və təmizlənmiş qarğıdalı unundan hazırlanan qəlyanaltılar emal zamanı lifin böyük hissəsini itirir. Bu isə nişastanın daha sürətli mənimsənilməsinə və qan şəkərinin yüksəlməsinə səbəb ola bilər.
“Qarğıdalıya gəldikdə isə ən yaxşı seçim onu ilkin formasında saxlamaqdır: bütöv dənələr şəklində qaynadılmış, buxarda hazırlanmış və ya qrildə bişirilmiş halda istifadə etmək məsləhətdir”, deyə nəşr yekunlaşdırıb.
Jalə Demokrat.az
