"Qarabağ zəfərini təbliğ edilən müxtəlif proqramlar həyata keçirilə bilər"

Elmi-kütləvi, mədəni-maarif və təhsil proqramlarının hazırlanması və təkmilləşdirilməsi çox vacibdir. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, Azərbaycanda bu istiqamətdə mühüm işlərin görülməsinə ehtiyac var. Çünki müasir dövr elmi-kütləvi, mədəni-maarif və təhsil proqramlarına çağdaş dünyayla ayaqlaşmasını tələb edir.

Bakı Mühəndislik Universitetinin Elmi işlər üzrə prorektoru Elçin Süleymanov Demokrat.az-a açıqlamasında bildirib ki, orta məktəblərin təhsil proqramlarında zaman-zaman müəyyən dəyişikliklərin edilməsinə və onların dövrün tələbinə uyğunlaşdırılması ehtiyac var. Ekspertin sözlərinə görə, bu sahədə bir sıra layihələrin də görülməsi labüddür:

“Bu yaxınlarda da elm və təhsil naziri Emin Əmrullayev “AZTV”də yayımlanan “45 dəqiqə” proqramında qeyd etdi ki, bəzi təhsil proqramları hətta sovet dövrünün ilk qurulduğu illərdə hazırlanıb. İllər keçsə də, hələ də dəyişiklik yoxdur. Hesab edirəm ki, burada təhsil institutu, peşəkar müəllimlərdən ibarət bir komanda formalaşdırılmalı və bütün fənlərlə əlaqəli proqramlar gözdən keçirilməlidir. Həmin proqramlar müasir dövrün tələbinə uyğunlaşdırılmalıdır. Yəni, şagirdlərin analitik qabiliyyətinin, bacarıqlarının inkişafına yönəlik daha başa düşülən, fənlər arası sintez yarada bilən proqramlara ehtiyac var. Normal tədris proqramları ilə yanaşı, eyni zamanda məktəblərə yönəlik müxtəlif kütləvi proqramları da zaman-zaman Elm və Təhsil Nazirliyi həyata keçirir. Müxtəlif layihələr var ki, onlar məktəbdə nizam-intizama, tədris prosesinin keyfiyyətinə təsiri artırır. Burada “Məktəbin dostu” layihəsini qeyd edə bilərəm. Bu layihə çərçivəsində hansı məktəbdə “Məktəbin dostu” layihəsinin üzvləri varsa, o tədris prosesinin keyfiyyətinə, nizam-intizama müsbət təsir göstərir. Hesab edirəm ki, buna bənzəri layihələr, proqramlar həyata keçirilə bilər”.

Ekspertin sözlərinə görə, kitab təbliğatının artırılması, kitab oxumağa yönəlik, bədii ədəbiyyata, eyni zamanda ölkəmizin tarixini və Qarabağ zəfərini təbliğ edilən müxtəlif proqramlar həyata keçirilə bilər:

“Bundan başqa, şagirdlərin İT kompüter bacarıqlarının inkişafına yönəlik, ixtiraçılıq bacarıqlarına yönəlik, yəni burada müxtəlif sistem layihələri, robot texnika layihələri, startap layihələri də həyata keçirilə bilər. Şagirdlərin bu yöndə bilik və bacarıqlarının, qabiliyyətlərini inkişaf etdirəcək layihələrə də ehtiyac var. Bəzən məktəbin özünün bu cür innovativ və ixtiraçılıq istiqamətli bir layihə həyata keçirməsi çox da uyğun və imkan daxilində olmur. Amma rayonlar üzrə Elm və Təhsil Nazirliyinin, müxtəlif universitetlərin təşkilatçılığı ilə bu cür qabiliyyətli olan şagirdlərin ortaya çıxarılması düşünürəm ki, yaxşdıır. Bununla əlaqəli Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının əvvəlki illərdə orta mətkəblərə yönəlik “Sabahın alimləri” yarışması var idi. Bu yarışma kifayət qədər müsbət bir rezonans doğurmuşdu. Amma bunu biraz daha kütləviləşdirmək, bu istiqamətdə dediyim kimi, həm şagirdlərin analitik düşünmə qabiliyyətini inkişaf etdirən, həm onların ixtiraçılıq qabiliyyətini, müxtəlif bilik və bacarıqlarını inkişaf etdirən layihələrin həyata keçirilməsinə ehtiyac var. Düşünürəm ki, bunlar şagirdlərin diqqət və marağını daha da artırar. Onların vətənpərvərlik istiqamətində inkişafına, eyni zamanda, müxtəlif peşə və karyera istiqamətində şagirdlərin maraq və diqqətini artıran layihələr olar”.

