"Qapalı olan həyatımın qapılarını indi açıram..." — Fəxrəddin Manafov

Avqustun 2-də Xalq artisti Fəxrəddin Manafovun 65 yaşı tamam olur. 


Onunla müsahibəni təqdim edirik:


- Fəxrəddin müəllim, söhbətimizə müəlliminizlə, Vaqif İbrahimoğlu ilə başlamaq istəyirəm. Onu necə xatırlayırsınız?


- Vaqiflə yaş fərqimiz o qədər də çox deyildi. Altı yaş fərqimiz vardı. Onunla “sən”lə danışırdıq. Hər halda aramızda müəllim, tələbə söhbəti yox idi. Onda əsgərlikdən təzə qayıtmışdım. Mən ona lazım idim, o isə mənə artıqlaması ilə lazım idi. Aktyor evində kinomexannik işləyirdim. İlk dəfə aktyor evinin foyesində səhnəyə çıxanda o dövrün böyük sənətkarları Mehdi Məmmədov, Şəmsi Bədəlbəyli oturmuşdular. Onlar hamısı bilirdilər ki, mən orda işləyirəm. Ancaq birdən-birə mən Vaqifin quruluşunda hazırlanan “Ac həriflər” tamaşasında səhnəyə çıxdım. Orda bir neçə sözü olan rol ifa edirdim. Yadımda deyil, ya Mehdi müəllim, ya da Şəmsi müəllim dedi ki, Fərhada deyin, səhnədən çıxsın, tamaşa gedir. Onda ətrafdakılar onlara dedilər ki, o, da tamaşada iştirak edir. Vaqif məni səhnəyə belə gətirdi.


Çox istedadlı və güclü zehinə malik insan idi. Vaqif həyat yoldaşı ilə Montində kirayə ev tutub qalırdı. Onunla hər gün işdən çıxıb metro ilə evə gedirdik. Sahil metrosundan Montinə qədər olan dörd dayanacaqda Vaqif 200, 300 səhifəlik kitabı mənimlə söhbət edə-edə, tamaşa haqqında danışa-danışa, məni hazırlaya-hazırlaya bitirirdi. Və o kitabı elə belə oxumurdu. Hər şey əzbərində, yadında qalırdı. Bir sözlə dahi idi.


- Sizin “İbrus” teatrı dövrünüz də olub...


- Rüstəm İbrahimbəyov 2000-ci ildə məni çağırıb dedi ki, teatr açmaq və ilk növbədə səni bu teatrda görmək istəyirəm. Sən kimləri təklif edirsən? Ona dedim ki, üç nəfərin adını çəkə bilərəm. Bu üç nəfər isə Fuad Poladov, Şukufə Yusupova və Mehriban Zəki idi. Mənə başqa heç kim lazım deyildi. Onda mənə dedi ki, onsuz da bu adlar mənim də fikrimdə var. Başqa kimlərisə də dəvət edə bilərik.


Qəribədir illər keçib, ancaq mən hər zaman Şəfiqə xanım Məmmədova ilə istər səhnədə, istərsə də çəkiliş meydançasında tərəf müqabili olmaq, işləmək istəmişəm. Şəfiqə xanımı çox istəyirəm. Biz dostuq. Əgər biz gənc olsaydıq, mən onu qucaqlayıb yenidən teatr səhnəsinə, film meydançasına qaytarardım. Təəssüf ki, zaman getdi, bizim artıq o rejissorumuz da yoxdur ki, bizimlə işləsin.


- Bəlkə siz deyə bilərsiniz. Niyə indi o rejissorlardan yoxdur?


- Hələ ötən əsrin əvvəllərinə nəzər salanda görürük ki, xalq çox istedadlıdır. Məmmədəminin dövründən başlasaq, müstəqilliyimizə kimi və yaxud da elə bu yaxınlara qədər bizim böyük epoxamız vardı. Ədəbiyyatımıza, poeziyamıza, dramaturgiyamıza kimlər gəlirdi. Və yaxud da kinoya, kino dramaturgiyasına, aktyor, rejissor məktəbinə nəzər salaq... Kinomuzun Lətif Səfərovu, Həsən Seyidbəylisi, Arif Babayevi, Rasim Ocaqovu, teatrımızın isə Adil İsgəndərovu, Tofiq Kazımovu olub. İstedadlar tükəndimi? Yox, əsla tükənməyib. Nələr baş verdiyi barədə anlayışım var, oturub qırıq-qırıq yığıb, düzüb-qoşub deyə bilərəm nəyə görədir. Amma bunu demək aktyorun peşəsi deyil. Bu kino və teatrşünasların işidir. Mən aktyoram.


- Fəxrəddin müəllim, bildiyimə Vaqif müəllimin Yuğ teatrını açmasında yazıçı Anarın da xidmətləri olub.


- Vaqif İbrahimoğlu ilə teatr açmağa hazırlaşanda bu onun ideyası, arzusu və həyat konsepsiyası idi. Bundan kənara çıxmaq fikrində də deyildi. Və bu məsələdə bizə kömək edən bir adam vardısa, o da Anar idi. Ona görə Anar müəllimi çox istəyirəm. Çünki o, yeganə insan idi ki, bu teatrın açılması üçün hamının yanına gedirdi, vuruşurdu və bizə lazım olan imkanı, şəraiti yaradırdı.


Bir məqamı deyim. Vaqiflə hərdən oturub söhbət edirdik. Vaqif deyirdi, sən teatr haqqında nələr düşünürsən? Deyirdim ki, Vaqif, tamaşanın adı və saatı yazılan afişa haqqında düşünürəm, hamı da bilir ki, bu bizim teatrdı, burda kimlər var. O, isə gülümsəyir, deyirdi yox, mən heç onu da istəmirəm. Mən teatrın önündə boş bir afişa asılmasını istəyirəm. Bu afişanı görənlər də bilirlər ki, bizim teatr gecə və gündüz fəaliyyət göstərir.


Mən Vaqifin metodologiyasına intuitiv gəlmişəm, o isə bunu artıq proqramlaşdırıb yazmışdı. 80-ci illərdən danışıram. O vaxtlar artıq filmlərə çəkilərək paralel Yuğ teatrında da çalışırdım.


- Vaqif müəllim yaradıcılığının hansısa dövründə Yuğ poetikasına gəlib çıxdı. Amma siz heç vaxt yuğçu olmadınız...


- Söhbət mənim yuğçu olub olmamağımdan getmir. Mən bu günə kimi özümü Vaqifin konsepsiyasının, fəlsəfəsinin daşıyıcısı hesab edirəm. Bütün tamaşalarda, filmlərdə Vaqifin metodologiyasından istifadə edirəm. Bu gün onun tələbələrindən Mehriban Zəkini də onun davamçısı hesab edirəm.


Fəxrəddin azərbaycanlı olaraq, qalaraq, Xankəndində dünyaya gələrək vətənini sevir... İndi danışıram, ağlamaq tutur məni (susur)... Mən dəlicəsinə Qarabağı sevən bir insanam. Dəlicəsinə... Elə bir gözəlliyi, ordakı rəngləri bir daha heç yerdə görmədim... Yadındadırsa, sovet dövründə “Ağaclar böyük olanda” adlı film vardı. Baş rolda da Nikulin çəkilib. Orada qəhrəman uşaq olanda, hər şey onun üçün uca və əlçatmaz görsənir, hətta ağaclar da, səma da. Qəhrəman böyüdükdən sonra isə hər şey tam başqa cür olur.


Mən elə belə yerə deməmişdim ki, uşaqlıqda Əsgəran qalasına söykənib ordan gələn səslərə qulaq asırdım. Orda heç bir səs yox idi. Yalan idi...


- Qılınc səslərini eşitməyiniz də?


- Bəli. Hamısı yalan idi... Ancaq deməli artıq uşaqlıqdan bu xəstəliyə tutulmuşdum. Bu xəstəliyin də bir adı vardı. Yaradıcılıq. Dünyada isə yaradıcılıqdan başqa hamısı boş şeydir. Bu fəlsəfə artıq çoxdan on, on beş ildir mənimlədir. Burda sufilikdən də nələrsə var. Uzun illərdir ki, bu fəlsəfə ilə yaşamışam, yaşamağa davam edirəm. Bilmirəm, bəlkə də nə vaxtsa mən də təəssüflənəcəm...


