II Qarabağ müharibəsi: "Tarixi qələbə təkcə Azərbaycanın deyil, regionun gələcəyi baxımından yeni yanaşmadır"

Artıq Vətən müharibəsinin başlanmasından bir il ötür. Azərbaycanın döyüş meydanındakı tarixi qələbəsi, 30 ilə qədər işğal altında qalan torpaqların azad olunması ilə nəticələndi. İkinci Qarabağ müharibəsi 2020-ci ilin sentyabrın 27-də başladı, 44 gün davam etdi və müasir Azərbaycanın tarixində Böyük Zəfər kimi yadda qaldı. Müharibə həm Azərbaycan, həm də region üçün böyük əhəmiyyət kəsb etdi. Regionda yeni geosiyasi reallıqlar əmələ gətirdi.

Vətən müharibəsinin birinci ildönümü ilə bağlı Milli Məclisin deputatı Ramil Həsən Demokrat.az-a açıqlamasında bildirib ki, Azərbaycan Prezidenti BMT-nin Baş Assambleyasında dövlət və hökumət başçıları səviyyəsində keçirilən müzakirələrdə çıxışında bir daha müharibənin əhəmiyyətinə və nəticələrinə toxunub:

“Dövlət başçısı həm Vətən müharibəsinin başlama səbəbləri, həm də qazadığımız uğurlarla bağlı fikirlərini səsləndirdi. BMT-nin həyata keçirməli olduğu prosesləri Azərbaycan xalqı və dövləti birləşərək həyata keçirdi və Azərbaycan qəti mövqeyini ortaya qoydu. Artıq ildönümünü qeyd etməyə hazırlaşdığımız tarixi şücaət dastanımız olan Vətən müharibəsi 30 il işğalda qalan torpaqların azad olunması və Azərbaycanın dünya miqyasında imicinin və mövqeyinin güclənməsi ilə nəticələndi. Bu, Ali Baş Komandanın rəhbərliyi altında Azərbaycan Ordusunun tarixi zəfəri oldu, şəhidlərimizin qanı, qazilərimizin qəhrəmanlığı hesabına qazanılan qələbə qürurlu günlərimizin başlanğıcına çevrildi. Artıq Azərbaycan ictimaiyyətində, sosial məkanında Şuşaya və digər işğaldan azad olunmuş ərazilərimizə getməklə bağlı müzakirələr, hətta xoş mübahisələr var. Bu, xoş rəqabət olmaqla yanaşı, həm də bizim qürur duyacağımız anlardır. Artıq biz illərdir işğalda olan torpaqlarımıza ayaq basmaq üçün tələsirik. Bu şansı bizə şəhidlərimiz, qazilərimiz verdi. Bu, ləyaqətlə Vətənə xidmət edərək, qürurla evinə qayıdan oğullarımızın qəhrəmanlığıdır. Şübhəsiz ki, Azərbaycanı, igid oğulları yumruq kimi birləşdirən, hər kəsi ayağa qaldıran və düşməni “Dəmir yumruq”la əzmək üçün doğru istiqamətləndirən Ali Baş Komandan İlham Əliyev bu işin memarı oldu. Bu gün artıq biz qalib olmuş, torpaqlarını düşmən işğalından azad etmiş, öz övladlarına “Qarabağ azaddır” deyə bilən millətin nümayəndələriyik və bununla fəxr edirik”.

Hərbi ekspert Ruslan İmamquliyev qeyd edib ki, biz minillərdir bu coğrafiyada varıq, lakin təəssüf ki, zaman-zaman qədim torpaqlarımız tərkibimizdən ayrılıb:

“20-ci əsrdə itirdiyimiz torpaqlarımızı 30 illik işğaldan sonra azad etməyimiz həm də son 200 ildəki şanlı qələbəmiz kimi tarixə keçdi. Bu, həm Azərbaycan üçün, həm də region üçün çox vacib hadisə oldu.

Regionda Azərbaycanın güc sahibi olması həm də sülhün təminatı deməkdir. 44 günlük müharibə ilə biz bunu reallaşdırdıq. Torpaqların işğaldan azad edilməsi hər bir vətəndaşımızın ən böyük arzusu idi. Amma bu qələbəni belə sürətli döyüşlə, qısa müddətdə əldə etmək çoxları tərəfindən gözlənilən deyildi. Bu uğur xalqımızın, dövlətimizin və ordumuzun həmrəyliyinin nəticəsi oldu. Bu baxımdan, həmrəylimizin davam etməsi bundan sonrakı proseslər üçün də olduqca əhəmiyyətlidir”.

