Gündəlik vərdişlərin bəziləri illər boyu ürək-damar risklərini artırır.
Bu barədə bərpa təbabəti həkimi, nevroloq və Sistemli Sağlamlıq Akademiyasının qurucusu Aleksey Mamatov lenta.ru-ya danışıb.
Həkimin sözlərinə görə, əsas amillərdən biri siqaretdir. Tütün tüstüsünün tərkib hissələri damarların daxili qatını zədələyir, onların normal işini pozur və ateroskleroz, infarkt və insult riskini artırır.
İkinci amil davamlı yüksək qan təzyiqidir. Mamatovun izahına görə, hipertoniya zamanı ürək damarların daha yüksək müqavimətinə qarşı işləyir, nəticədə ürək əzələsinə və damar divarına yük artır. Eyni zamanda insan illər boyu yüksək təzyiqi hiss etməyə bilər, buna görə yalnız özünü necə hiss etməyə əsaslanmaq olmaz.
Üçüncü amil yüksək LDL-xolesterindir. Onun səviyyəsi uzun müddət yüksək qaldıqda xolesterin arteriyaların divarlarında toplana və aterosklerotik lövhələrin yaranmasında iştirak edə bilər. Belə riski hiss etməklə müəyyən etmək mümkün deyil, bunun üçün qan analizi lazımdır.
Dördüncü amil hərəkətsiz həyat tərzidir. "Söhbət təkcə məşqlərin olmamasından getmir: işdə, avtomobildə və ya evdə saatlarla oturmaq və gündəlik fəaliyyətin demək olar ki, tam yoxluğu hərəkət çatışmazlığını xroniki hala gətirir. Müntəzəm fiziki fəaliyyət isə əksinə, ürək-damar riskini azaltmağa kömək edir", – nevroloq bildirib.
Beşinci amil rasionda duzun artıqlığıdır. Natrium xüsusilə kolbasa, sosiska, hisə verilmiş məhsullar, hazır souslar, duzlu qəlyanaltılar və fast-fooddan daxil ola bilər. Həkim əlavə edib ki, natriumun həddindən artıq qəbulu qan təzyiqini yüksəldə bilər, bu isə ürək-damar xəstəliklərinin əsas risk amillərindən biridir.
Ayrıca, rasionda çox olduqda doymuş yağlara da diqqət yetirmək lazımdır. Onlar piyin, yağlı ətin, kərə yağının, qaymağın, yağlı pendirlərin və emal olunmuş ət məhsullarının bir hissəsinin tərkibində var. Doymuş yağların yüksək qəbulu LDL-xolesterinin səviyyəsini artıra bilər, ona görə də bu məhsulların bir hissəsini doymamış yağ mənbələri – balıq, qoz-fındıq, toxumlar, avokado və bitki yağları ilə əvəz etmək məqsədəuyğundur.
Həkim bir amil kimi xroniki stressi də qeyd edib. Onun izahına görə, belə reaksiya zamanı ürək döyüntüsü sürətlənir, təzyiq qalxır və orqanizmin yükə tez reaksiya verməsinə kömək edən hormonal mexanizmlər aktivləşir. Stress daimi xarakter aldıqda və bərpa dövrləri demək olar ki, olmadıqda, ürək-damar sisteminin gərginliyini yüksək səviyyədə saxlaya bilər.
"İnsan aylarla daimi gərginlik halında yaşayanda, pis yatanda, az hərəkət edəndə və yükün öhdəsindən yeməklə, siqaretlə və ya spirtli içkilərlə gəlməyə çalışanda ürək-damar riski bir neçə istiqamətdə eyni anda formalaşır", – Mamatov yekun olaraq bildirib.
Xatırladaq ki, bundan əvvəl kardioloq Aurelio Rohas zeytun yağını "ürəklər üçün maye qızıl" adlandırmışdı, lakin bəzi səhvlərin onu zərərli edə biləcəyi barədə xəbərdarlıq etmişdi.