- Siz bir vaxtlar futbolla da məşğul olmusunuz.


- Çox yaxşı futbolçu idim. Və mənə deyirdilər ki, bu gün, sabah sən “Neftçi”dəsən. O dövrlər doğurdan da gözəl futbol oynayırdım. 44 yaşım olanda veteranların futbol yarışı keçirilirdi, onda Slovakiyada yaşayırdım və on beş ildən artıq idi ki, futbol oynamırdım. Qardaşımın futbol komandasında oyunçu kimi çıxdım, dedim bir hissə oynayacam, iki qol vurub çıxacam. Elə də etdim. Futbol sevgisi həmişə mənimlə qaldı, amma fəlsəfəm də dəyişmədi.


Bütün istedadlı, işıqlı insanlar, yaradırlar, tikirlər. Onlar dağıtmırlar. Bu insanlar sevgidən doğulan insanlardı. Mənim atam anamı, anam da atamı hədsiz çox istəyirdi. Anam dünyaya sevdiyi insandan uşaq gətirməyi xoşbəxtlik və həyatın mənası hesab edirdi.


Biz altı qardaş, bir bacı olmuşuq. Və biz bir-birimizi həddindən çox istəyir, bir-birimizin arxasında dururduq. Sevgidən yaranan insanlar həmişə təmiz, mövqeyli, şəxsiyyətli insanlar olur.


Slovakiyada yaşayanda, 1998-ci ildə atamın ölüm xəbəri gəldi. Atam on dəqiqənin içərisində vəfat etmişdi. Ürəyi tutmuşdu. Anamın isə gözləri görmürdü, tutulmuşdu. Qardaşımla evimizə gələndə anam özü bizə həmin gün baş verənləri danışırdı. Atam dünyasını dəyişməzdən əvvəl mağazaya gedəndə yolda ürəyi tutub, yoldan geçən gənc adam isə atamı evimizə gətirib. Anam onda atama yaxınlaşıb, onu əli ilə yoxlaya-yoxlaya deyib “a, Manaf, noldu?” Atam da “Fatma, gedirəm” deyib dünyasını dəyişmişdi... Yas məclisi sovuşandan sonra anam bizə dedi ki, “a bala, Manafın ilini verib gedəcəm”. Biz pis olduq, təbii ki. Ay, ana, eləmə belə, ürəyimiz onsuz da parça-parça olub, dedik. Dedi, yox, Manafsız dayanammaram, getməliyəm. Siz hamınız evli-eşikli, böyük insanlarsınız, mən onun ilini verib gedəcəm. Anamın dediyi kimi də oldu. Atamın ilindən bir ay sonra o getdi. Və anam gedəndə dedi, “Manaf, gəlirəm”. Onların hərəsi iki kəlmə söz demişdi. Fatma, gedirəm, Manaf, gəlirəm. Yəni anam bir il ərzində fikrində, zəkasında özünü bu gedişə hazırlamışdı. Bu isə sevgidən, istəkdən gəlirdi.


- Bu sevgi yəqin ki, valideynlərinizdən də sizə ötürüldü?


- Bəli, bu sevgi biz övladlara ötürüldü. Atam müharibəyə getməzdən əvvəl anamı görüb vurulmuşdu, qayıdandan sonra da onunla evlənmişdi. O zaman atamın atasını NKVD aparmışdı. Çünki atam zadəganlar tərəfdən, anam isə həmşəri idi. Anamgil atasına ağa deyirdi. Anam həmişə danışardı ki, qış gələndə qırx baş qoyun kəsdirib ətini qovurub küplərə yığarmışlar. Amma zadəganlar belə şeylər eləməzdilər. Onlar üçün eləyirdilər. Atam həmin o aristokratiyadan idi. Mənim anam cəmi dörd sinif bitirmişdi, buna baxmayaraq, farsca, latınca və kirilcə yazıb oxuyurdu. Atam isə ancaq latınla, kiril əlifbasını bilirdi, fars dilindən xəbəri yox idi. Anam sonralar mənim, digər uşaqlarının, nəvələrinin dərsləri ilə məşğul olurdu, dərsi izah edirdi.


Sonra biz şəhərbəşəhər gəzdik. Haralarda yaşamadıq ki... Mən Qarabağda doğulmuşam. Amma dəfələrlə məndən soruşublar ki, haralısan, demişəm gördüyünüz o söyüd ağacının altı mənim vətənimdir. Ermənistan deyəndə ürəyim partlayır. Ona görə ki, oralar hamısı bizim qədim torpaqlarımızdı. Böyük qardaşımla bacım Şönlü kədində, mən Xankəndində, məndən sonrakı qardaşımsa Xocalıda doğuldu. Nə bilim, hərəmiz bir düzdə dünyaya gəldik...


Mən oraları yeddinci sinifə qədər qarış-qarış gəzmişəm, amma bu günə kimi ora gedə bilmirəm. Heç kimi incitmək istəmirəm. Etnos məsələsi və etnosun mədəniyyət plastı da var axı... Biz fərqli şəhərlərə getdikcə yeni insanlar, yeni münasibətlər, yeni etnoslar gördüm. Bunlar hamısı mənim daxilimdə üst-üstə yığılaraq məni formalaşdırırdı.


Sonralar atam dedi ki, istəmirəm mənim uşaqlarım burda ermənilərin yanında böyüsünlər, yaşasınlar. İstəyirəm ki, onlar Bakıda təhsil alsınlar. Biz beş qardaş beşimiz də ali təhsil aldıq.


Valideynlərimdən öyrəndiklərim, ali təhsil, sənət və həyat təcrübəsi mənə çox şeylər öyrətdi. Mən öz sənətimə fəlsəfi tərəfdən yanaşıram, səhnəyə çıxıb artistlik eləmirəm, fəlsəfəni, fikri çatdırıram ki, nəyə görə varam, nəyə görə səhnəyə çıxıram.


- Fəxrəddin müəllim, bildiyimə görə Vaqif İbrahimoğlu Yuğ teatrında aktyorların bir çoxu ilə mübarizə aparıb. Loru dildə desək, onu çərlədənlər vardı.


- Bilmirəm xəbərim yox idi. O dövrlərdə mən artıq teatrdan getmişdim.


- Yaradıcılıq elə bir sahədir ki, fikir, düşüncə ayrılığı bəzən qaçılmaz olur...


- Bizim son zamanlar Vaqiflə danışmadığımızı bilirsən?


- Xeyr.


- İncikli getdi. Ona görə indi tez-tez yadıma düşür, hərdən Vahidə ilə də oturub danışıram, deyirəm ki, özümü bağışlaya bilmirəm. Gərək bir az çevik olaydım.

 
Mənim üçün düşüncə çox vacibdir, qalan şeylər heç nədir. Çünki gözümü yumub fikrə gedirəm və bu mənə yetir. Bu mənim qidam, suyum, hər şeyimdi. Düşüncələrim isə mənə əsas verirdi ki, yaradıcılığımın hüdudlarını, peşəmlə bağlı özünü ifadə imkanlarımı genişləndirim. Amma Vaqif deyirdi ki, hər şey teatrdadı, ordan kənarda heç nə yoxdu. Mən istəyirdim ki, tamaşa oynayım, insanları silkələyim.


“Şəhriyar” tamaşasında Şəhriyarı oynayanda otuz yaşım olardı, ya olmazdı. O vaxtı İran səfiri gəlib o tamaşaya baxandan sonra dedi ki, Fəxrəddin elə bil Şəhriyarın cavanlığıdır. Milli teatrın dördüncü mərtəbəsində bir künc vardı, ora mənim sevimli yerim idi. Tamaşadan, məşqdən sonra gedib orda oturur və fikirləşirdim ki, nəyi elədim, nəyi eləmədim. Səfirin baxışından sonra mən getdim o küncdə oturdum və fikrə getdim. Şəhriyar tamaşasını mən çox sevirdim. Ona görə də Vaqifin 70 illiyində istəyirdim o tamaşa səhnəyə qoyulsun.


