Bəzi insanlar üçün səhərlər zəngli saatın düyməsini basaraq daha 5-10 dəqiqə yatmaq zərərli vərdiş olmaya bilər. Mütəxəssislərin fikrincə, bunun faydalı olub-olmaması insanın xronotipindən, yəni yuxu və oyaqlıqla bağlı təbii meyillərindən asılıdır.
Demokrat.az xəbər verir ki, health.com-a istinadən xəbər verir ki, səhər oyanmaqda çətinlik çəkən insanların zəngli saatı təxirə salmaq istəyinin əsas səbəblərindən biri yuxu ətalətidir. Bu, yuxudan tam oyaqlıq vəziyyətinə keçid zamanı yaranan yuxululuq dövrüdür. Yuxu ətaləti aydın düşünməyi və qərar qəbul etməyi çətinləşdirir. Buna görə də beyin əlavə bir neçə dəqiqə yatmağı daha yaxşı seçim kimi qəbul edə bilər.
Zəngli saatı təxirə salmaq yuxuya necə təsir edir?
Zəngli saatı təxirə salmaq insana müəyyən qədər əlavə yuxu imkanı versə də, bu yuxu o qədər də məhsuldar olmaya bilər. Zəngdən sonra insan çox vaxt daha yüngül yuxu mərhələsinə qayıdır və gün ərzində gümrah hiss etməyə kömək edən dərin, bərpaedici yuxunu alma ehtimalı azalır.
Zəngli saatın dəfələrlə təxirə salınması yuxunun parçalanmasına da səbəb ola bilər.
Bununla belə, araşdırmalar göstərir ki, zəngli saatı təxirə salmaq insanın yuxunun üçüncü mərhələsində, yəni ən dərin yuxu mərhələsində oyanmasının qarşısını almağa kömək edə bilər. Bu mərhələdən oyanmaq daha çətindir və çox vaxt güclü yuxululuqla müşayiət olunur.
Zəngli saatı təxirə salmaq kimlərə faydalıdır?
Mütəxəssislərin fikrincə, bu vərdiş xüsusilə gec yatmağa meyilli insanlara, yəni "gecə quşlarına" faydalı ola bilər. Belə insanlar zəngli saatı daha tez-tez və bəzən bir neçə dəfə təxirə salırlar.
Araşdırmalar göstərir ki, "gecə quşları" zəngli saatı təxirə salmaqla yuxu ətalətini azaltmağa və oyaqlıq vəziyyətinə daha rahat keçməyə çalışa bilərlər.
Bundan əlavə, 2024-cü ildə aparılan araşdırma göstərib ki, zəngli saatı 30 dəqiqə təxirə salmaq oyanan kimi keçirilən koqnitiv testlərin nəticələrinə ya təsir etməyib, ya da onları qəfil, birdəfəlik zənglə oyanmaqla müqayisədə yaxşılaşdırıb.
Zəngli saatı təxirə salmaq vərdişindən necə qurtulmaq olar?
Yuxu rejimini yaxşılaşdırmaq üçün bir neçə sadə addım atmaq mümkündür:
* Daha erkən yatmağa çalışın. Araşdırmalar daha erkən yatan insanların zəngli saatı təxirə salmaq düyməsindən daha az istifadə etdiyini göstərir. * Hər gün eyni vaxtda oyanın. Hətta həftəsonları da eyni saatda oyanmaq sirkadiyalı ritmi tənzimləməyə və zamanla səhərlər oyanmağı asanlaşdırmağa kömək edə bilər. * Zəngli saatı yataqdan uzaqda yerləşdirin. Oyanan kimi fiziki hərəkət etmək yuxu ətalətini və yuxululuğu azaltmağa kömək edə bilər. * Oyandıqdan dərhal sonra işıq qəbul edin. Səhər təbii işığa məruz qalmaq beyinə oyanmaq vaxtının çatdığını bildirir. Bu, sağlam sirkadiyalı ritmin formalaşmasına və yuxu keyfiyyətinin yaxşılaşmasına da kömək edir.
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, zəngli saatı təxirə salmaq hər kəs üçün eyni nəticə vermir. Əsas məsələ kifayət qədər və keyfiyyətli yuxu almaq, həmçinin orqanizmin təbii yuxu ritminə uyğun rejim formalaşdırmaqdır.
Jalə Demorat.az
