İnsanların öz həyatını, uğurlarını və xoşbəxtliyini başqalarının həyatı ilə müqayisə etməsi zamanla psixoloji və emosional problemlərə yol aça bilər. Psixologiyada sosial müqayisə adlandırılan bu davranış davamlı xarakter aldıqda özünəinamın azalmasına, narazılığa və gələcəklə bağlı narahatlığa səbəb ola bilər.
Xüsusilə sosial şəbəkələrdə başqalarının həyatının yalnız gözəl və uğurlu tərəflərini görmək bu meyli daha da gücləndirir. İnsan başqalarının nailiyyətlərini öz həyatı ilə müqayisə etdikcə öz uğurlarını görməzdən gəlməyə və özünü başqalarından geri qalmış hesab etməyə başlayır.
Daim başqaları ilə müqayisə aparan insanlarda hansı emosional əlamətlər müşahidə olunur?
1. Özünü tənha və dəyərsiz hiss etmək
Davamlı müqayisə aparan insanlar başqalarının uğurlarını öz çatışmazlıqları ilə əlaqələndirə bilərlər. Nəticədə öz nailiyyətlərini kiçildir, sahib olduqlarının dəyərini lazımi qədər qiymətləndirmirlər. Bu isə özünə münasibətin pisləşməsinə səbəb ola bilər.
2. Başqalarının xoşbəxtliyindən narahat olmaq
Ətrafındakı insanların uğurları və xoşbəxtliyi belə şəxslərdə qısqanclıq və narahatlıq yarada bilər. Başqalarının həyatındakı müsbət hadisələr öz həyatlarında çatışmayan cəhətlərin xatırladıcısına çevrilir.
3. Daim başqalarının təsdiqinə ehtiyac duymaq
Belə insanlar özlərini dəyərli və uğurlu hiss etmək üçün ətrafdakıların tərifinə, diqqətinə və təsdiqinə ehtiyac duya bilərlər. Zaman keçdikcə başqalarının fikri onların özünəinamını müəyyən edən əsas amilə çevrilir.
4. Öz uğurlarını kiçiltmək və heç vaxt razı qalmamaq
Qarşısına qoyduğu məqsədlərə çatan insan belə başqalarının daha böyük uğurlar əldə etdiyini düşünərək öz nəticələrindən məmnun qalmaya bilər. Bu zaman əldə etdiyi nailiyyətlərin sevincini yaşamaq əvəzinə, daim daha artığına can atır.
5. Qısqanclıq və günahkarlıq hissi yaşamaq
Başqalarının sahib olduqlarına qarşı qısqanclıq hiss etmək, ardınca isə bu hissə görə özünü günahlandırmaq sosial müqayisənin yaratdığı emosional vəziyyətlərdəndir. İnsan bir tərəfdən başqalarının uğurunu təqdir edir, digər tərəfdən öz həyatını sorğulayır.
6. Gələcəklə bağlı narahatlıq və ümidsizlik
Başqalarının həyatını öz həyatından daha uğurlu və irəlidə görən insanlar gələcəklərinə də mənfi yanaşa bilərlər. Geridə qalmaq qorxusu, uğursuzluq narahatlığı və gələcəklə bağlı ümidsizlik zamanla daha da güclənə bilər.
Özünüzü başqaları ilə deyil, dünənki halınızla müqayisə edin
Sosial müqayisə müəyyən həddə qədər insanın özünü tanımasına və inkişafına kömək edə bilər. Lakin bu davranış davamlı xarakter aldıqda və insan öz dəyərini başqalarının uğurları əsasında müəyyənləşdirdikdə emosional baxımdan yıpradıcı olur.
Daha sağlam yanaşma başqalarının həyatına deyil, öz inkişafına, ehtiyaclarına və şəxsi məqsədlərinə diqqət yetirməkdir. Unutmaq olmaz ki, hər kəsin həyat yolu, imkanları və uğur qazanmaq üçün öz zamanı var. Başqasının irəliləməsi sizin geridə qalmağınız demək deyil.
