Tesla şirkətinin baş icraçı direktoru İlon Mask cümə axşamı Texas ştatında keçirilən təqdimat zamanı uçmaq qabiliyyətinə malik olduğunu iddia etdiyi yeni Roadster modelini nümayiş etdirib. Şirkətin iddiasına görə, iki nəfərlik idman avtomobili yüksək sürətlə hərəkət etməklə yanaşı, havaya qalxmaq və müxtəlif akrobatik hərəkətlər yerinə yetirmək imkanına da malikdir.
Təqdimat Maskın digər şirkəti SpaceX-ə məxsus sınaq poliqonunda keçirilib. Nümayiş zamanı avtomobilin xüsusi hava reaktivləri vasitəsilə maili rampaya qalxdığı, orada tərsinə çevrilərək asılı vəziyyətdə qaldığı, daha sonra havada fırlanaraq yerə endiyi göstərilib.
Avtomobilin idarəetmə sistemində sürücünün olmaması diqqət çəkib. Mask bunu nümayiş zamanı hər hansı bədbəxt hadisənin baş verməməsi üçün görülən təhlükəsizlik tədbiri ilə izah edib.
"Uğura zəmanət verilmir. Bunu ciddi deyirəm. Çox güman ki, işləyəcək, amma alınmasa, biz təhlükəsiz məsafədə olacağıq", – deyə Mask bildirib.
Nümayişin növbəti mərhələsində Roadster xüsusi reaktivlər vasitəsilə yan-yana düzülmüş bir neçə Tesla avtomobilinin üzərindən tullanıb. Şirkətin rəhbəri həmçinin avtomobilin sıfırdan saatda 60 mil (təxminən 97 km/saat) sürətə bir saniyədən az müddətdə çata biləcəyini iddia edib.
Bununla belə, nümayişin uğurlu keçməsi avtomobilin vəd edilən bütün imkanlara malik olduğunu hələ təsdiqləmir. Xüsusilə, onun uzun məsafələrə uça biləcəyi və eyni zamanda adi avtomobil kimi yollarda yüksək sürətlə hərəkət edə biləcəyi sual altındadır.
Avtomobil necə hərəkət edəcək?
Maskın sözlərinə görə, Roadster 10 hava ucluğu və "ultra yüksək təzyiqli hava çənləri" vasitəsilə hərəkətə gətirilir. Bu sistemin həm avtomobilin havaya qalxmasına, həm də yerdə sürətləndikdə yüksək nəticələr göstərməsinə imkan verdiyi bildirilir.
Mask yeni texnologiyanı dünyanın ən yaxşı avtomobil və raket şirkətlərinin əməkdaşlığının nəticəsi kimi təqdim edib.
Onun sözlərinə görə, yeni Roadster modelinin istehsalına 2028-ci ildə başlanması planlaşdırılır. Bununla belə, Tesla tarixində İlon Maskın açıqladığı bəzi layihələrin nəzərdə tutulan vaxtda reallaşmadığı və bir neçə il gecikdiyi də məlumdur.
Mask təqdimatda iştirak edən Tesla həvəskarlarına müraciət edərək nümayişin süni intellekt tərəfindən yaradılmış görüntülərdən ibarət olmadığını vurğulamaq istədiyini bildirib. O, tamaşaçıların gördüklərini öz gözləri ilə müşahidə etdiklərini başqalarına çatdırmalarının vacibliyini qeyd edib.
Bununla belə, təqdimat zamanı avtomobilin uzun məsafəli uçuş həyata keçirməsi nümayiş etdirilməyib. Buna görə də onun həqiqətən uçan avtomobil hesab edilə biləcəyi hələlik aydın deyil.
Uçan avtomobillərin qarşısında hansı maneələr var?
Son illərdə elektrik enerjisi ilə işləyən, şaquli qalxma və enmə qabiliyyətinə malik hava nəqliyyatı vasitələrinin – eVTOL-ların hazırlanmasında mühüm irəliləyişlər əldə olunub. Lakin həm yollarda hərəkət edə, həm də havada uça bilən avtomobillərin yaradılması qarşısında ciddi mühəndislik problemləri qalmaqdadır.
Smitson İnstitutunun Milli Hava və Kosmos Muzeyinin şaquli uçuş üzrə kuratoru Rocer Konner CNN-ə açıqlamasında bildirib ki, təyyarələrdən fərqli olaraq, avtomobillər təhlükəsizlik bamperləri, zərbə zamanı deformasiyaya uğrayan kuzov hissələri və digər ağır konstruktiv elementlərlə təchiz olunur.
Onun sözlərinə görə, bu xüsusiyyətlər avtomobillərin uçuş üçün uyğunlaşdırılmasını çətinləşdirir. Nəticədə, hər iki funksiyanı birləşdirən nəqliyyat vasitəsi həm uçuş, həm də yerüstü hərəkət baxımından səmərəsiz ola, üstəlik, baha başa gələ bilər.
Hazırda Kaliforniyada fəaliyyət göstərən Alef şirkəti də uçan avtomobil üzərində işləyir. Şirkətin hazırladığı prototip ön və arxa hissələrdə yerləşən ümumilikdə səkkiz pər vasitəsilə havaya qalxa bilir. Bununla belə, avtomobilin çəkisi cəmi 254 funt (təxminən 115 kiloqram) təşkil edir. O, yalnız bir nəfəri daşıya bilir və sərnişinin çəkisi də avtomobilin öz çəkisindən az olmalıdır.
Alef şirkətinin baş direktoru Cim Duxovni Tesla Roadster-in təqdimat zamanı yerdən qalxmasına təəccüblənməyəcəyini bildirib. Lakin onun fikrincə, havaya qalxmaq avtomobilin tamhüquqlu uçuş qabiliyyətinə malik olması demək deyil.
"Bu, tamamilə mümkündür. Bununla belə, bütün eVTOL layihələrində ən çətin mərhələ şaquli qalxışdan üfüqi hərəkətə keçiddir. Bu proses son dərəcə diqqətlə həyata keçirilməli, qaldırıcı qüvvənin itirilməməsi və sabitliyin qorunması təmin olunmalıdır", – deyə o qeyd edib.
Rocer Konner isə adi yollarda istifadəyə icazə verilən Roadster kimi avtomobilin sahibinin istədiyi istənilən istiqamətə uça biləcəyinə şübhə ilə yanaşıb.
"Biz davamlı uçuşdan danışmırıq. Söhbət, əslində, qısa məsafəyə havaya qalxıb yenidən yerə enməkdən gedir", – deyə ekspert vurğulayıb.
Beləliklə, Tesla-nın yeni Roadster modeli uçan avtomobillər sahəsində diqqətçəkən texnoloji yenilik kimi təqdim edilsə də, onun real şəraitdə uçuş imkanları, təhlükəsizliyi və gündəlik istifadəyə yararlılığı hələ əlavə sınaqlarla təsdiqlənməlidir.
