Arıqlamaq üçün qidalanmasına diqqət edən və müntəzəm idmanla məşğul olan bir çox insan tərəzidə dəyişiklik görmədikdə məyus olur. Lakin mütəxəssislərə görə, bunun səbəbi hər zaman metabolizmin yavaş işləməsi deyil. Gündəlik kalori balansı, porsiyaların ölçüsü, yuxu rejimi və həyat tərzi də çəki itkisinə təsir göstərən əsas amillərdəndir.
Arıqlamağa mane olan 5 əsas səbəb
1. Fərqinə varmadan artıq kalori qəbul etmək
Pəhriz saxladığını düşünən insan bəzən qəbul etdiyi qidaların ümumi kalori miqdarını düzgün hesablamır. Porsiyaların böyüklüyü, qəlyanaltılar, yağlı souslar və həftəsonları həddindən artıq yemək gündəlik kalori balansını poza bilər.
2. Həddindən artıq az kalorili qidalanmaq
Çox aşağı kalorili pəhrizlər yorğunluğa, əzələ itkisinə və gündəlik fiziki aktivliyin azalmasına səbəb ola bilər. Uzun müddət sərt pəhriz saxlamaq çəki itkisini çətinləşdirə və itirilən çəkinin yenidən artması riskini yüksəldə bilər.
Buna görə də mütəxəssislər həddindən artıq qida məhdudiyyətləri əvəzinə, fərdi enerji ehtiyacına uyğun, balanslı və davamlı qidalanma planına üstünlük verilməsini tövsiyə edirlər.
3. Yuxu rejiminin pozulması
Yuxu çatışmazlığı aclıq və toxluq hissini tənzimləyən mexanizmlərə təsir göstərə bilər. Böyüklər üçün gündə 7–9 saat yatmaq ümumi sağlamlığın və çəkiyə nəzarətin dəstəklənməsi baxımından əhəmiyyətlidir.
4. Bədən kompozisiyasının dəyişməsi
Tərəzidə çəkinin dəyişməməsi həmişə nəticənin olmadığı anlamına gəlmir. Xüsusilə idmana yeni başlayan insanlarda yağ itkisi ilə yanaşı əzələ kütləsində artım da baş verə bilər.
Belə hallarda bel çevrəsinin ölçülməsi, paltarların bədənə oturuşu və zamanla çəkilmiş fotoşəkillərin müqayisəsi irəliləyişi qiymətləndirməyə kömək edə bilər.
5. Sağlamlıq problemləri və hormonal amillər
Bəzi dərmanlar, qalxanabənzər vəz xəstəlikləri və digər tibbi vəziyyətlər çəki idarəsini çətinləşdirə bilər. Belə hallarda həkim simptomlara və tibbi tarixçəyə əsasən müvafiq müayinələr təyin edə bilər.
Metabolizmin yavaş işlədiyini necə müəyyən etmək olar?
İstirahət zamanı orqanizmin sərf etdiyi enerjini qiymətləndirmək üçün dolayı kalorimetriya adlı testdən istifadə edilə bilər. Bu üsul nəfəs vasitəsilə qəbul edilən oksigenin və xaric edilən karbon qazının miqdarını ölçməklə enerji sərfiyyatını hesablamağa imkan verir.
Bununla yanaşı, arıqlamaqda çətinlik çəkən hər kəsin bu testə və ya geniş hormonal analizlərə ehtiyacı yoxdur. Müayinələrin zəruriliyi həkim tərəfindən müəyyən edilməlidir.
Metabolizmi dəstəkləmək üçün nə etmək lazımdır?
Mütəxəssislər çəkiyə nəzarət üçün bir neçə əsas məqama diqqət yetirməyi tövsiyə edirlər:
Güc məşqləri: Əzələ kütləsinin qorunmasına və artırılmasına kömək edir.
Kifayət qədər protein: Əzələlərin qorunması və bərpası üçün vacibdir. Protein ehtiyacı insanın çəkisindən, fiziki aktivliyindən və sağlamlıq vəziyyətindən asılıdır.
Müntəzəm yuxu: İştahanın tənzimlənməsinə və ümumi sağlamlığa müsbət təsir göstərir.
Gündəlik hərəkət: Gəzinti, pilləkənlə qalxmaq və digər gündəlik fəaliyyətlər enerji sərfiyyatını artırır.
Balanslı qidalanma: Fərdi enerji ehtiyacına uyğun qidalanma planı uzunmüddətli nəticələrin əldə edilməsinə kömək edir.
Kofein və yaşıl çay enerji sərfiyyatını qısa müddətə cüzi artıra bilər. Lakin onların təkbaşına davamlı çəki itkisi yaratdığına dair gözləntilər real deyil.
Yalnız tərəzidəki rəqəmə diqqət yetirməyin
Çəki dəyişməsə belə, orqanizmdə müsbət dəyişikliklər baş verə bilər. Yağ kütləsinin azalması və əzələ kütləsinin artması nəticəsində bədən daha yığcam görünə bilər.
Bundan əlavə, qan şəkəri, triqliserid, xolesterin səviyyələri, qan təzyiqi, enerji və yuxu keyfiyyəti də ümumi sağlamlığın qiymətləndirilməsində əhəmiyyətli göstəricilərdir.
