Bakıda nəqliyyat sıxlığının azaldılması məqsədilə 2026-cı ildən etibarən tətbiqi planlaşdırılan dəyişkən iş qrafiki modeli qlobal miqyasda sınaqdan keçmiş və kifayət qədər uğurlu nəticələr vermiş mütərəqqi yanaşmadır. Xüsusilə böyük meqapolislərdə və paytaxt şəhərlərində pik saatlarda yaranan tıxacların qarşısını almaq üçün bu mexanizmdən geniş istifadə olunur.
Demokrat.az xəbər verir ki, dünyada dəyişkən və çevik iş qrafikləri əsasən üç fərqli formada tətbiq edilir. Bunlardan birincisi iş saatlarının pilləli şəkildə sürüşdürülməsidir (staggered hours). Bu modeldə müəssisələrin eyni vaxtda açılıb-bağlanmasının qarşısı alınır, məsələn, bəzi qurumlar saat 08.00-da, digərləri 08.30-da, universitetlər isə 09.30-da fəaliyyətə başlayır. İkinci forma işçiyə müəyyən çərçivədə gəliş-ediş saatını özünün seçmək imkanı verən tam çevik qrafik (flextime), üçüncüsü isə həftəlik iş saatını daha az günə sığdıran sıxılmış iş həftəsidir (compressed workweek).
Bu təcrübəni ən geniş və sistemli tətbiq edən region Avropadır. Finlandiya, Avstriya və Niderland kimi ölkələrdə çevik iş saatları qanunvericiliklə tənzimlənir və onilliklərdir sabit idarəetmə alətinə çevrilib. Finlandiyada hələ pandemiya dövründən çox əvvəl qəbul edilən əmək qanunvericiliyinə görə, işçilərin böyük əksəriyyəti iş gününün başlama və bitmə saatını öz şəxsi rejiminə və nəqliyyat planına uyğun olaraq bir neçə saat irəli və ya geri çəkmək hüququna malikdir. Niderlandda isə bu sistem o dərəcədə inkişaf edib ki, ölkə Avropada ən qısa və ən çevik həftəlik iş qrafikinə (orta hesabla 30.5 saat) sahib dövlətdir. Almaniya və Belçikada da dövlət və sənaye sektorlarında fərqli başlama saatları tətbiq edilməklə nəqliyyat şəbəkəsinə düşən yük bərabər paylanır. Həmçinin oxu: Bakıda fizika qanunları belə alt-üst olur 'Tıxacları avtomobillərin çoxluğu ilə izah etmək düzgün deyil' Mehdiabaddan Ziya Bünyadov prospektinə yeni magistral salınır — VİDEO
Şəhər nəqliyyatının idarə edilməsi və pik saatların pik nöqtəsini aşağı salmaq baxımından tarixdə ən uğurlu və konkret nəticə verən nümunələrdən biri ABŞ-ın Nyu-York şəhərində, xüsusən Aşağı Manhetten bölgəsində reallaşdırılıb. Zamanında tətbiq edilən pilləli iş qrafiki proqramı çərçivəsində bəzi iri inzibati, maliyyə və dövlət qurumlarının iş saatları cəmi 30 dəqiqə sürüşdürülmüşdü. Nəticədə metronun ən gərgin stansiyalarında və World Trade Center terminalında sərnişin sıxlığı dərhal dörddə bir qədər (25 faiz) azalmışdı. Bu layihə sübut etdi ki, bütün şəhərin həyat ritmini tamamilə dəyişməyə ehtiyac yoxdur, cəmi 30-45 dəqiqəlik fərqli başlama qrafikləri belə infrastrukturun nəfəs almasına bəs edir. Kanadanın Toronto şəhərində də oxşar metodla ictimai nəqliyyatda kəskin sərnişin axınının qarşısı uğurla alınıb.Yəni, dünyada bu sistem iş saatlarını 30-60 dəqiqə irəli-geri çəkməklə tətbiq olunur və hamı eyni vaxtda yola çıxmadığı üçün yollardakı gərginlik azalır. Ən yaxşı nəticəni isə Nyu-Yorkda metrodakı izdihamı 25 faiz azaldan qrafik sürüşdürmə metodu verib.
İslam Demokrat.az
