Bir çox insan hesab edir ki, çoxlu üzük taxan şəxslər sadəcə özlərini nümayiş etdirmək və diqqət cəlb etmək istəyirlər. Lakin psixoloqlar bildirirlər ki, bu vərdişin arxasında çox vaxt daha dərin məna dayanır.
Demokrat.az xəbər verir ki, "The Economic Times" nəşrinin yazdığına görə, insanlar üzüklərə fərqli yanaşırlar. Bəziləri yalnız bir üzük taxır, digərləri isə müxtəlif üslubları, metalları və daşları birləşdirərək bir neçə barmağını zinətləndirir.
İlk baxışda bu, sadəcə dəb seçimi və ya diqqət cəlb etmək üsulu kimi görünə bilər. Lakin psixologiya bu davranışa daha dərin izahlar təqdim edir.
Mütəxəssislərin fikrincə, zinət əşyaları çox vaxt özünüifadə vasitəsi olur. Onlar insanın şəxsiyyətini əks etdirə, mühüm hadisələri xatırlada, dəyərləri və yaxın münasibətləri simvolizə edə bilər.
Bununla belə, bütün insanlara aid vahid izah yoxdur, çünki hər kəsin öz motivləri mövcuddur. Lakin psixoloji nəzəriyyələr bir çox insan üçün üzüklərin niyə xüsusi emosional məna daşıdığını anlamağa kömək edir.
Zinət əşyaları şəxsi kimliyin bir hissəsi kimi
Ən məşhur izahlardan birini psixoloq Rassel Belk tərəfindən irəli sürülən "genişlənmiş mənlik" nəzəriyyəsi təqdim edir. Bu nəzəriyyəyə əsasən, insanlar bəzi əşyalarını öz şəxsiyyətlərinin davamı kimi qəbul edə bilərlər.
Belə hallarda üzüklər sadəcə bəzək əşyası olmaqdan çıxır. Onlar mühüm hadisələri xatırlada, həyat nailiyyətlərini simvolizə edə və ya yaxın insanlarla bağlı xatirələri qoruya bilər. Məsələn, bir insan nənəsindən və ya babasından miras qalan üzüyü həyatında əlamətdar hadisələr münasibətilə aldığı digər zinət əşyaları ilə birlikdə taxa bilər.
Belə əşyaların hər biri şəxsi həyat tarixinin bir hissəsinə çevrilir. Buna görə də bəzi insanlar üçün həmin üzükdən imtina etmək öz şəxsiyyətinin bir hissəsini itirmək kimi qəbul edilə bilər.
Simvolik məna daşıyan üzüklər
Digər izah isə psixoloqlar Robert Viklund və Piter Qollvitzer tərəfindən hazırlanmış simvolik özünü tamamlaması nəzəriyyəsinə əsaslanır. Bu nəzəriyyəyə görə, insanlar özləri üçün vacib olan simvollardan şəxsiyyətlərinin müəyyən xüsusiyyətlərini vurğulamaq üçün istifadə edirlər.
Üzük yaradıcılığı, müstəqilliyi, sədaqəti, mənəviyyatı, ailə ənənələrini və ya şəxsi nailiyyətləri simvolizə edə bilər. Belə halda zinət əşyası sadəcə görünüşün bir hissəsi deyil, insanın sahib olduğu dəyərləri xatırladan bir vasitəyə çevrilir.
Şəxsi əşyalar emosional əlaqəni gücləndirir
Əşyalara bağlılıqla bağlı araşdırmalar göstərir ki, insanlar xüsusi əhəmiyyət verdikləri predmetlərlə emosional əlaqə yaradırlar.
Adi aksesuarlardan fərqli olaraq, xatirə xarakterli üzüklər çox vaxt mühüm münasibətlər və ya hadisələrlə bağlı olur. Belə hallarda zinət əşyası xatirələrin daşıyıcısına çevrilir. İnsan illər əvvəl yaxın dostundan aldığı üzüyü dəb dəyişsə belə taxmağa davam edə bilər.
Özünüifadə şəxsiyyət xüsusiyyətlərini göstərmək üsuludur
Özünüifadə ilə bağlı araşdırmalar göstərir ki, insanlar xarici görünüşlərindən ünsiyyət vasitəsi kimi təbii şəkildə istifadə edirlər.
Geyim, saç düzümü, tatuajlar və zinət əşyaları insan danışmağa başlamazdan əvvəl onun bəzi xarakter xüsusiyyətlərini göstərə bilər. Məsələn, iri və diqqətçəkən üzüklər bəzən yaradıcılığa meylliliklə, minimal dizaynlı modellər isə sadəlik və təmkinlə əlaqələndirilir.
Üzüklər mühüm anları xatırladan vasitə kimi
Digər izah avtobioqrafik yaddaşla bağlıdır.
Mühüm hadisələrlə əlaqəli əşyalar şəxsi xatirələri yenidən canlandırmağa kömək edir. Məsələn, məzuniyyət münasibətilə alınan üzük təhsil illərini, ailə yadigarı olan üzük isə yaxın insanları və keçmiş hadisələri xatırlada bilər. Belə hallarda zinət əşyasına hər baxış insanı həyatının mühüm anlarına qaytarır.
Adət olunan əşyalar psixoloji rahatlıq yaradır
Psixoloqlar həmçinin vərdiş edilən təsir effektini qeyd edirlər. Bu effektə görə, insanlar öyrəşdikləri şeylərə daha çox dəyər verməyə meyllidirlər.
Əgər üzüklər hər gün taxılırsa, zamanla onlar gündəlik ritualın bir hissəsinə çevrilir. Belə zinət əşyaları olmadıqda insan ətrafındakılar bunu hiss etməsə belə, narahatlıq və diskomfort yaşaya bilər.
Jalə Demokrat.az
