Cəmiyyətdə evlilik və ailə qurmaq çox vaxt həyatın vacib mərhələlərindən biri kimi qəbul olunur.
Bəs cəmiyyətin subaylığa və tək yaşamağa münasibəti insanların şəxsi seçimlərinə necə təsir göstərir? Sosial təzyiq insanları istəmədikləri münasibətlərdə qalmağa nə dərəcədə vadar edir?
Mövzu ilə bağlı Demokrat.az-a açıqlamasında "Yeni Həyat Humanitar və Sosial Dayaq" İB- nin sədri Nailə İsmayılova bildirib ki, cəmiyyətdə subaylığa və tək yaşamağa münasibət insanların şəxsi qərarlarına, həyat tərzinə və münasibətlərdən gözləntilərinə ciddi təsir göstərə bilər.
Onun sözlərinə görə, xüsusilə ailə qurmağın həyatın əsas məqsədlərindən biri kimi qəbul edildiyi cəmiyyətlərdə evlənməmək və ya tək yaşamaq bəzən şəxsi seçim deyil, izah edilməli bir qərar kimi qarşılanır:
"Əslində, insanın ailə qurması, subay qalması və ya tək yaşamağı seçməsi onun şəxsi həyatına aid məsələdir. Ailə qurmaq hər kəs üçün eyni yaşda və eyni şəraitdə reallaşmalı olan məcburi həyat mərhələsi deyil. İnsanların xarakteri, dəyərləri, həyat məqsədləri və münasibətlərdən gözləntiləri fərqlidir. Buna görə də bir insanın xoşbəxtliyi yalnız onun ailəli olub-olmaması ilə ölçülməlidir. Sosial təzyiq insanın şəxsi seçimlərini dəyişdirə bilən mühüm amillərdən biridir. "Nə vaxt evlənəcəksən?", "Bu yaşda tək qalmaq olmaz", "Cəmiyyət nə deyər?", "Ailənə kim baxacaq?" kimi suallar bəzən adi maraq kimi səslənsə də, davamlı təkrarlandıqda insanda öz həyatına dair qərarlarını müdafiə etmək məcburiyyəti yaradır. İnsan zaman keçdikcə öz istəklərini deyil, ətrafındakıların gözləntilərini əsas götürməyə başlaya bilər. Bu təzyiqin daha ciddi nəticələrindən biri insanların istəmədikləri münasibətləri davam etdirməsidir. Bəziləri boşanmış və ya subay qalmaqdan, ailəsinin qınağından, maddi çətinliklərdən və ya tək yaşlanmaqdan qorxduğu üçün narazı olduğu münasibətdən ayrılmağa cəsarət etmir. Digərləri isə cəmiyyətin gözündə uğursuz görünməmək naminə münasibətdəki problemləri gizlədir, öz ehtiyaclarını və hisslərini arxa plana keçirirlər. Burada mühüm bir məqam var. Hər münasibətdə çətinliklərin olması onun mütləq bitməli olduğu anlamına gəlmir. Qarşılıqlı hörmət, ünsiyyət və dəyişmək istəyi varsa, problemlərin həlli mümkündür. Lakin davamlı təhqir, alçaltma, zorakılıq və şəxsi sərhədlərin pozulması ilə müşayiət olunan münasibəti sırf "ailə dağılmasın" düşüncəsi ilə qorumaq insanın psixoloji və fiziki rifahına zərər verə bilər.Digər tərəfdən, tək yaşamağı seçən hər kəsin özünü tənha hiss etdiyini, ailə qurmaq istəmədiyini və ya münasibətlərdən məyus olduğunu düşünmək də düzgün deyil. Tək yaşamaqla tənhalıq eyni anlayışlar deyil. İnsan ailəli olduğu halda da özünü tənha hiss edə, tək yaşadığı halda isə sosial əlaqələri, dostları, maraqları və mənalı həyat məqsədləri sayəsində özünü xoşbəxt hiss edə bilər".
Ekspert əlavə edib ki, cəmiyyətin yanaşması da burada xüsusi əhəmiyyət daşıyır:
"Əgər subaylıq qüsur, boşanma uğursuzluq, tək yaşamaq isə acizlik kimi təqdim edilirsə, insanlar öz həyatları ilə bağlı qərarları azad şəkildə verməkdə çətinlik çəkirlər. Xüsusilə, qadınların yaşına, ailə vəziyyətinə və şəxsi həyatına dair mühakimələr onların üzərində əlavə təzyiq yaradır. Halbuki insanın dəyəri onun ailə vəziyyəti ilə deyil, şəxsiyyəti, davranışları, məsuliyyəti və cəmiyyətə verdiyi töhfə ilə ölçülməlidir.
Hesab edirəm ki, sağlam cəmiyyətin məqsədi insanları nə evlənməyə, nə də subay qalmağa yönəltmək olmalıdır. Əsas məqsəd onların öz həyatları barədə düşünülmüş qərarlar verməsinə, sağlam münasibətlər qurmasına və seçimlərinə görə alçaldılmamasına şərait yaratmaqdır. Ailə dəyərlərini qorumaq vacibdir, lakin bu dəyərləri qorumaq insanı istəmədiyi münasibətdə qalmağa məcbur etmək demək deyil. Bir sözlə, insan ailə qurduğu üçün də, subay qaldığı üçün də cəmiyyət qarşısında hesabat verməli deyil. Həqiqi azadlıq yalnız seçim etmək deyil, həm də başqalarının qınağından qorxmadan seçiminə uyğun yaşaya bilməkdir. Cəmiyyət insanın şəxsi həyatına müdaxilə etmək əvəzinə, onun təhlükəsizliyinə, rifahına və sağlam münasibətlər qurmaq imkanlarına dəstək verməlidir. Çünki xoşbəxt ailə qorxu və məcburiyyət üzərində deyil, könüllülük, sevgi, qarşılıqlı hörmət və məsuliyyət üzərində qurulur".
