Yay aylarında temperaturun və rütubətin artması tərəvəz və meyvələrin düzgün yuyulmaması, eləcə də uyğun şəraitdə saxlanılmaması nəticəsində qida mənşəli infeksiyaların yaranma riskini artırır. Mütəxəssislər əl gigiyenasına riayət edilməsinin, qidaların düzgün saxlanmasının və çarpaz çirklənmənin qarşısının alınmasının vacibliyini vurğulayırlar.
Demokrat.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, tərəvəz və meyvələr istehsal, daşınma, saxlanma və satış mərhələlərində müxtəlif səthlərlə təmasda olur. Buna görə də məhsulları yalnız sudan keçirmək kifayət etmir. Onların üzərindəki torpaq, çirk və çürümüş hissələr diqqətlə təmizlənməli, məhsullar axar su altında ovuşdurularaq yuyulmalıdır. Zərurət olduqda tərəvəz təmizləmə fırçalarından istifadə edilməsi tövsiyə olunur.
Mexaniki təmizləmədən sonra qida sodası və sirkəli sudan ayrı-ayrılıqda istifadə edilməsi pestisid qalıqlarının və mikroorqanizmlərin azalmasına kömək edə bilər.
Yuyulmadan istehlak edilən məhsullar infeksiyalara səbəb ola bilər
Klinik mikrobiologiya üzrə mütəxəssis dosent Aslı Haykır Solay bildirib ki, isti və rütubətli hava şəraiti tərəvəz və meyvələri mikroorqanizmlər üçün əlverişli çoxalma mühitinə çevirə bilər.
Onun sözlərinə görə, Salmonella və norovirus kimi mikroorqanizmlər uyğun olmayan saxlanma və hazırlanma şəraitində sürətlə çoxalaraq təkcə fərdi xəstəliklərə deyil, kütləvi yoluxmalara da səbəb ola bilər.
Təmizlənmiş tərəvəz və meyvələrin mümkün qədər qısa müddətdə istehlak edilməsi tövsiyə olunur. Dərhal istifadə edilməyəcək məhsullar isə tam qurudulduqdan sonra qapalı qabda soyuducuda saxlanmalıdır.
Qovun və qarpızı kəsməzdən əvvəl yuyun
Mütəxəssislər bildirirlər ki, qabığı yeyilməyən qovun və qarpızın yuyulmasına ehtiyac olmadığı barədə fikir yanlışdır. Meyvənin xarici səthində olan mikroorqanizmlər kəsmə zamanı bıçaq vasitəsilə daxili hissəyə keçə bilər.
Bu səbəbdən qovun və qarpız kəsilməzdən əvvəl axar su altında yaxşıca yuyulmalıdır. Həmçinin istifadə olunan bıçaq və kəsmə taxtalarının təmizliyi də xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Çiy ət üçün istifadə olunan bıçağı tərəvəzlərdə işlətməyin
Mətbəxdə diqqət yetirilməli olan əsas məsələlərdən biri də çarpaz çirklənmənin qarşısının alınmasıdır. Çiy ət və ya toyuq əti doğranan bıçaq və kəsmə taxtaları tərəvəz və meyvələr üçün istifadə edilməməlidir.
Çiy heyvan mənşəli məhsullarda olan mikroorqanizmlər mətbəx ləvazimatları vasitəsilə tərəvəz və meyvələrə keçə bilər. Bu məhsulların əksəriyyəti bişirilmədən istehlak olunduğundan infeksiya riski daha da artır.
Mütəxəssislər çiy ət və tərəvəzlər üçün ayrı-ayrı kəsmə taxtalarından istifadə etməyi, hər istifadədən sonra bıçaqları isti su və yuyucu vasitə ilə yaxşıca təmizləməyi tövsiyə edirlər.
Açıq bufetlərdə salat seçərkən ehtiyatlı olun
Çöldə qidalanarkən yeməklərin hazırlanması və təqdim olunma şəraitinə də diqqət yetirilməlidir. Ən təhlükəsiz seçim yaxşı bişirilmiş və isti halda təqdim olunan yeməklər hesab edilir.
Xüsusilə açıq bufetlərdə uzun müddət otaq temperaturunda qalan salatlar risk yarada bilər. Salatlar soyuducu bölmədə və ya buz üzərində saxlanılmırsa, ilıqdırsa və ya üzərində milçəklər müşahidə olunursa, onların istehlakından çəkinmək tövsiyə edilir.
Kəsilmiş meyvələrin uzun müddət açıq havada qalması da mikroorqanizmlərin çoxalması üçün əlverişli şərait yarada bilər.
Ən vacib mərhələ əl gigiyenasıdır
Mütəxəssislər bildirirlər ki, tərəvəz və meyvələr nə qədər yaxşı təmizlənsə də, şəxsi gigiyena qaydalarına əməl olunmaması infeksiya riskini aradan qaldırmır.
Yemək hazırlamazdan və qidaları qəbul etməzdən əvvəl əllər ən azı 20 saniyə ərzində su və sabunla yuyulmalıdır. Çiy məhsullara toxunduqdan sonra əllərin yenidən yuyulması da vacib hesab olunur.
Bu əlamətlər olarsa, həkimə müraciət edin
Qida mənşəli infeksiyalar zamanı ishal, ürəkbulanma, qusma və qarın ağrısı kimi əlamətlər müşahidə oluna bilər. Mikroorqanizmlərin miqdarı çox olduqda şikayətlər qidanın qəbulundan bir neçə saat sonra başlaya bilər.
Yüngül hallarda əlamətlər qısa müddətdə keçə bilər. Lakin güclü maye itkisi, su qəbul edə bilməmək, davamlı qusma və tez-tez təkrarlanan ishal hallarında dərhal tibb müəssisəsinə müraciət etmək lazımdır.
Xüsusilə azyaşlı uşaqlar, yaşlı şəxslər, şəkərli diabet, böyrək çatışmazlığı və digər xroniki xəstəlikləri olan insanlar yüksək risk qrupuna daxildir. Bu şəxslərdə yaranan əlamətlərə laqeyd yanaşılmaması və vaxtında tibbi yardım alınması tövsiyə olunur.
