Soyuq havaların başlaması ilə insanların evdə keçirdiyi vaxt artır. Bu isə xüsusilə axşam və gecə saatlarında qəlyanaltı etmək istəyini gücləndirir. Axşam yeməyindən sonra yenidən acmaq və ya gecə saatlarında nəsə yemək istəyi bir çox insanın qarşılaşdığı problemlərdəndir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu halın səbəbi yalnız qidalanma vərdişləri deyil, yuxu rejimi və gündəlik həyat tərzi ilə də əlaqəli ola bilər.
Mütəxəssislərin fikrincə, gecə aclığını artıran beş əsas amil var.
Gecə aclığının 5 əsas səbəbi
1. Gün ərzində yemək vaxtlarını ötürmək
Gündəlik işlərin çoxluğu səbəbindən yeməkləri gecikdirmək, naharı ötürmək və ya kifayət qədər qidalanmamaq axşam saatlarında güclü aclıq hissi yarada bilər. Gün ərzində qarşılanmayan enerji ehtiyacı gecə daha çox yemək istəyinə səbəb olur.
2. Axşam yeməyi ilə yuxu arasında uzun müddətin olması
Axşam yeməyini erkən yeyib gec yatmaq iki qidalanma arasında uzun fasilə yaradır. Bu müddətdə yenidən aclıq hiss etmək və qəlyanaltı istəyinin yaranması mümkündür.
3. Yuxu müddətinin az olması
Gec yatmaq və kifayət qədər yatmamaq iştahanın tənzimlənməsinə təsir göstərir. Araşdırmalar yuxu müddətinin artırılmasının gündəlik enerji qəbulunu azaltmağa kömək edə biləcəyini göstərir.
4. Yemək saatlarının gecikməsi
Gündəlik rejimin dəyişməsi səhər yeməyindən axşam yeməyinə qədər qidalanma saatlarının gecikməsinə səbəb ola bilər. Bu dəyişikliklər də aclıq hissinə və yemək vərdişlərinə təsir edir. Bununla belə, gecə yemək yeməyin öz-özlüyündə kökəlməyə səbəb olduğu düşüncəsi doğru deyil. Ümumi enerji qəbulu və fiziki aktivlik də nəzərə alınmalıdır.
5. Televizor qarşısında qəlyanaltı, stress və darıxmaq
Axşam saatlarında televizor, telefon və kompüter qarşısında uzun müddət vaxt keçirmək avtomatik qəlyanaltı vərdişini formalaşdıra bilər. Xüsusilə film və serial izləyərkən çips, şokolad və çərəzlərə yönəlmək həqiqi aclıq olmadan da qida qəbuluna səbəb olur. Stress, tənhalıq və darıxmaq da yemək istəyini artıra bilər.
Gecə aclığını necə nəzarətdə saxlamaq olar?
Mütəxəssislər gecə aclığını azaltmaq üçün gün ərzində yemək vaxtlarını ötürməməyi və balanslı qidalanmağı tövsiyə edirlər.
Həqiqətən ac olduqda qatıq və yulaf, kefir və meyvə, yaxud tam taxıllı çörək və pendir kimi yüngül qidalar seçilə bilər. Axşam yeməyində isə zülal mənbələrinə, tərəvəzlərə və ehtiyaca uyğun miqdarda tam taxıllı məhsullara üstünlük verilməsi məsləhət görülür.
Bundan əlavə, televizor qarşısında avtomatik qəlyanaltı etmək vərdişindən uzaqlaşmaq, yuxu rejimini qorumaq və müntəzəm yatıb-oyanmaq da vacibdir.
Gecə aclığı hansı hallarda təhlükəli ola bilər?
Ara-sıra gecə acmaqla davamlı gecə yemək davranışı eyni deyil. Yemək üçün yuxudan oyanmaq, səhərlər iştahasızlıq yaşamaq və gecə yemək vərdişinin gündəlik həyata mənfi təsir göstərməsi mütəxəssis qiymətləndirməsini tələb edə bilər.
Xüsusilə diabet dərmanları qəbul edən şəxslərdə gecə aclığı ilə yanaşı tərləmə, titrəmə və ürəkdöyünmə müşahidə olunarsa, qan şəkərinin düşməsi ehtimalı nəzərə alınmalıdır.
Mütəxəssislər gecə aclığının səbəbini müəyyənləşdirmək və uyğun qidalanma rejimi qurmaq üçün dietoloq məsləhətinin alınmasını tövsiyə edirlər.
