Qidalanma vərdişləri ürək və sümük sağlamlığına təsir etdiyi kimi, beyin sağlamlığında da mühüm rol oynayır.
Demokrat.az "EatingWell" nəşrinə istinadən xəbər verir ki, bəzi qidalar və içkilər faydalı olsa da, digərlərinin uzunmüddətli istehlakı sağlamlıq üçün risk yarada bilər.
Mütəxəssislər beyin sağlamlığını qorumaq istəyən insanlara ilk növbədə şəkərlə şirinləşdirilmiş içkilərin, xüsusilə qazlı sərinləşdirici içkilərin istehlakını məhdudlaşdırmağı tövsiyə edirlər.
Nəşr qeyd edir ki, ara-sıra bir banka qazlı içki içmək beyinə birbaşa zərər vermir. Buna görə də vaxtaşırı “Coca-Cola” və ya digər oxşar içkilərin qəbulundan narahat olmağa əsas yoxdur.
Lakin "Nature Medicine" jurnalında dərc olunan araşdırmaya görə, bu cür içkilərin həddindən artıq və müntəzəm istehlakı zamanla beyin sağlamlığına mənfi təsir göstərə bilər.
Şəkərli içkilər niyə zərərlidir?
Qanda şəkərin səviyyəsini kəskin dəyişdirir
Şəkərli içkilər qısa müddətdə enerji versə də, sonradan qanda şəkərin səviyyəsinin sürətlə aşağı düşməsinə səbəb olur.
Araşdırmalara əsasən, insulin müqaviməti və ya şəkərli diabet kimi metabolik pozuntuları olan insanlarda bu dəyişikliklər daha kəskin müşahidə olunur.
Diyetoloq Vandana Şetin sözlərinə görə, şəkərli içkilər orqanizmə çox miqdarda əlavə şəkər çatdırır. Tərkibində lif, zülal və ya yağ olmadığı üçün şəkər sürətlə sorulur. Bu isə qanda şəkərin kəskin artmasına, insulin müqavimətinə, iltihabi proseslərə və damar sistemində dəyişikliklərə səbəb olaraq uzunmüddətli perspektivdə beyin sağlamlığına mənfi təsir göstərə bilər.
Psixi sağlamlığa təsir göstərə bilər
Vandana Şet bildirib ki, insanlar qazlı içkiləri adətən yalnız kalori və şəkər baxımından qiymətləndirirlər. Halbuki bəzi araşdırmalar onların tez-tez istehlakını depressiya riskinin artması ilə əlaqələndirir.
"Frontiers in Psychiatry" jurnalında dərc olunan araşdırmaya görə, şəkərli içkiləri daha çox qəbul edən və tez-tez hazır qidalarla qidalanan tələbələrdə psixoloji və davranış problemlərinə daha çox rast gəlinib.
Digər tədqiqatlar da şəkərlə şirinləşdirilmiş içkilərin istehlakı ilə depressiya riskinin artması arasında əlaqə olduğunu göstərir.
Yuxu keyfiyyətini pisləşdirə bilər
Məqalədə qeyd olunur ki, xüsusilə günün ikinci yarısında qəbul edilən şəkərli içkilər yuxu pozuntularına səbəb ola bilər.
Son araşdırmalar göstərir ki, şəkərlə şirinləşdirilmiş içkilərin yüksək istehlakı həm yuxu problemləri, həm də psixi sağlamlıq pozuntuları ilə əlaqəli ola bilər. Bununla belə, alimlər bu mövzuda daha genişmiqyaslı tədqiqatlara ehtiyac olduğunu bildirirlər.
Şəkər istehlakı nə qədər olmalıdır?
Amerika Ürək Assosiasiyası qadınlara gündəlik əlavə şəkər qəbulunu 25 qram, kişilərə isə 36 qramla məhdudlaşdırmağı tövsiyə edir. Bir banka qazlı içkinin tərkibindəki şəkər isə əksər hallarda bu normanı aşır.
Şəkərli içkilərə alternativ olaraq aşağıdakı seçimlər tövsiyə olunur:
* adi su; * şəkərsiz qazlı su; * qəhvə; * şəkərsiz soyuq, yaşıl və ya bitki çayı; * az şəkərli qazlı içkilər.
