Soyuq hava astma xəstələrinə çətinlik yaradır. Mütəxəssislər astma xəstələrinə xüsusilə çox soyuq havalarda çölə çıxmamağı tövsiyə edir. Əgər çölə çıxmalı olsalar, tədbir görmələri tövsiyə olunur.
Astma dünyada ən çox yayılmış qeyri-infeksion xroniki respirator xəstəlik kimi tanınır. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) məlumatına görə, təxminən 340 milyon insan bu xəstəlikdən əziyyət çəkir. O qədər ki, 2025-ci ildə astma xəstələrinin ümumi sayının 400 milyona çatacağı düşünülür.
Tənəffüs yollarının müvəqqəti tutmaları və daralması ilə irəliləyən bir xəstəlik olan astmanın ortaya çıxmasının bir çox səbəbi var.
Bunları genetik meyllər, mövsümi və ətraf mühit faktorları kimi ümumiləşdirmək olar.
Xüsusilə qış aylarında xəstələrin diqqət etməli olduğu bir ekoloji faktor var. Söhbət soyuq havadan gedir çünki, isti hava kimi soyuq hava da astma xəstələrinə problem yaradır.
Beləliklə, astmanın əlamətləri hansılardır? Soyuq hava xəstələrə niyə mənfi təsir edir? Xəstələr xüsusilə soyuq havalarda astma tutmalarından necə qorunmalıdır?
Demokrat.az xəbər verir ki, bu barədə sualları “TRT Haber”ə Marmara Universiteti Pendik Təhsil və Araşdırma Xəstəxanası Sinə Xəstəlikləri Fundamental elm sahəsi üzrə Müəllim Dos. Dr. Şehnaz Olgun Yıldızeli cavablayıb.
Sözə astmanın daim simptomlar göstərən bir xəstəlik olmadığına işarə edərək başlayan Dos. Dr. Yıldızeli xəstəliyin tətikləyici faktorlarla ortaya çıxdığına diqqət çəkib.
Dos. Dr. Yıldızeli xəstəliyin insanlarda hansı əlamətlərlə görüldüyünü belə izah edib:
“Döş qəfəsində sıxılma, təngnəfəslik, tənəffüs çatışmazlığı hissi, kənardan eşidilən xırıltılar müşahidə oluna bilər. Daha az rast gəlinsə də, öskürək ilə də xarakterizə edilə bilər. Xəstəyə təsir edən hər hansı faktorun təsirinə məruz qaldıqda astma tutmaları baş verir”.
Astma yaş qrupu olaraq daha çox gənclərdə ön plana çıxır. Qadınlarda kişilərə nisbətən daha çox rast gəlinir. Dos. Dr. Yıldızeli astmanı "adətən 20-40 yaş arası gənc qadınların xəstəliyi" olaraq xarakterizə edir.
Xəstəliyin diaqnozu qoyulduqdan sonra müalicənin ilk addımı astmanın nədən qaynaqlandığını müəyyən etməkdir. Dos. Dr. Yıldızeli xəstəliyi artıran faktorları belə izah edir:
“Məsələn, peşə təsirləri xəstəliyə səbəb ola bilər. Aşpazlar, rəssamlar, metal sənayesində çalışanlar, tüstüyə məruz qalan insanlar və ya fermerlər kimi üzvi və ya qeyri-üzvi elementlərə məruz qalan insanlarda astma yarana bilər. Belə bir vəziyyət yarandıqda, mümkünsə, onun sahələrini və ya işlərini dəyişməsini tövsiyə edirik. Bundan əlavə, daha tez-tez toz, ev gənələri, bitkilər və çiçək tozlarına qarşı allergiyası ola bilər. Evdə ev heyvanınız varsa, xəzdən allergiya yarana bilər. Bunlara məruz qaldıqda da astma tutmaları baş verə bilər”.
Astmayı tətikləyən ən əhəmiyyətli ətraf mühit faktorlarından biri də hava şəraitidir. İsti hava kimi soyuq hava da astma xəstələrini mənfi təsir edir. “Xüsusilə havanın temperaturu sıfıra və ya mənfi dərəcəyə düşəndə xəstələrə çölə çıxmağı tövsiyə etmirik”, - deyə Dos. Dr. Yıldızeli deyir: "Soyuq havalar astma xəstələrində "bronxial spazm" adlanan tənəffüs yolu əzələlərinin büzülməsinə və daralmasına səbəb olaraq ciddi və ani tutmalara səbəb ola bilər".
Xüsusilə quru iqlim bölgələrində soyuq və quru havanın risk faktoruna çevrildiyini bildirən Dos. Dr. Yıldızeli sözlərinə belə davam edir:
“Biz belə xəstələrə qış aylarında hava soyuq və ya küləkli olarsa, zərurət olmadıqca küçəyə çıxmamağı tövsiyə edirik. Əgər çölə çıxmaq lazım gələrsə, ağız və burunlarını şərf, şərf və ya maska ilə bağlamalarını tövsiyə edirik. Yenə bu hallarda xəstələrin ağızdan deyil, burundan nəfəs almağa konsentrasiyası lazımdır. Normalda hamımız bunu etməliyik. Çünki burundan nəfəs almaq havanı təmizləmək, nəmləndirmək və isitmək funksiyasını yerinə yetirir. Buna görə də, davamlı olaraq ağzımızla nəfəs alsaq, tənəffüs yollarımız quruyacağından və hava qızdırılmadan ağciyərlərə çatacağından tətiklənmə riski artır”.
Aysu Demokrat.az