İnsan səhnəyə çıxıb nəyisə deyirsə, o, ilk növbədə şəxsiyyət olmalıdı. “Mərasim” tamaşasında iki saat səhnədə can qoyandan sonra təzədən Almaniyaya gedib belimdəki dəmiri bərkidib gəlmişəm. Kəskin hərəkətlər səhhətimə mənfi təsir etmişdi. Amma fədailik axmaqlıq deyil. Fədailik düşüncə ilə gəlir, yaranır. Tədris teatrında da fədailik etmişdim və acından ürəyim gedib yıxılmışdım. Həkim gəlib yoxlayıb soruşmuşdu ki, neçə gündür çörək yemirsən, a bala? Demişdim iki gündü. O, da cavab vermişdi ki, heç nəyi yoxdur, təyziqi düşüb. Kasıb yaşayırdıq. Mən anamın verdiyi bir manata dörd peraşki, bir stəkan da kakao alırdım. 1978-ci ildən 81-ci ilə qədər dörd il mən bu cür nahar edirdim. Bu mənim dolanışığım idi. 68 manat qırx qəpik maaş alırdım. Həyatımı o zamanlar nəyəsə görə fəda etmirdim, mən doğurdan da bu sənəti sevirdim. Bu gün bir anlıq bu peşəni yığışdırsaq, təsəvvür edirsən, nələr baş verə bilər?


- Sizcə bütün bu yaradıcılıq eşqi, ehtirası həm də fani olduğumuzu unutmaqdan ötrü, “məndən də nə isə qalsın”, deyə bir çalışma deyil?


- Yox, əsla. Məndən heç nə qalmasın. Nə qalırsa, məndə qalsın, məndən yox. Ən böyük dərd ondadır ki, çoxları yanılır və istəyirlər ki, onlardan nə isə qalsın.


- Qalır axı.


- Nə qalacaq?


- Sənət qalacaq.


- Məndən heç nə qalmayacaq. Hər şey məndə qalacaq, yaddaşım mənimlə qalacaq. Şəki Xan sarayının qarşısına gəlib ordakı ağacı qucaqlayıb deyirdim ki, mənə bir söz de. Və yaxud da Əsgəran qalasına söykənib bir söz eşitmək istəyirdim. Nə o ağac, nə o qala heç vaxt heç nə deməyəcək. Çünki tanrı o gücü onlardan alıb. Olmaz. İnsan əgər keçmişi də, gələcəyi də bilsəydi, heç bir yaradıcılıq, proqress olmazdı. Ona görə də mənim elədiyim indi, bu saat mənə lazımdı. Əgər mən səhnəyə çıxıramsa, istədiyimi indi çatdırmalıyam. Rəssamın, bəstəkarın, yazıçının, arxitektorın bir xoşbəxtliyi var ki, onların çəkdiyi, yazdığı, qurduğu nələrsə qalacaq. Aktyordan nə qalacaq? Yalnız plyonkada olanlar. Boş şeylərdi... Bu baxımdan biz indi, bu saat sənətin ən güclü qoluyuq.


- Qalıcılıq, fanilik barədə sualımı şüuraltı olaraq nəzərdə tuturdum. Yəni insan çox vaxt özü də bilmədən qalıcılığa can atır...

 
- Sənin nə demək istədiyini başa düşürəm, amma şüuraltı olanlar məndən asılı deyil. Ona cavabdeh deyiləm. Əgər sənin dediyini şüurla etsəydim, indi heç olmasa sol yanağım qızarardı. Görürsən ki, zahirimdə danışdığım sözlə uyğunsuzluq təşkil edəcək hansısa dəyişikliyin əlamətləri hiss olunmur. Şüuraltı məsələlər insanın özündən asılı deyil, bu artıq tanrı tərəfindən ona qoyulan çipdir. Məni oralara aparma... Oralara getsəm, gərək ardımca qaçasan. Mənə çətin çatarsan. Çünki oralar mənim stixiyamdı. Ora aparma məni...

 
- Bəlkə az da olsa irəliləyək?


- Heç vaxt düşünməmişəm ki, sənətə nəyinsə naminə gəlmişəm. Heç özüm də bilmirəm nəyə görə gəlmişəm. Amma anlayıram ki, sənətdəki insan missiyam nədir. İstəmirəm indi pafosa gedib çıxım, deyim ki, mən vətəndaş kimi missiya daşıyıram və. s. Vətəndaş kimi mən yalnız torpağıma qəsd edənlərə qarşı gedərəm, canımı da verərəm.


Deyl Karneqinin gözəl bir sözü var. Deyir, insan üçün ən ağır, hətta daş daşımaqdan da ağır iş düşünməkdir. İndi, bu saat səninlə danışıram və artıq bilirəm ki, çərx fırlanır. Lakin, hələ də şübhəm var ki, bunlar barədə səninlə danışmaqda düzmü edirəm... Ona görə yox ki, nədənsə çəkinirəm, ya ehtiyat edirəm. Sadəcə qapalı olan həyatımın qapılarını indi açıram...


- Fəxrəddin müəllim, Vahidə xanım həyat yoldaşından əlavə sizin üçün nəyi ifadə edir?


- Hər bir insanın bir neçə örtülü qapısı olur. Mənim bircə qapım var ki, o qapı Vahidəyə açılır. O qapını açıb nə istədiyimi deyə bilərəm. Təsəvvür et ki, qaranlıq bir guşədir, mən sadəcə başımı o guşəyə salıb bütün ağrımı, sevincimi, sirrimi, arzularımı, hansısa hərəkət etmişəmsə onları həmin qaranlığa deyə bilirəm. Hərçənd ki, Vahidə onların hamısını bilir. Mən insani tərəfdən çox peşmanlıq çəkmişəm. Yəni elə şeylər vardı ki, eləməməliydim. Etmişəm, amma mövqeyim düz idi. Düzdür, Vahidə mənə deyir ki, sən düz etmisən, hətta insan kimi də, dost kimi də doğru etmisən. Amma mənim elədiyimi bu günə kimi məni ağrıdır. Vahidə mənim sirli ensklopediyam, kitabımdı. Onun haqqında həyatım, sevdiyim insan sözlərini demirəm. Bunu demək artıqdı. Çünki bunlar onsuz da belədi.


- O, böyük qadındır...


- O, çox böyük qadındı. Mənə çox böyük köməyi dəyib. Stress də keçirmişəm, peşədən də getmək istəmişəm. Zaman-zaman olub ki, səhnədə rolu ifa edən vaxt məndə sınmalar da baş verib. Rolun sözlərini deməmişəm, deyə bilməmişəm. Onda Mehriban Zəki mənə tərəf əyilib pıçıldayıb ki, sən mətni yaddan çıxartmısan? Gülüb ona baxmışam, tamaşadan sonra demişəm ki, mən heç nəyi unutmamışdım. Sadəcə səhnədə müəyyən məqamlar olub ki, öz-özümə sual vermişəm ki, sən burda nə edirsən, sən kimi aldadırsan? Bax, o zaman məndə ilk sınmalar yaranıb. Məni o sınmalardan çıxardan Vahidə oldu.


Sonra Ərşad gəldi. Biz getdik Milli Teatrda Ərşadın “Müsyö İbrahim xan və Quran çiçəyi” tamaşasına baxdıq. O tamaşadan sonra anladım ki, Ərşad mənə Vaqifin gəncliyini xatırladır, onda nəsə var, bu rejissor mənim adamımdı. Bundan sonra hiss etdim ki, deməli Ərşad nəyisə bacarır, nəyisə bilir. Biz onunla görüşdük, söhbət elədik. Ona dedim ki, Ərşad, mən səninlə işləmək istəyirəm. O, da mənimlə işləmək istədiyini, bunun onun üçün şərəf olduğunu bildirdi. Bu işbirliyində bircə şərtim vardı. O da bundan ibarət idi ki, mən klassik əsərdə oynamaq istəyirdim. Rus Dram Teatrına Çexova, Dostoyevskiyə görə getmişdim ki, onların əsərlərini orjinalda ifa edim. Həm də klassik əsərlərdə mənə heç nə lazım deyil. Mən artıq yorulmuşdum. Ocaqovdan sonra Ramiz Fətəliyevdən başqa elə bir rejissora rast gəlmədim ki, mənimlə işləyə bilsin. Klassik əsər də elədir ki, onu qurmaq asan deyil. Amma Ərşad rejissordu və bu onun işidir. Təxminən altı aydan sonra Ərşad dedi ki, indi klassika qurmağa hazır deyiləm. Dedim, Ərşad, axı bu necə ola bilər? Sənin qurduğun tamaşanı görmüşəm. Sən rejissorsan.


