Nəsillər boyu diplomatlar Azərbaycan və Ermənistan arasındakı uzunmüddətli və gərgin münaqişəni həlli mümkünsüz hesab edirdilər, lakin Prezident Donald Trampın vəzifəyə qayıtması ilə vəziyyət dəyişdi.
Demokrat.az-ın məlumatına görə, bu barədə ABŞ Prezidentinin xüsusi nümayəndəsi Stiv Vitkovun "Washington Examiner" nəşrində dərc olunmuş məqaləsində qeyd olunub.
«Prezidentin cəsarətli və uzaqgörən liderliyi sayəsində, bu gün həmin iki ölkə arasında 35 ildən çox davam edən qan tökülməsinə son qoyan və həqiqətən də əlamətdar bir nailiyyət olan Sülh haqqında Birgə Bəyannamənin imzalanmasının bir illiyi tamam olur. ABŞ Prezidentinin xüsusi nümayəndəsi kimi, onun sülh gündəliyini irəli aparmaq şərəfinə nail oldum. Prezident Azərbaycan və Ermənistan arasında sülhü əsas prioritetə çevirməklə keçmiş məhdudiyyətləri geridə qoydu. Fəaliyyətimiz 2025-ci ilin martında Bakıya səfərlə başladı. İlk təmasdaca aydın oldu ki, ABŞ-ın Azərbaycan və İlham Əliyevlə münasibətlərinə layiq olduğu diqqət yetirilməyib. Trampın xarici siyasət doktrinası, Amerika maraqlarını irəlilətmək — o cümlədən uzun müddət davam edən münaqişələrdə sülhə nail olmaq — naminə istənilən şəxsin gözünün içinə dik baxmağa hazır olması ilə fərqlənir. Bu hadisə də istisna deyildi. Azərbaycan Prezidenti sülhə nail olmaq üçün çətin, lakin zəruri addımlar atmağa hazır olan güclü və qətiyyətli lider olduğunu nümayiş etdirdi. Əliyev bizdə həm öz ölkəsinin maraqlarını, həm də regional sabitliklə bağlı daha geniş gündəliyi dərk edən bir şəxs təəssüratı yaratdı. Bu səfər komandamızı irəliləyişin mümkün olduğuna inandırdı. Eynilə, Ermənistanda Baş nazir Nikol Paşinyan simasında praqmatik və cəsarətli bir liderlə qarşılaşmaqdan məmnun qaldıq; o, bəzən populyar olmasa da, xalqının mənafeləri baxımından ən yaxşı qərarları qəbul etmək bacarığına malik bir lider idi. Növbəti beş ay ərzində Bakı və İrəvanda intensiv danışıqlar apardıq. Sonradan aydın oldu ki, münaqişəyə fərqli bir prizmadan yanaşmaq lazımdır. Praktiki məsələlər – xüsusilə də Azərbaycanın Naxçıvan anklavına maneəsiz çıxış əldə etmək zərurəti – uzun müddət idi ki, "sıfır cəmli" ərazi mübahisəsi kimi qiymətləndirilirdi. Bu vəziyyətdə tələb olunan şey köhnəlmiş düsturların növbəti bir dövrəsi deyil, yeni yanaşma, yaradıcı həll yolları və hər şeydən əvvəl, liderlik idi. Bu liderliyi ilk nümayiş etdirən Tramp oldu və o, Ermənistanın ərazi bütövlüyünə və suverenliyinə tam hörmət çərçivəsində bu ölkə ərazisindən keçən fasiləsiz multimodal nəqliyyat marşrutlarının yaradılması məqsədilə ABŞ ilə Ermənistan arasında tərəfdaşlığı nəzərdə tutan TRIPP konsepsiyasına yol açan bir imkan pəncərəsi yaratdı. Tramp nümayiş xarakterli proseslərdən daha çox praktiki nəticələrə üstünlük verdi və bu yanaşma öz bəhrəsini verdi. Bu gün TRIPP konsepsiyası sonsuz danışıqlar əvəzinə yaradıcılıq, güc və qarşılıqlı fayda vasitəsilə həlli mümkünsüz görünən mübahisələrin aradan qaldırılması modeli kimi qlobal miqyasda tanınır. "Ötən il ərzində ABŞ bu sazişin həyata keçirilməsi istiqamətində Ermənistan və Azərbaycanla əməkdaşlıq edib. Biz TRIPP təşəbbüsünün Xəzər dənizi boyunca genişlənəcəyini və bu konsepsiyanın Yaxın Şərqdə də dəstək qazanacağını gözləyirik. Müxtəlif regionlarda eyni vaxtda mürəkkəb münaqişələrin cərəyan etdiyi bir dövrdə Tramp, başqalarının yalnız dalan gördüyü yerdə sülh və rifaha nail olmaq baxımından unikal mövqeyə malikdir. Cənubi Qafqaz bu gün daha təhlükəsiz və sabitdir; çünki Tramp, Əliyev və Paşinyan ritorika əvəzinə nəticəyə üstünlük veriblər», – deyə Stiv Vitkof öz məqaləsində yazıb.
Alparslan Demokrat.az
