Qırmızı ət birbaşa olaraq qanda şəkərin sürətlə yüksəlməsinə səbəb olmasa da, onun müntəzəm, xüsusilə də emal olunmuş və yağlı növlərinin istehlakı zamanla 2-ci tip diabet riskini artıra bilər.
Demokrat.az xəbər verir ki, "Verywell Health" portalının məlumatına görə, qırmızı ətin tərkibində karbohidrat demək olar ki, olmadığından, onun təkbaşına istehlakı adətən qanda qlükozanın kəskin artmasına səbəb olmur.
Lakin "ScienceDirect" platformasında dərc olunan araşdırmada qeyd edilir ki, qırmızı ətin müntəzəm istehlakı insulinə həssaslığın azalmasına, maddələr mübadiləsində dəyişikliklərə və bədən çəkisinin artmasına səbəb ola bilər. Bu amillər isə zamanla qan şəkərinin yüksəlməsi və 2-ci tip diabetin inkişafı riskini artırır.
"MedlinePlus" bildirir ki, qanda şəkər (qlükoza) orqanizmin əsas enerji mənbəyidir və əsasən taxıl məhsulları, nişastalı tərəvəzlər və meyvələr kimi karbohidratla zəngin qidalardan əldə olunur.
2023-cü ildə aparılmış araşdırmaların icmalına əsasən:
* gündə iki porsiya qırmızı ət (təxminən 85 qram emal olunmamış mal, donuz və ya quzu əti və ya 24 qram emal olunmuş ət məhsulları) istehlak edən şəxslərdə 2-ci tip diabet riski 62 faiz artır; * hər əlavə gündəlik porsiya emal olunmamış qırmızı ət diabet riskini 24 faiz artırır; * hər əlavə porsiya emal olunmuş ət məhsulu isə riski 50 faiz artırır; * gündəlik bir porsiya qırmızı ətin digər zülal mənbəyi ilə əvəz edilməsi 2-ci tip diabet riskini təxminən 30 faiz azaldır.
Alimlər bildirirlər ki, bu əlaqə xətti xarakter daşıyır: qırmızı ət nə qədər çox istehlak olunursa, 2-ci tip diabet riski də bir o qədər artır.
Mütəxəssislər bunun səbəblərindən biri kimi qırmızı ətin lif baxımından kasıb olmasını göstərirlər. Lif həzmi ləngidir və qan şəkərinin daha sabit qalmasına kömək edir.
Qırmızı əti çox istehlak edən insanların çox vaxt liflə zəngin məhsulları daha az qəbul etdiyi qeyd olunur. Bunlara tam taxıl məhsulları, meyvələr, tərəvəzlər, paxlalılar və mərcimək daxildir.
Bundan əlavə, qırmızı ətlə birlikdə qəbul edilən kartof, düyü, çörək və makaron kimi karbohidratla zəngin qidalar da qan şəkərinin yüksəlməsinə təsir göstərə bilər.
"Obesity Reviews" jurnalında dərc olunan araşdırmaya görə, kifayət qədər lif qəbul edilmədikdə, xüsusilə diabet və piylənməsi olan insanlarda yeməkdən sonra qan şəkəri daha sürətlə yüksələ bilər.
Araşdırmada qeyd olunur ki, ət yeməklərinə tərəvəz və sağlam qarnirlər əlavə etmək qidalanmanın balanslaşdırılmasına kömək edə bilər.
Qırmızı ətin tərkibindəki doymuş yağlar da insulin müqavimətinin inkişafına səbəb ola bilər. Bu zaman hüceyrələr insulin hormonuna normal reaksiya vermir və nəticədə qanda qlükozanın səviyyəsi yüksək qalır.
Alimlər bildirirlər ki, uzun müddət çox miqdarda qırmızı ət istehlakı qaraciyər və əzələlərdə yağ toplanmasına səbəb ola bilər. Bu isə insulin siqnallarının pozulmasına və qaraciyərin qlükozanı tənzimləmə qabiliyyətinin zəifləməsinə gətirib çıxarır.
Araşdırmalar göstərir ki, bekon, sosiska, hot-doq və digər emal olunmuş ət məhsullarını müntəzəm istehlak edən insanlarda 2-ci tip diabet riski emal olunmamış qırmızı ət istehlak edənlərlə müqayisədə daha yüksəkdir.
Mütəxəssislər həmçinin vurğulayırlar ki, qırmızı ət yüksək kalorili qida hesab olunur və çox vaxt rafinə edilmiş karbohidratlar, qızardılmış qarnirlər və şəkərli içkilərlə birlikdə istehlak edilir. Bu isə zamanla artıq çəki və metabolik sindromun inkişaf riskini artırır.
Jalə Demokrat.az