Onunla danışıqlarımız gedə-gedə mən də düşüncələrimin bir tərəfində özümü Bernard Şounun “Sezar” və ya Şeksprin “Kral Lir” pyesinə özünü hazırlayırdım. Bu mənim yaşımın və təcrübəmin tələbi idi. Xüsusilə də “Kral Lir” üçün nəzərdə tutduğum interpretasiyam da vardı. Nəhayət Ərşad qurmaq istədiyi tamaşanın adını və janrını açıqladı. Biləndə ki, o, mənimlə absurd tamaşa hazırlamaq istəyir, dedim, Ərşad, bircə absurd tamaşa barədə mənə demə. Çünki hələ Vaqifin dövründən absurd janrdan xoşum gəlmirdi. Söhbət janrın çətinliyindən getmirdi, sadəcə mən başqa bir yöndəydim. O, isə cavab verdi ki, yox, mən bu əsər üzərində dörd ildir işləyirəm, bunu qura bilərəm. Əsər Ejen İoneskonun “Mərasim” pyesi idi. Ərşad əsəri oxumağımı istədi. Vahidə onunla danışdı, dedi, Ərşad, bir neçə günə Fəxrəddin sənə zəng vuracaq. Məni həmin yola salan Vahidə oldu.


Əsəri oxuyandan sonra dedim Vahidə, bu nədir? Bu mənim istədiyimdi. Bundan sonra Ərşadla zəngləşdik, danışdıq. Ərşad dedi ki, mən hazıram, sən teatrla danış. Danışdım. Razılaşdılar.


Amma ona qədər tamaşa üzərində bir ay yarım işlədik. Böyük bir qırğınla. Ərşad dedi, budur, mən dedim, bu deyil. Axırda gəldik çıxdıq Kralın monoloquna. O zaman Ərşad partladı. Dedi, mən bir aydı o monoloqu istəyirəm. Dedim, Ərşad monoloqu istəyrisən? Cavab verdi ki, hə! Dedi, sən sxem qurursan. Ona izah etdim ki, bu mənim işimdir, mənim, Vaqifin məktəbidi, mən də hər şeyi onun üzərində qururam.


Mənim rol dəftərimi görənlər deyirlər ki, sənin dəftərin partituradı. Bir sözün qarşısına o qədər işarələr qoyuram ki, onu məndən başqa heç kim başa düşmür. Mən bunu eləməsəm, tamaşa o cür alınardımı? Alınmazdı. Heç vaxt. Çünki bu sistemdi, riyaziyyatdı.


Aktyor emosiya ilə bir dəfə, iki dəfə ifa edə bilər. Növbəti dəfə onun səsi batacaq. Tamaşaçı isə yuxulaya-yuxulaya tamaşanı izləyib sevinərək zalı tərk edəcək. O, tamaşaçı tamaşa üçün sevinməyəcək, zaldan xilas olduğu üçün sevinəcək.


İndi İoneskonun son monoloqunu ifa etsəm, burada yalnız texnikadan mükəmməl istifadə etmiş olacam. Amma səhnəyə çıxıb tamaşaçı qarşısında həmin monoloqu deyəndə tamaşaçını ovqatdan ovqatdan salmalıyam. Səhnəyə çıxıb yalnız pafosla mətni söyləmək aktyorluq deyil. Entoni Hopkins aktyorluğu gözü, matritsası ilə Cek Nikolson plastikası ilə edir. Smaktnovski isə bunu dəliliyi ilə edirdi.


- Dəlilik də lazımdır...

 
- Onsuz olmur. Mən özüm demədim, sən dedin. Smaktnovski onu deyirdi. O, gəlib BTD-də səhnəyə çıxanda orda dəhşətli dərəcədə güclü aktyorlar var idi. O, səhnədə danışanda, həmin güclü aktyorlar hamısı cılızlaşdılar və bir ağızdan dedilər ki, bu dəlidi, qoymur bizi oynamağa. Bu aktyorluq və peşəyə yiyələnmək idi. O, müsahibə verəndə də belə idi. Basilaşvili ilə müsahibəsindən sonra Basilaşvili demişdi ki, bu aktyor deyil, bədheybətdi, dahidi.


- “Hökmdarın taleyi” filmində aktyorlarla siz işləmisiniz. Bu zərurət idi, ya işin gedişatı belə tələb edirdi?

 
- Bu proses bir neçə filmdə olub. Tarixi film olduğu üçün seçdiyim aktyorların görünüşündə qədimilik olmalıydı. Bu baxımdan təsdiq etdiyimiz aktyorlar Məmməd Səfa, Günəş Əliyeva, Pərviz Məmmədrzayev bu tələblərə cavab verirdilər. Təklif elədim ki Pərvizlə Günəş İranla bağlı səhnələrdə farsca danışsınlar. Bundan sonra Azərbaycan Dillər Universitetdən fars dili müəllim tapdıq. Hər iki aktyor çox az vaxtda mətndəki sözlərini fars dilində elə mükəmməl danışdılar ki, onlara dərs deyən professor dedi ki, mənim diplomlu tələbələrim belə danışa bilmirlər. Ona dedim ki, çünki bu aktyorluqdur. Aktyor buna artıq emosional yanaşır, sənətlə yanaşır. Yəni dediyim odur, bu bir peşədir, riyaziyyatdır. Fəxrəddin ən pis filmdə belə özünə rəva bilməz ki, orda pis olsun. Qoymaram, imkan vermərəm. Köhnə filmlərdə də belə etmişəm.


Dünyada təsadüfi heç nə yoxdur, hər şey zəruridir. İncəsənət isə bütünlüklə fiziologiya və psixologiya elmi üzərində qurulub. İncəsənət qanunları riyaziyyat qədər dəqiqdir.


- Fəxrəddin müəllim, sizcə sevgi bizi xilas edir?


- Sevgi bizi xilas edir və yaşadır. Nə qədər fırlatsan da, çək-çevir etsən də, poeziya da, nəsr də, dramaturgiya da sevgi və məhəbbətin üzərində qurulub. Sevgi yaşatmaq, yaratmaq, qurmaq, davam etdirmək deməkdir.


- Sevgidən həm də təsəlli kimi istifadə edirik?


- Mən sevgi deyəndə ancaq kişi və qadın arasındakı sevgini nəzərdə tutmuram. Sevgi deyəndə, bunu ilahi anlamda nəzərdə tutub deyirəm. Günün ayı sevməsi, ayın yeri sevməsi, kainatın, bizim, ümumiyyətlə dünyanın bağlılığına olan sevgidən söhbət gedir. Adi sevgi olmur. Sevgi ilahidəndir. Qarşı tərəfin xoşbəxt olmasına, onun qurub yaratmasına, özünü tam ifadə və realizə etməsinə baxıb sevinmək də sevgidir.


- İnsan əzab çəkməyə məhkumdur. Həmişə olmasa da zaman-zaman bu məhkumiyyət özünü biruzə verir. Yaradıcı adamların əzablarının da müəyyən qaynaqları olur. Fəxrəddin Manafovun yaradıcı əzabının qaynağı nədir?


- Bu suala bir neçə yöndən cavab vermək olar. İndi yadıma salıram. 1978-ci ildə Vaqif Məhəmməd Füzulinin “Leyli və Məcnun” poeması əsasında “Məcnun” tamaşasını hazırladı. Deyəsən Pasternakın Ya Starostinin tərcüməsində idi. Dəqiq yadımda deyil. Çox heyifslənirəm ki, o dəftəri itirmişəm... O dövrlər gənc idim. Fikirləşirdim ki, dünyanın axırı yoxdu, illuziyalar və.s.


