Müasir dövrdə insanların böyük hissəsi günün əksər vaxtını masa arxasında, kompüter qarşısında və ya avtomobildə oturaraq keçirir. Uzun müddət hərəkətsiz qalmaq isə sağlamlıq üçün müxtəlif risklər yaradır. Araşdırmalar göstərir ki, gün ərzində edilən qısa və sadə hərəkətlər bu risklərin azaldılmasına kömək edə bilər.
Mütəxəssislərin diqqət çəkdiyi əsas məqamlardan biri NEAT anlayışıdır. Bu termin idman məşqlərindən kənar gündəlik fiziki fəaliyyət zamanı sərf olunan enerjini ifadə edir. Gəzmək, pilləkənlə qalxmaq, ev işləri görmək, ayaqları hərəkət etdirmək və telefonla danışarkən yerimək NEAT fəaliyyətlərinə daxildir.
Uzun müddət oturmaq hansı təhlükələri yaradır?
İş yerində masa arxasında, avtomobildə və ya evdə divanda saatlarla oturmaq gün ərzində fiziki aktivliyin azalmasına səbəb olur. Beynəlxalq araşdırmalar uzunmüddətli hərəkətsizliyin müxtəlif sağlamlıq problemlərinin yaranma riskini artıra biləcəyini göstərir.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, hərəkətsizliyin mənfi təsirlərini azaltmaq üçün mütləq uzunmüddətli idman proqramlarına ehtiyac yoxdur. Gün ərzində qısa gəzintilər etmək, pilləkənlərdən istifadə etmək və gündəlik işlər zamanı daha çox hərəkət etmək də fiziki aktivliyi artırır.
NEAT nədir və hansı hərəkətləri əhatə edir?
NEAT xüsusi idman məşqləri xaricində gündəlik həyatımızda etdiyimiz fiziki hərəkətləri əhatə edir. Bu fəaliyyətlərə aşağıdakılar daxildir:
İş zamanı qısa fasilələrlə gəzmək;
Lift əvəzinə pilləkənlərdən istifadə etmək;
Telefonla danışarkən ayaq üstə dayanmaq və ya yerimək;
Ev işləri görmək;
Oturarkən ayaqları hərəkət etdirmək;
Müəyyən fasilələrlə masa arxasından qalxmaq.
Gündə cəmi 4 dəqiqə hərəkət etmək kifayətdirmi?
Araşdırmalar qısa müddətli fiziki aktivliyin də sağlamlıq baxımından faydalı ola biləcəyinə işarə edir. Gün ərzində hərəkətə ayrılan bir neçə dəqiqə oturaq həyat tərzinin bəzi mənfi təsirlərini azaltmağa kömək edə bilər.
Lakin gündə cəmi 4 dəqiqə hərəkət etmək sağlamlıq üçün tövsiyə olunan ümumi fiziki aktivlik normasını əvəz etmir. Əsas məqsəd gün ərzində hərəkətsiz qalma müddətini azaltmaq və fiziki aktivliyi gündəlik vərdişə çevirməkdir.
Masa arxasında işləyənlər nə etməlidir?
Uzun müddət oturaraq işləyənlərə hər 30-60 dəqiqədən bir qısa fasilə vermək, bir neçə dəqiqə gəzmək, imkan daxilində ayaq üstə işləmək və gündəlik addım sayını artırmaq tövsiyə olunur.
Beləliklə, sağlam həyat tərzi üçün yalnız idman zalında keçirilən vaxt deyil, günün digər saatlarında nə qədər hərəkətli olduğumuz da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Hətta kiçik hərəkətləri gündəlik vərdişə çevirmək belə daha aktiv həyat tərzinə keçid üçün əhəmiyyətli addım ola bilər.