“Ümumiyyətlə, təhsil sahəsi çox geniş sahədir və ölkənin coğrafiyasına görə, şəhərlərə görə fərqlilik də göstərə bilər. Burada ümumi başlıqda şagirdlərin psixoloji diqqəti istiqamətində bilik və bacarıqlarının artırılması layihələri, ekologiya layihələri, ətraf mühitə daha anlayışlı, daha diqqətli davranmasına istiqamətlənmiş, vətənpərvərlik duyğularının artırılması ilə əlaqəli layihələr, eyni zamanda kitab oxuma qabiliyyətli, bilik və bacarıqların artırılmasına yönəlik layihələr, proqramlar həyata keçirilə bilər. Təbii ki, bunların hər birinin tədris proqramına daxil edilməsi mümkün deyil. Bəziləri dərnək vasitəsilə könüllük fəaliyyəti ilə qeyri-hökumət təşkilatları və digər maraqlı təşkilatların dəstəyi ilə həyata keçirilə bilər. Bütün proqramların dövlət büdcəsi ilə və Elm və Təhsil Nazirliyinin dəstəyi ilə keçirilməsini gözləməyə ehtiyac yoxdur. Bəzən təşəbbüs məktəblərdən də gələ bilər. Məktəblərin də müəyyən qədər səlahiyyətləri var. Burada əsas odur ki, innovativ qabaqcıl müəllimlər bu sahədə təşəbbüs versinlər. Dünyanı araşdırsınlar, qabaqcıl ideyaları, qabaqcıl fikirləri təqib etsinlər və öz məktəbində lokal olaraq tətbiq etsinlər”, - deyə sonda E.Süleymanov qeyd edib.

Azərbaycan Milli Qeyri-Hökumət Təşkilatları Forumunun (MQF) prezidenti Rauf Zeyni isə Demokrat.az-a açıqlamasında bildirib ki, elm və təhsil sahəsinin inkişafını təmin edən dövlət proqramları indiyə qədər qəbul olunub.

“Düşünürəm ki, bundan sonra da yeni formalaşmış proqramlar qəbul olunacaq. Ümumiyyətlə, Elm və Təhsil Nazirliyi, elmi ictimaiyyət, təhsil ictimaiyyəti, o cümlədən də biz, yəni qeyri-hökumət təşkilatları maraqlıyıq ki, təhsilin bundan sonrakı inkişafı ilə bağlı hər hansı bir yeni konsepsiya, yeni dövlət proqramı qəbul olunacaqsa, hər hansı bir proqram təklif olunacaqsa, o proqram əvvəl ictimai müzakirədən keçsin. İctimaiyyət onu müzakirə etsin və bütün aidiyyatı dövlət qurumları ilə yanaşı həm də təhsil ekspertlər, müxtəlif sahəni əhatə edən təşkilatlar, elm və təhsil istiqamətində fəaliyyət göstərən qeyri-hökumət təşkilatları da bu proseslərdə, müzakirələrdə iştirak etsinlər.

Təbii ki, bundan sonrakı illər üçün Azərbaycanın elm və təhsil konsepsiyası proqramı vahid bir proqram şəklində, yəni kamil bir sənəd şəklində bu müzakirələrdən sonra dövlətə təqdim olunsun. Ondan irəli gələrək hər hansı elm və təhsil sahəsində dövlət proqramı qəbul olunsun. Yəni, proses belə olmalıdır. İstənilən təklif istər nazirlik tərəfindən, istər digər qurumlar tərəfindən, istərsə də qeyri-hökumət təşkilatları, ictimaiyyət tərəfindən olan təkliflər ilk öncə müzakirə olunmalıdır. Bu müzakirələrin nəticəsi olaraq dövlət səviyyəsinə qaldırılmalı və orada ona əlavə dəyişiliklər edilməlidir. Yəni, təhsilin inkişafı ilə bağlı strateji konsepsiyası çərçivəsində də bu inkişaf təmin olunmalıdır”.

QHT rəhbərinin sözlərinə görə, təhsillə bağlı əvvəlki illərdə müəyyən problemlər olub və bu problemlər qismən də olsa öz həllini tapıb:

“Ümumiyyətlə, təhsil qanunun qəbul olunması 10-15 il yubandı. Həmçinin, bununla bağlı müxtəlif bürokratik əngəllər və maneələr var idi. Onlar artıq keçdi və yeni təhsil qanunu qəbul olundu. İndi isə yeni mərhələdir. Dediyim kimi, təhsilin inkişafı konsepsiyası var. Bu təhsilin strateji inkişaf konsepsiyası da kifayət qədər bütün əsas istiqamətləri əhatə edir. Bizim bu günləri yeniləmək ehtiyaclarımız var. Düzdür, müxtəlif vaxtlarda təhsillə bağlı bir sıra müzakirələr olunub. İstər orta təhsildə, istərsə də ali təhsillə bağlı bütün problemlər dilə gətirilib. Yəni, ümumiyyətlə, ölkədə təhsillə bağlı nazir səviyyəsində də, vətəndaş səviyyəsində də təhsilin müxtəlif problemləri ortaya qoyulub. Bununla əlaqədar olaraq, bizim müvafiq orqanlara strateji inkişaf konspesiyasıyla bağlı təkliflərimiz də olub. Elm və Təhsil Nazirliyi yanında İctimai Şurada da onlar bu məsələləri müzakirə edirlər və öz təkliflərini irəli sürürlər. Yəni, demək istəyirəm ki, orada biz yeniləmək istəyiriksə, hər hansı bir yeni müddəalara nail olmaq istəyiriksə, onun bütövlükdə yenilənməsini istəyiriksə onun ictimai müzakirələri keçirilməlidir, yeni təkliflər irəli sürülməlidir. Həmçinin, paket şəklində təkliflər irəli sürülməlidir ki, o da gələcəkdə öz əksini tapsın”.

Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə hazırlanıb

Mövzu: Elmi-kütləvi, mədəni-maarif, təhsil proqramlarının hazırlanması

Aynurə Pənahqızı Demokrat.az