Bir ildən bir az çox olardı ki, aktyorluq peşəsini öyrənirdim. Vaqif isə birdən birə mənə belə bir mono tamaşa həvalə edir. Əsərdəki aparıcı rolların hamısını ifa edirdim. Aradan gör, nə qədər illər keçib. O tamaşadan yadıma bəzi şeylər qalıb. Orda bir beyt var:

 
Ya Rəbb, bəlayi-eşq ilə qıl aşina məni.

Bir dəm bəlayi-eşqdən etmə cüda məni.

Az eyləmə inayətini əhli dərddən,

Yəni çox bəlalara qıl mübtəla məni.


Bu məhəbbətin əzabı idi. Qeys Məcnun kimi bu əzabdan həzz alırdı. Yəni o, boş yerdən Məcnun olmamışdı. Ona görə də Leyli sonra onun yanına gələndə o, Leylidən imtina etdi. Çünki, o, artıq öz əzabı ilə doğmalaşmışdı, psixoloji olaraq onu qəbul etmişdi.


Amma ümumilikdə söhbət insani, bəşəri əzabdan gedirsə, inanmıram ki, biz bu suala tam cavab verə bilək. İnsan hələ başlanğıcdan ölümə məhkumdur. Mümkündürmü ki, biz bunu bilə-bilə əzab çəkməyək. Hətta şüuraltında belə əzab çəkməmək mümkün deyil. İoneskonun “Mərasim”indəki kralın dərdi də bu idi.


Bu dünyada hər şeyi anlayıram, başa düşürəm. Ancaq iki şeyi, nəyə görə dünyaya gəldiyimi, niyə dünyadan gedəcəyimi bilmirəm. Məgər bu insanın əzab çəkməsi üçün bir səbəb deyilmi? Bundan böyük səbəb olar bilər? Axı həyat gedir. Bu əzab, onun yaratdığı hiss daim bizimlədir, şüuraltımızdadır. Çünki biz xəbərsizik. Bu günə kimi milyardlarla insan bu dünyaya gəlib, gedib. Bu gəlişin və gedişin sirri isə açılmayıb. Buna görə də insanın içində özündən asılı olmayaraq həmişə əzab var. Bəlkə ona görə insan son nəfəsində elə bil nəyisə anlayır, üzündə, gözündə sevinc, “allah, anladım” deyir və gedir. Kənardakılar əlbəttə bilmək istəyirlər ki, o, gedən anladım deyəndə nəyi nəzərdə tuturdu, bəlkə ürəklərində bunun səbəbini tanrıdan da soruşurlar. Tanrı isə onlara heç nə demir. Çünki o zaman bütün mizan pozular, sehr itər. Bir dini əhvalat var. Bir gün peyğəmbərlərdən biri Allaha deyir ki, axı sən ağcaqanadı nə üçün yaratmısan? Tanrı cavab verir ki, bilirsən, neçə milyard dəfə məndən soruşublar ki, peyğəmbəri niyə yaratmısan. Bu da cavab. Yəni peyğəmbər elə bilir ki, o peyğəmbər kimi mövcud olmalıdı, amma ağcaqanad həşərat kimi yox. Yəni hər bir canlının yaranma hüququ və niyəsi yalnız tanrıya məxsusdur.


- Tanrı da sanki istedad bölgüsü edəndə insanın taleyinə, yaşadığı əzaba mütləq nəzər yetirir.


- Mən bölgünü qəbul etmirəm. İstedad hər bir insanda var. Birində bir az çox, o birində az ola bilər. Amma elə bir insan yoxdur ki, Allah ona istedad verməsin. İnsanın harda, necə parlaması artıq sonradan bəlli olur. İnsan bir şeyi anlamalıdı ki, hansı sahədə olursa, olsun, ora elmi yanaşmalıdı. Sokrat böyük filosof, istedad sahidi idi. Bu filosufluqda da güclü elm var idi. Tanrı ona kifayət qədər istedad bəxş etmişdi. Ancaq bütün bunlarla yanaşı o, həm də Allaha inanmırdı. Həmişə bu barədə ondan soruşanda deyirdi boş şeylərdi. Lakin, qəribədir ki, o, ölümə gedəndə deyib, mən ölümə gedirəm, sizlər isə burda qalırsınız. Bunun hansının yaxşı olduğunu isə yalnız tanrı bilir. Bax, bu bizim bilmədiyimizdi. Elmi isə öyrəndiklərimiz və bildiklərimizdir. Artıq biz elm vasitəsi ilə qalaktikadan kənarı da öyrənə bilirik. Yüz il bundan əvvəl aya getmək fantastik bir şey idi, adama gülərdilər. Biz nə qədər də getsək, haralara da getsək, bilmədiyimizi yenə də bilməyəcəyik. Çünki beynimizə, qəlbimizə bu haqda heç nə qoyulmayıb. Ona görə də tanrı heç vaxt mənə deməyəcək ki, bu dünyaya nə üçün gəlirəm, nə üçün gedirəm. Əgər onu desə, bütün bu reallıq, fəlsəfə dəyişəcək.

 
- Bəlkə burada inanc məsələsi də var. Biz özümüzü inandırmışıq ki, müəyyən şeyləri bilmək olmaz, qadağandır?

 
- Hər şeydə məna axtarmaq lazım deyil. Məna sənin elədiklərindi. Belə bir söz var, mənalaşdırma. Vaqif həmişə bunu deyirdi. Rasim Ocaqov da deyirdi ki, heç nəyi mənalaşdırma, sadələşdir.(kulis.az)


