Münasibətlərin ilk mərhələsində insanlar adətən gələcək haqqında çox düşünmürlər. Bu dövrdə əsas yeri güclü hisslər, qarşılıqlı cazibə və birlikdə daha çox vaxt keçirmək istəyi tutur. Lakin zaman keçdikcə emosiyalar səngiyir və daha vacib suallar ön plana çıxır: kişi ailə qurmağa hazırdırmı, münasibətə ciddi yanaşırmı və bu münasibət gündəlik həyatın sınaqlarına tab gətirə biləcəkmi?
Demokrat.az-ın məlumatına görə, psixoloqlar hesab edirlər ki, uzunmüddətli münasibətin uğuru təkcə sevgi hissindən asılı deyil. Onların fikrincə, iki əsas əlamət münasibətin gələcəyini qiymətləndirmək baxımından daha böyük əhəmiyyət daşıyır.
1. Həyat məqsədləriniz və dəyərləriniz üst-üstə düşür
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, ortaq həyat dəyərləri xarici görünüş, cazibədarlıq və ya peşə uğurlarından daha vacib ola bilər. Məhz oxşar baxışlar tərəfdaşların bir-birinin yanında özlərini rahat və təhlükəsizlikdə hiss etməsinə kömək edir.
Eyni musiqi zövqü, sevimli filmlər və ya hobbilər münasibət üçün xoş üstünlük sayılsa da, bunlar uzunmüddətli birlik üçün kifayət etmir. Daha vacib məsələlər isə uşaq sahibi olmaq istəyi, maliyyəyə münasibət, harada yaşamaq arzusu, karyera planları və gələcəklə bağlı ümumi baxışlardır.
Əgər tərəfdaşlar bu mövzularda eyni istiqamətdə düşünürlərsə, kompromis tapmaq da xeyli asanlaşır. Əks halda, gələcəklə bağlı fərqli gözləntilər təkrarlanan münaqişələrə səbəb ola bilər.
2023-cü ildə “Personality and Individual Differences” jurnalında dərc olunan araşdırmada da oxşar nəticə əldə olunub. Tədqiqat göstərib ki, əsas xarakter xüsusiyyətləri və həyat dəyərləri uyğun gələn cütlüklər münasibətlərindən daha çox məmnun qalırlar.
Psixoloqlar münasibətin perspektivini qiymətləndirərkən aşağıdakı sualları birlikdə müzakirə etməyi tövsiyə edirlər:
* gələcəyi necə təsəvvür edirsiniz – evlilik, uşaqlar və ya köçməklə bağlı baxışlarınız üst-üstə düşürmü; * vacib mövzularda prinsipial fikir ayrılıqları varmı; * pul, xərclər və qənaətlə bağlı yanaşmalarınız oxşardırmı; * uşaqlara, bir-birinizə və yaşlı ailə üzvlərinə qayğı göstərilməsi ilə bağlı təsəvvürləriniz uyğun gəlirmi?
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, hər mövzuda tamamilə eyni düşünmək vacib deyil. Əsas məsələ həyat planlarının bir-biri ilə uyğunluq təşkil etməsidir.
2. Mübahisədən sonra barışmağı bacarır
Psixoloqlar qeyd edirlər ki, hətta ən xoşbəxt cütlüklər də mübahisə edirlər. Fərq ondadır ki, bəziləri problemi müzakirə edib münasibəti bərpa edə bilir, digərləri isə incikliyi yığmağa davam edirlər.
Ailə münasibətlərini uzun illər araşdıran amerikalı psixoloq Con Qottmanın fikrincə, möhkəm münasibətin əsas göstəricilərindən biri mübahisədən sonra emosional əlaqəni bərpa etmək istəyidir. Burada əsas məsələ münaqişənin olub-olmaması deyil, onun necə həll edilməsidir.
Belə barışıq cəhdləri çox sadə davranışlarla ifadə oluna bilər:
* mübahisə zamanı tərəfdaşın əlini tutmaq; * gərginliyi azaltmaq üçün zarafat etmək; * “Bağışla, fikrimi başqa cür izah etməyə çalışım” demək; * “Deyəsən, ikimiz də çox emosionalıq. Bəlkə bir az fasilə verək?” təklifini səsləndirmək; * “Sənin niyə incidiyini başa düşürəm” demək.
Bəzən emosiyalar sakitləşdikdən sonra söhbətə yenidən qayıtmaq da kifayət edir.
Con Qottmanın 2015-ci ildə “Journal of Family Psychotherapy” jurnalında dərc olunan araşdırmasına görə, məhz bu cür davranışlar gərginliyi azaldır və tərəfdaşlar arasında emosional bağlılığı gücləndirir.
Araşdırmada göstərilir ki, məntiqi arqumentlərdən daha çox qayğıkeşlik, yumor, nəvaziş, empatiya, məsuliyyətin bir hissəsini öz üzərinə götürmək və “Hər şey yaxşı olacaq” kimi dəstək ifadələri münasibətin bərpasında daha təsirli rol oynayır.
Əksinə, tərəfdaşlardan biri daim barışmağa çalışdığı halda digəri soyuq münasibət göstərir, istehza edir, qarşı tərəfi görməzliyə vurur və ya tənqid etməyə davam edirsə, zaman keçdikcə hətta kiçik mübahisələr də münasibət üçün ciddi təhlükəyə çevrilə bilər.
Sağlam münaqişədən sonra tərəfdaşlar adətən belə ifadələr işlədirlər:
* “Gəlin yenidən başlayaq”; * “Səni eşitdim”; * “Hələ də əsəbiyəm, amma mübahisə etmək istəmirəm”; * “Hər ikimiz sakitləşəndən sonra bu barədə yenidən danışaq”.
Psixoloqların fikrincə, əgər kişi mübahisələrdən sonra ünsiyyətdən yayınır, ortaq gələcəyi müzakirə etmək istəmir və münasibəti bərpa etmək üçün addım atmırsa, bu, onun münasibətə ciddi yanaşmadığını göstərə biləcək əlamətlərdən biri hesab oluna bilər.
Jalə Demokrat.az
