Koronavirus epidemiyasının başlamasından keçən iki il ərzində bu, insanların təkcə bədən və orqanlarına deyil, həm də psixi sağlamlığına mənfi təsir göstərib. Bu mənada aparılan və nəşr olunan çoxsaylı elmi araşdırmalar pandemiyanın başlamasından sonra narahatlıq pozğunluqları, travma sonrası stress pozğunluğu, depressiya, spirt-maddə asılılığı və yuxu pozğunluqlarında ciddi artım olduğunu ortaya qoyub.
Əslində Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı 2021-ci ildə verdiyi açıqlamalarda bu məsələyə toxunarkən, koronavirusun yaratdığı kütləvi travmanın İkinci Dünya müharibəsindən qat-qat çox olduğunu bildirmişdi. Və o, pandemiyanın psixi sağlamlığa təsirinin uzun illər davam edəcəyi barədə xəbərdarlıq etmişdir. Buna görə də, Omicron-un əvvəlki Alpha, Beta, Delta variantlarından daha az ölümcül olması və xüsusilə sürətlə artan peyvənd nisbəti səbəbindən yüngül pandemiyadan endemik vəziyyətə keçid vəziyyəti kimi perspektivli inkişaflarla yanaşı, psixiatrik problemlər baxımından pessimist mənzərə yaradır. Üstəlik, həm dünyada, həm də ölkəmizdə həyəcan verici səviyyədə. Üsküdar Universitetinin Qurucu Rektoru Psixiatr Prof. Dr. Nevzat Tarhan bildirib ki, hazırda psixiatrik hallar sürətlə artır. Psixiatrik pandemiya təkcə Türkiyədə deyil, bütün dünyada başlayıb: "Xüsusilə, yeniyetmələr arasında bu hallar daha çox artıb. Hazırda xəstəxanaya yerləşdirilən yeniyetmələrin sayı çox yüksəkdir. Pandemiyadan bir il əvvəl xəstəxanaya yerləşdirilən yeniyetmələrin sayını demək olar ki, az idi. Lakin indi xəstəxanaya yerləşdirilən yeniyetmələrin sayı çox yüksəkdir və hazırda şiddətli davranış pozğunluğu olan yeniyetmələr də ortaya çıxdı. Çünki onlar belə bir şeyə hazır deyildilər və kifayət qədər yetkinlikləri yox idi. Başqa sözlə, pandemiyadan ən çox təsirlənən yeniyetməlik dövrünün olduğunu deyə bilərik".
Həkim açıqlamasında bildirib ki, hazırda yeniyetmə arasında depressiyaları baş verməkdədir: “Evdən qaçırlar, həddindən artıq oyun asılılığı yaranıb, məktəbdən imtina da baş verib ki, məktəbə belə getmək istəmirlər. Valideynləri ilə ünsiyyəti də zəifdirsə, uşağa heç nə deyə bilməzlər. Uşaq bütün günü evdə qalaraq oynayır, ona görə də onun məktəbdəki uğurlarına çox mənfi təsir göstərir. Xüsusilə ünsiyyəti zəif olan və ya dağılan ailələrdə daha böyük problemlərin olduğunu gördük. Uşaqlar özlərini tənha hiss edirlər, yəni yeniyetməlik tənhalığı artıb. Onlayn doza onlar üçün həddindən artıqdır.
Pandemiya səbəbiylə yaşanan stressin insanın toxunulmazlığını aşağı saldığını, bunun virusa faydalı olduğunu və riskin artdığını ifadə edən həkim Tarhan əlavə edib ki, bəzi insanlar hətta peyvənddən qorxaraq paranoid olurlar: “ Yəni, ağcaqanad sancmasından qorxur, ilan sancmağa razıdır, bundan xəbəri yoxdur. Covid dünyada bütün tarazlıqları pozdu. Odur ki, Omicrondan qaynaqlanan yaxşı ssenari, endemik gözlənti gerçəkləşsə, yəni qrip kimi bir vəziyyətə çevrilsə belə, onun yaratdığı kütləvi travmanın nəticələri uzun müddət hiss olunacaq və müzakirə olunacaq”.
Aynurə Pənahqızı Demokrat.az