Demokrat.az

1 Avqust 2020, 16:46   
MÜSAHİBƏ bölməsinə aid digər xəbərlər
Loading...
loading...
Ən çox izlənənlər
Xəbərlər

Новости

"Сверхъестественное" для Oculus Quest

По понятным причинам интерес к занятиям дома никогда не был выше. Занимаетесь ли вы йогой с Адриеной, пробуетесь в приключениях Ring Fit Adventure или отыскиваете в Amazon надувной велосипед, который есть в наличии, вы, вероятно, искали способы оставаться активными, не выходя из дома. Меня? Я использовал VR. А новый продукт под названием «Сверхъестественное» - одна из наиболее привлекательных тренировок на дому, которую я пробовал до сих пор. Чтобы использовать упрощенное сравнение, «Сверхъестественное» похоже на «Удар Сабер» и Пелотона. Вы используете контроллеры движения для того, чтобы разбивать блоки, приходящие к вам вовремя, под музыку, как бесчисленное множество других ритм-игр. Но в «Сверхъестественном» также используются кураторские тренировки, хореографические рисунки и инструкторы-люди, которые всегда рядом с вами, поощряя вас напрягаться сильнее и объясняя, как получить максимальную отдачу от движений вашего тела. И вместо того, чтобы переносить вас в среду, похожую на Tron, с агрессивным взрывом EDM в ваших ушах, вы работаете над мейнстримовыми удачами для спортзала в холодных фотореалистичных природных условиях. Сверхъестественный также выгодно отличается противоречивой и беспрецедентной бизнес-моделью: услуга в настоящее время исключительна для Oculus Quest и требует ежемесячной абонентской платы в размере $ 19 после 30-дневной бесплатной пробной версии. Это, безусловно, амбициозный продукт, и он не был бы оценен таким образом, если бы его создатели не верили в его качество. Supernatural разработан Inside, компанией VR, которая существует с первых дней нынешней волны технологии. Он наиболее известен своим одноименным приложением Inside, которое является популярным центром 360-градусного кино, и интерактивная работа компании регулярно демонстрируется на кинофестивалях. «Одна из вещей, которые мы заметили при создании проектов, заключалась в том, что у них было множество внутренних атрибутов, таких как "время летит" -и вы в конечном итоге теряетесь в удовольствии от того, что вы делаете», - соучредитель Аарон Коблин говорит мне над Zoom. «И вы заканчиваете тем, что выходите из этого, задыхаясь, смеясь и прекрасно проводя время. В то же время мы покупали Pelotons и экспериментировали с домашней физической формой и физическими упражнениями, и, честно говоря, ничего из этого не было забавным. «Есть способы получить удовольствие, которые существовали в мире до виртуальной реальности», - добавляет соучредитель Крис Милк.«Такие вещи, как катание на лыжах или сноуборде, катание на горных велосипедах или игра в футбол с друзьями. Но вы не должны думать об этих вещах как об упражнениях или фитнесе. Вы думаете о них как о спорте. Но они работают таким же образом, и они все равно могут дать вам отличную тренировку - за исключением того, что вы никогда не катаетесь на сноуборде и не думаете: «Почему я должен делать еще один присед?» и то, что мы увидели, когда начали изучать все эти различные решения для домашнего фитнеса, было просто забавным ». Сверхъестественное это весело. Это не должно быть сюрпризом, потому что он явно вдохновлен ритм-играми виртуальной реальности, которые были до него, - как признают его создатели, - и к настоящему моменту довольно хорошо, что забавно вовремя поражать виртуальные объекты музыкой. «Мы посмотрели на них всех», - говорит Милк. «Мы играли в AudioShield в самом начале, и мы, очевидно, потратили много времени на всех из них, мы любим их всех, и они действительно помогли понять, каковы возможности кардио-упражнений в виртуальной реальности». Следующим шагом был поиск дизайна, который бы работал как обычное упражнение, а не как традиционная игровая структура. «Мы провели много экспериментов и, откровенно говоря, есть только так много способов, которыми мы можем создать бит-игру», - говорит Милк. «Вещи придут на тебя, и ты будешь бить их чем-то одной рукой». Другие виртуальные музыкальные игры, такие как Synth Riders, видят, что вы подбираете руки в такт, в то время как BoxVR включает в себя удар по нотам из воздуха. Но Inside выбрала оружие в стиле летучих мышей из-за способности к выражению и упражнениям для всего тела. «Это своего рода естественное продолжение вашей биологической архитектуры», - говорит Милк. «И в этом есть что-то, что в сочетании с музыкой позволяет вам быть более выразительными с вашими движениями по сравнению с тем, если вы просто пробиваете особое место в пространстве, которое вы пытаетесь поразить». Команда поговорила со специалистами в таких видах спорта, как теннис, чтобы понять, как они могут выйти за рамки существующих игр VR и сделать Supernatural более эффективным, как продукт, специально предназначенный для фитнеса. Милк отмечает, что если вы хотите быть игроком Beat Sabre высокого уровня, вы, как правило, добьетесь этого, меньше двигая своим телом и сосредотачиваясь на движениях запястья, что в конечном итоге делает игру менее тренировочной. Любой, кто имел опыт работы с Beat Sabre, вероятно, посмотрел бы клип «Сверхъестественное» и сразу же записал бы его, потому что шаблоны выглядят намного менее сложными даже на более продвинутых уровнях. Но до сих пор я обнаружил, что сверхъестественные тренировки на практике намного интенсивнее. Дело не в том, что элемент «игры» особенно сложен - дело в том, что каждая тренировка, кажется, откалибрована так, чтобы к концу плейлиста вы как можно больше потели в поте. (Я, и Inside, настоятельно рекомендую найти альтернативную защитную маску для лица, чем липкую защитную маску для глаз, которая входит в комплект Quest; Supernatural поставляет бесплатные силиконовые чехлы новым пользователям в течение ограниченного времени.) Supernatural уделяет больше внимания силе и движению всего тела. Ваша оценка зависит от того, насколько сильно вы поражаете цели, а также от вашей точности; Вы можете подключить Supernatural к трекеру пульса, например Apple Watch, для лучшей обратной связи. Между нотами есть следы, которые направляют ваше движение и помогают разбить ноты, а также больше внимания уделяется приседаниям и выпадам. Почти каждая песня, по крайней мере, один раз поворачивает вас на 360 градусов, и таблицы нот действительно чувствуют себя танцующими больше, чем большинство других игр с виртуальной музыкой. Это помогает работать с Лиззо и Кендриком Ламаром, в отличие от безымянных треков EDM. Важно отметить, что вы никогда не выходите из песни; Сверхъестественное динамически регулирует сложность трека в соответствии с вашими характеристиками, и вы можете продолжать работать независимо от того, насколько хорошо вы справляетесь. И хотя то, что вы делаете, выглядит проще в смысле чистого игрового процесса, чем Beat Sabre в режиме эксперта, к концу плейлиста это кажется намного более утомительным. Это, безусловно, кардио-тренировки в первую очередь, но вы можете ожидать, что ваши ягодичные мышцы, бедра и дельтовидная мышца также будут гореть. Еще одна область дифференциации - это инструкторы. Я не обязательно ожидал, что они станут для меня ценным товаром, но на практике я считаю, что они являются отличным дополнением. Каждый день вы получаете новую тренировку с одним инструктором, который составляет список песен; Каждый из них открывается и закрывается с предварительно записанным 3D-видео тренера, который проводит вас по разминке и перезарядке, и они дают комментарии поверх всей музыки. Это может принять форму поощрения, если вы пропускаете заметки, или напоминаете вам дышать, или мотивируете вас сильнее нажимать на конец дорожки. Приятные, позитивные личности тренеров хорошо подходят для позитивной эстетики Supernatural, и я с нетерпением жду встречи с ними каждый день. Это не совсем похоже на Peloton, если вы ищете живые тренировки, но Милк отмечает, что эти занятия рассчитаны на одного инструктора с несколькими посетителями