Sosial mediada sərf olunan saatlar yavaş-yavaş beynimizə təsir edərək diqqət çatışmazlığı, yaddaş itkisi və zehni yorğunluq kimi nəticələrə gətirib çıxarır. Bu vəziyyət indi mütəxəssislər tərəfindən "beyin çürüməsi" adlandırılır.
Demokrat.az sosial medianın insan beyninə olan təsirlərini araşdırıb:
Rəqəmsal mediadan istifadə gənclər arasında sürətlə artır ki, bu da koqnitiv geriləmə və əqli yorğunluğa səbəb olur. ABŞ-ın Boston Uşaq Xəstəxanasının tədqiqatçılarının fikrincə, bu proses “Problemli İnteraktiv Media İstifadəsi” adlanır və gənclərin diqqətinə, yaddaşına və koqnitiv fəaliyyətinə mənfi təsir göstərir. Araşdırmalar göstərir ki, sosial mediadan həddindən artıq istifadə diqqətin yayınmasına, yaddaş itkisinə və akademik performansın azalmasına səbəb olur. Alimlər bu vəziyyətin "beyin çürüməsi" adlı bir proseslə əlaqəli olduğunu bildirir.
Rəqəmsal asılılıq beyinə necə təsir edir? Araşdırma nə deyir?
Sosial şəbəkələrdən həddindən artıq istifadə gənclərin diqqətini qısaldır və beynin təbii istirahət dövrünü pozur. 2024-cü ildə Oksford Universitetində aparılan araşdırmalar göstərir ki, beynin daim stimullara məruz qalması diqqətin yayınma, zehni yorğunluq və koqnitiv geriləmə əlamətlərinə səbəb olur. Rəqəmsal media asılılığı təkcə sosial əlaqələri zəiflətmir, həm də təklik və depressiya nisbətlərini artırır. Gənclərdə bu vəziyyət sosial izolyasiyaya səbəb olur və koqnitiv inkişafa mənfi təsir göstərir.
Massaçusets Texnologiya İnstitutunun (MIT) apardığı başqa bir araşdırmada göstərilir ki, daimi ekrandan istifadə beyin funksiyalarını ləngidir. Bu vəziyyət gənclərdə təkcə idrak qabiliyyətinin azalmasına deyil, həm də empatiya qabiliyyətinin azalmasına səbəb olur. Mütəxəssislər bildirirlər ki, beyin həddindən artıq rəqəmsal stimullaşdırmaya məruz qaldıqda fərdlər ətraf mühitlə əlaqəni itirir və real dünyaya uyğunlaşmaqda çətinlik çəkirlər.
Alimlər vəziyyəti loru dildə bu cür izah edir:
"Beyniniz bir əzələdir və hər hansı digər əzələ kimi, güclü qalmaq üçün ona meydan oxumaq lazımdır. Əgər beyninizə eyni şeyi (məzmunu) təkrar-təkrar verirsinizsə, o, işlək qalmaq üçün lazım olan məşqi ala bilmir və çürümə başlayır".
Əfsanə Kamal Demokrat.az
