İnsan adını unudanda əslində bu baş verir

MARAQLI 22 sentyabr 2026, 13:08
Yeni tanış olduğumuz insanın adını bir neçə saniyə sonra xatırlaya bilməməyimiz çox vaxt diqqətsizlik və ya hörmətsizlik kimi qəbul edilir. Lakin bunun arxasında beynin məlumatları emal etmə xüsusiyyətləri dayana bilər.

Demokrat.az
xəbər verir ki, koqnitiv psixologiya ilə bağlı araşdırmalara əsasən, insan beyni ilk tanışlıq zamanı qarşısındakı şəxsin adından daha çox onun simasına, mimikalarına, davranışına və söhbətin məzmununa diqqət yetirir. Nəticədə ad yaddaşda kifayət qədər möhkəm şəkildə kodlaşdırılmaya bilər.

Beyin üzləri adlardan daha asan tanıyır

İnsan beynində üzlərin tanınmasında mühüm rol oynayan xüsusi sinir sistemi mövcuddur. Buna görə də bir insanın simasını uzun illər sonra belə tanımaq mümkün olur.

Adlarda isə vəziyyət fərqlidir. Onlar əksər hallarda konkret vizual xüsusiyyət daşımayan sözlərdən ibarət olduğundan yadda saxlamaq daha çətin ola bilər. İnsan qarşısındakı şəxsin üzünü gördükdə onun siması dərhal tanınsa da, həmin simaya uyğun adı yaddaşdan ayrıca çıxarmalı olur.

Məhz bu səbəbdən saç rəngi, geyim və üz cizgiləri kimi vizual detallarla müqayisədə adlar daha tez unudula bilir.

Stress və məlumat çoxluğu da təsir edir

Gündəlik həyatda qarşılaşdığımız çoxsaylı məlumat və öhdəliklər beynin işçi yaddaşına əlavə yük yaradır. Belə vəziyyətlərdə beyin daha vacib hesab etdiyi informasiyanı ön plana keçirir, adlar kimi ikinci dərəcəli detalları isə daha asanlıqla arxa plana keçirə bilir.

Bu səbəbdən yorğun, gərgin və ya diqqətin çoxsaylı məsələlərə bölündüyü günlərdə insanların adları unutması daha çox müşahidə oluna bilər.

Bəzi hallarda isə insan adın yaddaşda olduğunu hiss etsə də, onu həmin anda dilə gətirə bilmir. Neyroelm sahəsində bu cür vəziyyətlər “anomiya” termini ilə əlaqələndirilir. Yəni adın xatırlanmaması onun yaddaşdan tamamilə silindiyi anlamına gəlmir.

Jalə
Demokrat.az

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Top