İndoneziya, Malayziya və Filippin ərazilərində yaşayan bəcau xalqının bir çox nümayəndəsi balıqçılıq və sualtı toplama ilə məşğul olaraq hər gün saatlarla su altında keçirir. Alimlərin fikrincə, onların bu qabiliyyətinin əsas səbəblərindən biri orta göstəricidən daha böyük dalağa malik olmalarıdır.
Demokrat.az xəbər verir ki, tədqiqatlara əsasən, bəcau xalqının dalağı qonşu saluan xalqının nümayəndələri ilə müqayisədə orta hesabla təxminən 1,5 dəfə böyükdür. Dalaq eritrositləri ehtiyatda saxlayır və insan suya daldıqda yığılaraq əlavə eritrositləri qan dövranına buraxa bilir. Bu isə qanın oksigen daşıma qabiliyyətini artırır. Oxşar mexanizm dərinliyə dalan suitilərdə də müşahidə olunur.
Bəcau xalqı nə ilə məşğuldur?
Bəcau xalqının həyatının əsas hissəsini nizə ilə balıq tutmaq, molyusklar, xərçənglər, dəniz ilbizləri və dəniz xiyarları toplamaq təşkil edir. Onlar qayıqlarını da özləri hazırlayır, artıq ovlarını isə qurudakı digər məhsullarla dəyişirlər.
Təcrübəli bəcau dalğıcları nəfəsini 10 dəqiqəyə qədər saxlaya bilir. Bəzi hallarda onlar iş vaxtlarının 60 faizinə qədərini su altında keçirirlər. Dalğıclar ənənəvi taxta üzgüçülük eynəklərindən və ağırlıq kəmərlərindən istifadə edir, 70 metrdən artıq dərinliyə enə bilirlər.
Uşaqlar adətən səkkiz yaşına qədər və ya daha erkən üzməyi, balıqçılığın və dənizdə sağ qalmağın əsaslarını öyrənirlər.
Xalqın qarşılaşdığı problemlər
Bəcau xalqının ənənəvi həyat tərzini qoruması son onilliklərdə çətinləşib. 1950-ci illərdən etibarən müasir dövlət sərhədləri və Malayziya qanunvericiliyi onların sərbəst hərəkət imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə məhdudlaşdırıb. Bəcau xalqının bir çox nümayəndəsi tamhüquqlu vətəndaşlıq statusuna malik deyil ki, bu da onların işə və təhsilə çıxışını çətinləşdirir.
Malayziyanın şərqində yerləşən Sempornanın ətrafında hazırda yalnız bir neçə yüz ailə ənənəvi dəniz həyat tərzini davam etdirir. Dəniz ehtiyatlarının azalması və qayıqların təmiri üçün zəruri olan ağacların tədarükünə qoyulan məhdudiyyətlər də onları quruda məskunlaşmağa məcbur edir.
Jalə Demokrat.az