одновременно, что не имеет особого смысла в виртуальной реальности. «Иногда инструктор говорит, что« о, этот человек получил свою тысячную тренировку », но она не индивидуально исправляет тысячу человек на своих мотоциклах, которые делают это», - говорит Милк. "Это невозможно. Однако мы можем сделать это потому, что мы построены на интерактивной игровой системе, а не на системе линейного видеовещания, - мы можем предложить обратную связь и обучение, специфичные для вас. Это на дорожной карте, и это то, что мы надеемся вскоре выпустить ». «Есть несколько увлеченных групп пользователей, которые самоорганизуются для выполнения своих собственных одновременных тренировок, что, на наш взгляд, совершенно потрясающе», - добавляет Коблин. «Таким образом, любой в любое время может просто решить, что это будет живое время для группы людей, чтобы собраться вместе, а затем поговорить и сравнить записи. Это уже происходит. У нас есть некоторые идеи о том, как помочь сделать этот процесс более эффективным ». Мое личное мнение о «Сверхъестественном» на данный момент таково, что если я смогу использовать его каждый день, это будет стоить абонентской платы. Но я понимаю, как это может быть трудно продать другим. Beat Sabre, чтобы провести наиболее очевидное сравнение, стоит $ 29,99 как разовая покупка, и есть бесчисленное множество дешевых игр, которые вы можете купить для гарнитуры VR, которые будут побуждать вас перемещать свое тело в пространстве. Как может Сверхъестественное оправдать около 228 долларов в год? «Мы« Мы создавали продукт, который мы чувствовали, как хотели », - говорит Милк. «Мы любим частоту обновлений тренировок от Peloton. Нам не нравился сам способ тренировки, но вставать по утрам и ждать новой тренировки - это было приятно. Это дало нам ощущение свежести, которое привело к участию. Это не просто статичная вещь, к которой вы продолжаете возвращаться, например, велотренажер, который просто показывает вашу скорость. Велотренажер с постоянно новыми уроками, инструкторами, тренировками и музыкой - это то, с чем гораздо легче заниматься». «Мы также знали, что нам нужна музыка, которую мы знали и любили», - продолжает Милк. «Все различные связанные с нами фитнес-продукты, которые мы пробовали, слушая музыку, которую вы никогда не слышали раньше, которая была либо серийной, либо не очень популярной, не побуждают вас продвигаться так, как это делает песня, которую вы знаете и любите. Я думаю, что именно так ваше тело переключается на музыку, когда человек работает. Так что для этого вы говорите о заключении сделки с музыкальной индустрией, которая намного ближе к соглашению Spotify. Вы лицензируете большой каталог, а не одну отдельную песню. Таким образом, сочетание этих двух вещей означает, что вы ежемесячно оплачиваете постоянную стоимость музыки, а ежемесячные затраты на производство возрастают, потому что продукт постоянно обновляется. Так вот что мы хотели в продукте. ». «Когда вы думаете о Netflix, вы не ожидаете, что Netflix будет стоить 20 долларов, и вы получите новые шоу навсегда», - заканчивает Милк. «Единственный способ работы такой бизнес-модели заключается в том, что в компанию постоянно поступает доход, чтобы компания продолжала создавать новый контент для своих подписчиков». Даже если вы заинтересованы в концепции и потенциально готовы платить, Supernatural не является особенно доступным продуктом прямо сейчас. Он доступен только в Северной Америке и работает только на одной виртуальной гарнитуре, на которую Facebook не может удовлетворить спрос. «Нам определенно мешает тот факт, что квестов нет», - с сожалением говорит Милк. Но зачем запускать только на одном оборудовании? «Он очень хорошо работает в автономной системе по всем очевидным причинам, поскольку он очень доступен, очень переносим и прост в настройке», - говорит Милк. «Отсутствие шнура, безусловно, полезно, потому что мы заставляем вас делать повороты на 360 градусов. Но мы изучаем другие платформы 6DoF. Нам нужно было бы внести некоторые изменения в карты, чтобы они никогда не поворачивались на полные 360 вокруг в любом направлении, чтобы люди не были завязаны в своих шнурах. Это не то, что невозможно, это просто фактор расстановки приоритетов. Есть десять тысяч вещей, которые мы хотим сделать, добавить и исправить, и вы можете делать десять из них в неделю, поэтому вам просто нужно сложить их соответствующим образом ». Поэтому мой самый большой вопрос заключался в том, насколько устойчивой окажется эта комбинация небольшого адресуемого рынка с необычной бизнес-моделью. Мне нравится «Сверхъестественное», и у меня уже есть Oculus Quest, так что вот один из меня. Но сколько других существует, чтобы поддерживать дорогостоящее производство? «Таким образом, то, как мы смотрим на это, мы стремимся к тому, чтобы идея виртуальной реальности была чем-то, что может улучшить жизнь людей через этот путь упражнений», - говорит Милк. «И идея состоит не в том, чтобы укрывать каждую гарнитуру одновременно и пытаться захватить и собрать как можно больше людей. Мы хотим построить это право. Итак, мы вначале развертываем одну платформу. У нас есть 60 человек, которые каждый день активно ломают себе голову, пытаясь понять, как сделать это лучше. Мы рассматриваем это как долгую игру ». WithinWithin считает, что Supernatural - это продукт, который может привлечь к виртуальной реальности совершенно новую аудиторию. Это может быть даже убийственное приложение для Oculus Quest так же, как Wii Sports для Wii или сервис Peloton для велосипедов Peloton. Проблема заключается в том, что купить Oculus Quest сейчас практически невозможно, а большинство его владельцев - хардкорные геймеры, которые привыкли покупать игры по одной цене. «В конечном итоге мы пытаемся расширить аудиторию VR до более широкой группы людей, которые могут не купить гарнитуру для игр», - говорит Милк. «По большей части потребительская виртуальная реальность была очень заинтересована в продаже людям решения для видеоигр. Итак, если вы человек в мире, который не интересуется видеоиграми, вы бы купили гарнитуру VR для этой цели? Возможно нет. «Аарон и я, как и все остальные, посвятили этой среде последние пять лет нашей жизни. И мы хотим видеть его успешным, чтобы все больше людей применяли его в своей жизни, потому что мы думаем, что это невероятно преобразующая технология. Для чего используется эта преобразующая технология? И если главное - «это для видеоигр», вы только собираетесь привлечь определенную группу людей в этом усилии. Но если это сделать упражнение забавным и чем-то, что вы делаете на регулярной основе? Это, мы думаем, открывает VR для совершенно новой демографической группы людей ». «Сверхъестественное» - это творческий продукт, который, по крайней мере для меня до сих пор, добивается успеха в том, чтобы быть веселым и мотивировать вас на его использование. Мне нравятся ритм-игры VR, и я не планирую отказываться от лидеров Synth Riders в ближайшее время, но Supernatural - совершенно новый подход. Это позитивный и воодушевляющий способ начать день, чего я не скажу ни о какой другой виртуальной игре. Если у вас есть Oculus Quest, я бы определенно рекомендовал хотя бы проверить бесплатную пробную версию. Что касается того, расширит ли это аудиторию для VR, я не уверен. Безусловно, в музыкальных играх VR есть более доступные точки входа, чем в «Сверхъестественное», и Beat Sabre, вероятно, должен быть первым, что подхватит любой новый владелец Quest. Что я скажу, так это то, что я полностью согласен с Милком, что подобные продукты являются обнадеживающим дополнением к экосистеме, независимо от того, работает бизнес-модель или нет. Кто знает - возможно, если бы больше людей было в VR, цена могла бы быть ниже. Сейчас я копаю Supernatural и с нетерпением жду того, что он сделает, чтобы подписки людей были активными. Потому что бремя доказательств лежит на самом деле: здесь есть большой потенциал, но может ли приложение виртуальной реальности стоить 228 долларов в год? Посмотрим.

