Valideynlər hər zaman mehriban və anlayışlı övlad böyütməyə çalışırlar. Lakin böyüklərin bəzi səhvləri uşaqlarda aqressiv və zorakı davranışın formalaşmasına səbəb ola bilər.
Demokrat.az xəbər verir ki, bu barədə ABŞ-ın HuffPost nəşri yazıb.
Klinik psixoloq Ember Torntonun sözlərinə görə, aqressiv davranış çox vaxt uşağın daxilindəki güvənsizlik hissindən qaynaqlanır.
"Adətən uşaqlar özlərini daha güclü hiss etmək və ya vəziyyətə nəzarət etdiklərini düşünmək üçün başqalarına qarşı zorakılıq edirlər. Bu, çox vaxt uşaqlar özlərini güvənsiz hiss etdikdə və ya özlərinə şübhə etdikdə baş verir", deyə Tornton bildirib.
Ekspert vurğulayıb ki, uşaq ailə daxilində davamlı şəkildə dəyərsizləşdirildiyini və ya alçaldıldığını hiss etdikdə aqressiv davranış riski artır. Buraya yalnız sərt cəzalar və qışqırıqlar deyil, həm də ilk baxışda əhəmiyyətsiz görünən davranışlar – istehzalı zarafatlar, uşağın hisslərinin ələ salınması və ya emosiyalarının davamlı şəkildə görməzdən gəlinməsi daxildir.
"Bütün bunlar uşaqlarda gücsüz, görünməz və dəyərsiz olduqları hissini yaradır. Nəticədə onlar bu hissi başqa yollarla kompensasiya etməyə çalışırlar və çox vaxt bu, digər insanlara qarşı zorakılıq formasında ortaya çıxır", deyə psixoloq izah edib.
Tornton qeyd edib ki, valideynlər bunu çox vaxt yorğunluq və emosional tükənmişlik səbəbindən fərqinə varmadan edirlər. Onun sözlərinə görə, uşağa kifayət qədər vaxt ayırmamaq və böyüklərin öz emosiyalarını idarə edə bilməməsi də uşağın davranışına mənfi təsir göstərə bilər.
Bənzər fikri psixi sağlamlıq üzrə məsləhətçi Anita Pauell də səsləndirib. O bildirib ki, uşaqlar gündəlik olaraq evdə gördükləri davranış modellərini təqlid edirlər. Əgər ailədə qışqırmaq, alçaltmaq, sərt münasibət göstərmək və ya başqalarının hisslərinə laqeyd yanaşmaq adi haldırsa, uşaq bunu normal ünsiyyət forması kimi qəbul etməyə başlayır.
Pauellin sözlərinə görə, ailə daxilindəki münaqişələrdən sonra "bərpaedici söhbətlər"in aparılması xüsusilə vacibdir. Bu zaman valideynlər uşağa hansı davranışın niyə yanlış olduğunu və alternativ olaraq necə davranmalı olduğunu izah etməlidirlər.
"Uşaqlar sağlam özünüifadənin necə göründüyünü və qeyri-sağlam davranışın nə olduğunu aydın şəkildə başa düşməlidirlər. Eyni zamanda onlar bilməlidirlər ki, mühakimə olunmadan hisslərini ifadə edə biləcəkləri təhlükəsiz mühitə sahibdirlər", deyə ekspert vurğulayıb.
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, valideynlər uşaqda zorakılıq əlamətləri müşahidə etdikdə dərhal yalnız cəza ilə reaksiya verməməlidirlər. Tornton əvvəlcə uşağın davranışının səbəblərini anlamağa və onunla aqressiyasız şəkildə danışmağa çalışmağı tövsiyə edir.
Psixoloqun fikrincə, özünü eşidilmiş hiss edən və emosiyaları barədə təhlükəsiz şəkildə danışmaq imkanı olan uşaqların aqressiv davranış sərgiləməsi daha az ehtimal olunur.
Jalə Demokrat.az
