Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) meymunçiçəyi ilə bağlı qlobal fövqəladə vəziyyət elan etməsi və İsveçdə ilk yoluxma hadisəsinin qeydə alınması bütün dünyanı narahat etməyə başlayıb. İndi çoxları üçün əsas sual odur ki, COVID-19-dan sonra yeni pandemiya gəlir?
Demokrat.az xəbər verir ki, Türkiyənin "Hürriyət" qəzeti asan yoluxması, orqanizmdə yaratdığı dəhşətli yaralar, verdiyi ağrılar, ölüm nisbəti ilə qorxulu olan meymunçiçəyi haqqında mütəxəssislərə sual verib.
Türkiyə Yoluxucu Xəstəliklər Assosiasiyasının baş katibi professor Ateş Kara hazırda 15 minə yaxın meymunçiçəyi xəstəliyinə yoluxma və 137 ölüm faktının olduğunu bildirib:
"2022-ci ildə Türkiyədə meymunçiçəyi ilə bağlı epidemiya var idi. Həmin vaxt 13-ə yaxın yoluxma oldu. ÜST-ün fövqəladə vəziyyət elan etdiyi epidemiyanın yaratdığı narahatçılığın əsas səbəbi dünyanın hələ də koronavirus pandemiyasının yaratdığı qorxuya qalib gəlməməsidir. Digər səbəb isə bu epidemiyanın 2022-ci ildəki epidemiya ilə müqayisədə daha sürətlə yayılmasıdır. Normal şəraitdə 2022-ci ildə görülən xəstəlikdən ölüm nisbəti 1/1000 idi və indiki epidemiyada bu nisbət 1/100-dir.
Normalda Demokratik Konqoda, yəni Mərkəzi Afrikada müşahidə olunan bu xəstəliyə qonşu ölkələrdə də rast gəlinməsi narahatlığı artırıb. Başqa sözlə, ÜST ölüm hallarının və yoluxmaların sayının artması və ətraf ölkələrə yayılması ilə əlaqədar fövqəladə vəziyyət elan edib. Digər tərəfdən, bilirik ki, hazırda müvafiq rayonlardan Türkiyəyə daxil olanlar yoxlanılır. Bu mənada biz rahatıq.
Narahat olmağımızın əsas səbəbi çiçək xəstəliyidir. Bu xəstəlik indi ölkəmizdə yoxdur və 1977-ci ildən sonra da müşahidə olunmur. Bu, o dövrdə hazırlanmış peyvəndlərin böyük uğurudur. Çiçək xəstəliyinə səbəb olan çiçək virusudur. Çiçək xəstəliyi bəşəriyyətin qorxulu virusu idi, bu gəmiricilərin virusudur. Buna görə də insanlara keçməsi asan deyil, lakin meymunçiçəyi daha çox immun sistemi zəifləmiş və ya zəif olan xəstələrdə görülə bilər. Sağlam insanlarla yoluxduqda o qədər də kəskin şəkildə irəliləmir.
Blisterlərin, yəni bu xəstələrin yaralarının bədəndə sıxlığı 15 ilə 1000 arasında ola bilər. Lezyonların içərisində maye var və bu maye çox yüksək miqdarda virus ehtiva edir. Bu lezyon partlayırsa, viruslar ortaya çıxır. Bu maye ilə çirklənmiş çarpayı, çarşaf və ya dəsmal 2 saat yoluxucu olaraq qalır. Bununla belə, ötürülmə açıq yara vasitəsilə baş verə bilər. Yəni, eyni evdə yaşayanlardan biri bu virusa yoluxsa belə, yaxın təmas olmadığı halda onun başqalarına keçmə ehtimalı demək olar ki, sıfıra bərabərdir".
Ankara Yıldırım Beyazıt Universiteti Tibb Fakültəsinin müəllimi, professor Tuba Dal isə deyib ki, bu xəstəliyin Türkiyədə də görülmə ehtimalı var:
"Avropada görülən bir şeyi sonradan Türkiyədə görmək olar. Çiçək xəstəliyi 1980-ci ildən sonra mövcud idi və sona çatdı. Bununla belə, meymunçiçəyi lezyonları çiçək xəstəliyinə bənzəsə də, o qədər də ciddi deyil. Onun simptomları çiçək xəstəliyi qədər ciddi deyil. Bu xəstəlik körpələr, uşaqlar və hamilə qadınlar üçün xüsusilə problemli ola bilər. Yayılma sürətindən asılı olaraq, bəzi riskli insanların gələcəkdə çiçək xəstəliyinə qarşı peyvənd edilməsinə ehtiyac yaranması mümkündür".
Qazi Universiteti Tibb Fakültəsi Yoluxucu Xəstəliklər kafedrasının müəllimi, professor Esin Şenol deyib:
"Virus hazırda Afrika qitəsinin 13 ölkəsində mövcuddur və Avropada İsveçdə də görülüb. Uşaqlar risk qrupundadır, bu və digər yoluxucu xəstəliklər haqqında məktəblərin açılmasına bir ay qalmış onlara məlumat verilməlidir. Düşünmürəm ki, hələlik məktəblərin bağlanmasına, hər hansı məhdudiyyətin qoyulmasına ehtiyac yoxdur. Ancaq ölkəmizdə bu xəstəlik müşahidə olunarsa, hadisə və onun təmasları bir müddət məktəbdən uzaqlaşdırıla bilər".
Professor Ateş Kara meymunçiçəyinin COVID-19-la fərqlərini və ortaq cəhətlərini belə sadalayıb:
- Keçmə yolu: Bu halların demək olar ki, 99 faizi cinsi yolla ötürülür. Bundan əlavə, təmas və ya ümumi əşyaların istifadəsi ilə yoluxma ehtimalı da var. Beləliklə, meymunçiçəyi COVID-19 kimi tənəffüs yoluxucu xəstəlik deyil.
- Əlamətlər: COVID-19-da qızdırmaya əsaslanan bir tədbir sistemimiz var idi, lakin qızdırması olmayan və ya simptomları olmayanlar da yoluxa bilər. Meymunçiçəyi xəstəliyinə yoluxmaq üçün insanda şiddətli səpgilər olmalıdır. Həm də zəiflik, yorğunluq və qızdırma əlamətləri göstərir.
- Diaqnoz: Meymunçiçəyini simptomları sayəsində izləmək və aşkar etmək asandır. COVID-19-dan ən böyük fərq budur: biri yarış avtomobili, digəri isə yük maşınıdır. Beləliklə, onlar bir-birindən çox fərqlidirlər. Eyni otağa girib kiminləsə 30 dəqiqə danışsaq, COVID-19-un keçməsi ehtimalı var idi. Burada belə deyil.
- Müalicəsi: Bu xəstəliyi olanlar adətən öz-özünə sağalırlar. Bərpa müddəti 14 günə qədər davam edə bilər. Birbaşa müalicə yoxdur, lakin dəstəkləyici müalicə verilir. Virus olanlarda lezyonlar bir-iki gün ərzində görünməyə başlayır. Bu dövrdə virusun bir qədər yoluxuculuğu var. Ən çox yoluxucu olduğu günlər ikinci gündən 7-ci günə qədərdir. Bundan sonra bərpa dövrünə daxil olur və bu dövrdə yoluxucu deyil. Xəstənin immun sistemi aşağıdırsa, sağalma müddəti 22 günə qədər davam edə bilər.
- Xəstəlik izi: Bu virus dərinin alt qatında yerləşir. Buna görə də, lezyon partlamasa belə, sağalarkən çapıq qalır. Xəstələrin 80 faizində çapıqlar qala bilər.
Jalə Demokrat.az
