ABŞ-da müalicə olunmayan diş çürüyü səbəbindən hər il minlərlə azyaşlı təcili yardım şöbələrinə müraciət edir. Xəstəxanalarda isə həkimlər çox vaxt stomatoloji problemi aradan qaldıra bilmədikləri üçün bəzi uşaqlar ağrı və infeksiyadan əziyyət çəkməyə davam edir, digərlərinə isə ümumi narkoz altında cərrahi müdaxilə lazım olur.
Demokrat.az “Science Daily”ə istinadən xəbər verir ki, gümüş diamin flüorid (SDF) adlanan ucuz məhlul daha sadə alternativ təklif edə bilər. Stomatoloqlar bu mayeni xüsusi süngər uclu aplikator vasitəsilə birbaşa çürük nahiyəsinə tətbiq edirlər. Hər diş üçün prosedur cəmi bir neçə saniyə çəkir.
Bu üsul dişi qazmadan, iynə vurulmadan və sedasiya tətbiq edilmədən çürümənin qarşısını ala bilir.
Uzun illərdir istifadə olunur
SDF onilliklərdir bir çox ölkədə uğurla tətbiq olunur. ABŞ-da isə stomatoloqlar 2014-cü ildən etibarən onu diş həssaslığını azaltmaq üçün təsdiqlənmiş tibbi vasitə kimi təlimatdan kənar (off-label) qaydada istifadə edirlər.
Bununla belə, ABŞ Qida və Dərman Administrasiyasının (FDA) SDF-ni diş çürüyünün müalicəsi üçün rəsmi təsdiqləməsi məqsədilə tələb olunan genişmiqyaslı klinik sınaqlar indiyədək tamamlanmamışdı.
Miçiqan Universitetinin rəhbərliyi ilə aparılan yeni tədqiqat bu sahədə vacib məlumatlar təqdim edib.
“JAMA Pediatrics” jurnalında dərc olunan III faza klinik sınağı 6 yaşadək 830 uşağı əhatə edib. İştirakçılar Miçiqan, Nyu-York və Ayova ştatlarında stomatoloji klinikalar, pediatriya mərkəzləri, həmçinin “Head Start” və “Early Head Start” proqramları vasitəsilə seçilib.
SDF süd dişlərində çürüməni dayandırıb
Tədqiqatın nəticələrinə görə, 38 faizlik SDF məhlulu hər altı aydan bir tətbiq edildikdə çürümüş süd dişlərinin yarıdan çoxunda çürümənin inkişafını dayandırıb.
Ənənəvi müalicədə zədələnmiş diş toxuması çıxarılır və plomb qoyulur. SDF üsulunda isə heç bir qazma aparılmır, maye birbaşa zədələnmiş hissəyə çəkilir.
“Bu, hətta bir yaşlı uşaqlarda belə çox effektiv və təhlükəsiz müalicə üsuludur”, deyə Miçiqan Universitetinin Stomatologiya Məktəbinin professoru və tədqiqatın rəhbəri Marqarita Fontana bildirib.
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, diş çürüyü uşaqlar arasında ən geniş yayılmış xroniki xəstəlikdir və ABŞ-da uşaqların 40 faizindən çoxuna təsir edir. Müalicə olunmayan çürük güclü ağrı, infeksiya, yuxu və qidalanma problemləri, məktəb buraxılması və təkrar həkim müraciətlərinə səbəb ola bilər.
Hansı xəstələr üçün daha faydalıdır?
Marqarita Fontana bildirib ki, SDF xüsusilə azyaşlı uşaqlar, yaşlı insanlar, inkişaf pozuntusu və ya fiziki məhdudiyyətləri olan şəxslər, həmçinin stomatoloji prosedurlardan güclü qorxusu olan xəstələr üçün faydalı ola bilər. Bundan başqa, adi stomatoloji xidmətlərə çıxışı məhdud olan insanlar da bu üsuldan yararlana bilərlər.
Lakin bu metodun əsas çatışmazlığı da var. Tərkibindəki gümüş maddəsi çürümüş diş hissəsini daimi olaraq tünd rəngə boyayır.
Alimlərin fikrincə, əldə olunan nəticələr FDA-nın SDF-ni diş çürüyünün müalicəsi üçün rəsmi şəkildə təsdiqləməsinə kömək edə bilər. Bu isə preparatın daha geniş tətbiqinə, sığorta ödənişlərinin artmasına və müalicəyə çıxışın yaxşılaşmasına şərait yarada bilər.
Bəzi uşaqlarda SDF-nin bir neçə aydan bir təkrar tətbiqi süd dişi təbii şəkildə düşənədək çürüyü nəzarətdə saxlaya bilər. Böyüklərdə isə bu üsul uzunmüddətli müalicə və ya bərpaedici stomatoloji müdaxiləyə qədər müvəqqəti həll kimi istifadə oluna bilər.