Обзор iPhone 11: сочетание цены, возможностей и качества

В прошлом году Apple представила iPhone XR как «доступное» предложение в своей новой линейке iPhone. Нам очень понравился XR, и мы даже сказали, что это может быть лучший iPhone, который когда-либо делал Apple. Следствием iPhone XR является новый iPhone 11, и тот факт, что Apple решила благословить эту модель названием «iPhone 11», а не называть его чем-то вроде iPhone 11R, многое говорит о том, где компания позиционирует телефон. Но может ли этот телефон нести бремя быть известным как iPhone 11? На самом деле, это может. Удовлетворительное повышение скорости, настройка двух камер и длительное время автономной работы делают iPhone 11 даже лучше, чем прошлогодний iPhone XR. И учитывая его относительно низкую цену, это, вероятно, лучший новый iPhone для большинства людей. Улучшения камеры Отличительной чертой iPhone 11 является его 12-мегапиксельная двойная камера. Похоже, что Apple решила, что с телефонами этого года они сделают камеру ударно намеренно привлекательной. Единственная камера iPhone XR едва заметна, а дизайн удвоенной камеры iPhone XS не заставит вас задуматься о том, как она выглядит. Но двойная камера iPhone 11 требует вашего внимания и кричит: «Улыбайся! Вы на камеру! iphone xr iphone 11 камеры IPhone XR (слева) имеет одну широкую камеру. IPhone 11 (справа) имеет широкие и сверхширокие камеры. У iPhone 11 есть широкая камера, такая же, как на iPhone XR, но вторая камера iPhone 11 - это сверхширокая камера с 2-кратным увеличением, позволяющая вам снимать больше в любой среде, в которой вы снимаете. Эти две камеры также есть на iPhone 11 Pro, который добавляет третью телеобъектив для увеличения. Сверхширокий - это отличное дополнение, обеспечивающее еще большую гибкость при съемке фотографий. К счастью, Apple позволяет легко переключаться между широким и ультра широким диапазоном. При создании кадра в приложении «Камера» в нижней части рамки изображения появляется кнопка 1x, что означает, что используется широкая камера. Нажмите эту кнопку, и телефон переключится на сверхширокую камеру, и кнопка 1x станет кнопкой 0,5x. Нажмите кнопку еще раз, чтобы переключиться обратно. Кроме того, когда вы находитесь в режиме 1-кратного обзора камеры, вы получите предварительный просмотр того, как будет выглядеть сверхширокий снимок 0,5x. телефон шириной 11 фресок Снято на камеру iPhone 11 1x шириной. Приложение для камеры iphone 11 с широким видоискателем При использовании широкоугольной камеры вы можете увидеть предварительный просмотр сверхширокого обзора, не переключаясь на сверхширокую камеру. телефон 11 росписи ультра широкий Полученное изображение с помощью ультраширокой камеры iPhone 11. С точки зрения фактического качества изображения, как широкие, так и ультраширокие дают великолепно выглядящие фотографии. Цвета точные, а камеры обеспечивают потрясающий уровень детализации и четкости изображения. Конечно, мы говорили то же самое о предыдущих iPhone, и это все еще верно в отношении iPhone 11. Но эксклюзивно для iPhone 11 (и 11 Pro) - это новый ночной режим, который полностью обновляет игру Apple для съемки при слабом освещении. Действительно, если вы ищете только одну причину, чтобы купить новый iPhone, это, вероятно, это. Ночной режим снимает изображения, снятые в темноте, и использует программную обработку для выявления деталей, которые в противном случае были бы потеряны. У нас есть подробности о том, как использовать ночной режим и как он работает, в отдельной статье. Улучшение при слабом освещении было доступно в телефонах Android, и, наконец, на iPhone, и оно работает очень хорошо. Наше родственное издание PCWorld даже обнаружило, что ночной режим Apple лучше, чем версия Android. Итог: это полезная функция, которая дает отличные результаты. iphone 11 ночной режим перед Снято без использования ночного режима. iphone 11 ночной режим после Снято с активным ночным режимом. Каково это снимать в ночном режиме.Единственная проблема, с которой я столкнулся с задней камерой iPhone 11, - это отсутствие оптического зума. Как и в случае с iPhone XR, iPhone 11 имеет только цифровой зум, вплоть до 5-кратного. В некоторых случаях, особенно когда вы проходите цифровое увеличение с увеличением 2х, вы получаете заметный шум изображения, что делает неприглядную фотографию. Так что, если вы мне нравитесь и часто пользуетесь зумом, вам нужно переосмыслить то, как вы используете его на iPhone 11. камера iphone 11 крупным планом У камеры iPhone 11 нет оптического зума, хотя он предлагает 5-кратный цифровой зум. Стоит отметить, что Apple наконец-то обновила фронтальную камеру TrueDepth, с 7-мегапиксельной камеры, которая снимает видео 1080p / 60fps, до 12-мегапиксельной камеры, которая снимает видеокамеру 4K / 60fps. А передняя камера может записывать замедленное видео, которое ранее было недоступно. Так что да. Давайте посмотрим, сможет ли Apple сделать «обман». Быстрый телефон становится еще быстрее В основе iPhone 11 лежит новый процессор A13 Bionic, преемник A12 Bionic, который есть в iPhone XR. A12 Bionic - впечатляющий чип, так что же делает A13 Bionic, чтобы продолжить его? При производительности процессора выигрыш скромный. В тестах Geekbench 5 iPhone 11 продемонстрировал 14-процентное увеличение производительности одноядерного процессора по сравнению с iPhone XR, в то время как производительность многоядерных процессоров подскочила на 18%. Geekbench 5 Iphone 11 XR Результаты являются баллами. Чем дольше бары / тем выше результаты, тем лучше. Нажмите, чтобы увеличить. В тестах, которые подчеркивают графическую производительность iPhone, iPhone 11 продемонстрировал более впечатляющие результаты по сравнению с iPhone XR. В тесте 3DMark Sling Shot iPhone 11 был на 29 процентов быстрее в тестах Sling Shot Extreme и Sling Shot Extreme Unlimited. В тесте 3D Stark Ice Storm Unlimited iPhone 11 был на 20 процентов быстрее. 3dmark рогатка iphone 11 xr Результаты являются баллами. Чем дольше бары / тем выше результаты, тем лучше. Нажмите, чтобы увеличить. 3dmark icestorm iphone 11 xr Результаты являются баллами. Чем дольше бары / тем выше результаты, тем лучше. Нажмите, чтобы увеличить. Цифры показывают повышение производительности, но чувствует ли себя iPhone 11 быстрее, чем iPhone XR? Это наверняка так. При повседневном использовании iPhone 11 чувствует себя быстрее, приложения чувствуют, что они запускаются быстрее, а производительность графики в играх заметно снижается. Это даже верно при сравнении производительности с iPhone XS, который использует тот же процессор, что и iPhone XR. IPhone 11 имеет тот же процессор, что и iPhone 11 Pro, и результаты тестов в целом для этих телефонов соответствовали друг другу. Так что, по сути, за несколько сотен долларов вы можете получить такую ​​же производительность в iPhone 11, как и профессионалы. Если производительность является вашим главным соображением, это ценностное предложение, которое трудно игнорировать. Немного больше время автономной работы Apple утверждает, что батарея iPhone 11 емкостью 3046 мАч работает на один час дольше, чем батарея iPhone XR емкостью 2942 мАч, и вы можете получить до 17 часов воспроизведения видео, 10 часов потокового видео и 65 часов воспроизведения аудио. Примечательно, что Apple больше не предоставляет оценку того, что она назвала «время разговора (беспроводное)». Для iPhone XR это было 25 часов, и мы можем подсчитать, что вы можете получить до 26 часов на iPhone 11. Согласно Apple Например, более длительный срок службы батареи был достигнут за счет сочетания большей батареи и оптимизации программного и аппаратного обеспечения. Мы использовали тест Geekbench 4 Battery Life, чтобы измерить время автономной работы и сравнить его с другими iPhone. Результаты нашего теста показали, что iPhone 11 и iPhone XR имеют одинаковое время автономной работы. На самом деле, в нашем тестировании iPhone 11 продержался всего на несколько секунд дольше, чем iPhone XR. В нашем тесте Geekbench 4 Battery Life выполняются ресурсоемкие задачи (с выключенным затемнением экрана) до тех пор, пока батарея не разрядится, поэтому она не отражает реальное использование. Тем не менее, это эффективный способ последовательно тестировать разные телефоны. батарея iphone 11 xr Результаты раз в минутах. Чем дольше бары / тем выше результаты, тем лучше. Нажмите, чтобы увеличить.Во время ежедневного использования мне никогда не приходилось заряжать iPhone 11 до конца моего дня. Я думаю, что я более требовательный пользователь, чем большинство, потому что я играю в Pokémon Go во время моих поездок на работу и обратно, а также на прогулку с собаками. В мой самый трудный день (в субботу, прогуливаясь по парку Золотых Ворот в Сан-Франциско, играя в PoGo, наблюдая за футбольным матчем моего сына и используя навигацию по Apple Maps), я закончил день, когда осталось 24% заряда батареи. Совсем неплохо. Одним из основных недостатков в отношении срока службы батареи является прилагаемое зарядное устройство. Apple по-прежнему имеет маленькое медленное 5-ваттное зарядное устройство со своей младшей моделью iPhone. За 29 долларов вы можете купить адаптер питания USB-C на 18 Вт от Apple - тот же, что входит в комплект поставки iPhone 11 Pro. Обидно, что Apple не включает это зарядное устройство в базовую модель. IPhone 11 также поддерживает беспроводную зарядку, но вам придется приобретать беспроводное зарядное устройство Qi отдельно. Дизайн: не связывайтесь с тем, что работает Apple не сильно изменилась, когда дело доходит до промышленного дизайна. IPhone 11 очень похож на iPhone XR, с анодированными алюминиевыми боковинами, выемкой дисплея и стеклянной задней панелью, доступной в черном, зеленом, фиолетовом, белом, желтом и (Product) Red. Тем не менее, цветовая гамма в этом году отличается: Apple решила использовать пастельные оттенки, более тонкие, чем яркие цвета XR. ободок iphone 11 Лицевая панель iPhone 11 (справа) толще, чем лицевая панель на OLED-телефонах, например iPhone 11 Pro Max (слева). IPhone 11 по-прежнему оснащен черными рамками, которые толще, чем у айфонов с OLED-дисплеями. И до тех пор, пока эта модель продолжает использовать ЖК-дисплей (более дешевая деталь, чем OLED в модели Pro), более толстые лицевые панели сохранятся, чтобы помочь остановить утечку света. Имейте в виду, я не нашел ободряющих рамок. На самом деле, я фактически не замечал их, пока они мне не указали. Наиболее заметным изменением дизайна между iPhone 11 и iPhone XR (помимо цветов и неровностей камеры) является размещение логотипа Apple, который теперь находится по центру, а не около камеры.

SON XƏBƏRLƏR

Ən son xəbərləri səhifəmizdən də izləyin