Ekspertin sözlərinə görə, Azərbaycan xalqı torpaqları naminə sona qədər mübarizə aparan, döyüşkən xalq kimi dünyaya örnək oldu:

“Yaşadığımız coğrafiyaya görə hər bir vətəndaşımızın qanında döyüşkənlik əzmi olub. Yeni qurulmuş ordunun əldə etdiyi bu zəfər isə bizi sevindirməklə yanaşı, region dövlətlərini və dünyanın digər ölkələrini heyrətləndirdi. Azərbaycan Ordusu və əldə olunan zəfər nümunəyə çevrildi. Bundan sonra da ordu quruculuğuna diqqəti davam etdirmək lazımdır. Ali Baş Komandan da bu barədə vurğulayıb ki, hazırda Azərbaycan Ordusunda Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin nümunəsində yeni modelin quruculuğuna diqqət yetirilir. Həmçinin, Laçında Türkiyə ilə, Bakıda Türkiyə və Pakistanla keçirilən təlimlər strateji baxımdan atılmış ciddi addımlardır. Ordu quruculuğunun, müdafiə sənayesinin inkişaf etdirilməsi, həmçinin kadr potensialının artırılması üçün belə müştərək təlimlərin olması zərurətdir”.

Vətən müharibəsinin tarixi əhəmiyyətinə toxunan politoloq Samir Hümbətov bildirib ki, 2020-ci illin 27 sentyabrı həm Azərbaycan tarixində, həm də region və dünya tarixində olduqca əhəmiyyətli hadisə kimi yadda qaldı:

“Həmin gün başlayan İkinci Qarabağ müharibəsi Azərbaycanla yanaşı regionun və dünyanın siyasi ab-havasının dəyişməsinə şərait yaratdı. 1991-ci ildə SSRİ-nin dağılmasından 2020-ci ilin sentyabrınadək formalaşmış siyasi, hərbi və geosiyasi mühit Vətən müharibəsi ilə dəyişməyə başladı. Bununla da, regionda baş verən proseslər yeni mərhələyə qədəm qoydu. Həmçinin, Azərbaycan bu müharibədən qalib ayrılaraq, regionda güc balansının dəyişməsinə təsir göstərdi. Artıq Azərbaycan yeni status əldə edib və regionun aparıcı qüvvələrindən hesab olunur. Bundan başqa, sonrakı mərhələdə regionun hegemon gücü kimi təkcə Rusiyanı deyil, həm də Türkiyəni görə bilərik. Bu balansın dəyişməsində də müharibənin böyük təsiri oldu və proses Azərbaycanın xeyrinədir. Artıq regiondakı addımlar Azərbaycanın siyasi və milli maraqları nəzərə alınaraq atılır. Müharibənin vacib mənəvi tərəfləri də var. Azərbaycanda güclü milli birlik yarandı və hər kəs bir amal uğrunda mübarizə apardı. Bununla da, dünya hərb meydanından kənarda da Azərbaycanın gücünün şahidi oldu. Dünya ölkələri və supergüclər anladılar ki, Azərbaycan heç vaxt işğalla barışmayıb və bütün gücünü toplayıb lazım olan addımı lazımi anda atdı. Bu, o deməkdir ki, 30 il ərzində ABŞ, Rusiya və Fransanın birgə formalaşdırdığı ATƏT-in Minsk qrupunun reallaşdıra bilmədiyi prosesi Azərbaycan öz gücü hesabına 44 gündə etdi”.

Politoloq onu da əlavə etdi ki, tarixi qələbə təkcə Azərbaycanın deyil, regionun gələcəyi baxımından yeni yanaşmadır:

“Müharibənin bitməsi ilə iki anlaşma – 10 noyabr 2020-ci ildə və 11 yanvar 2021-ci ildə üçtərəfli bəyanatlar imzalandı. Bu anlaşmalar yeni reallıqların yaranmasının rəsmiləşməsi demək idi. Həmin reallığın vacib parçalarından biri də Zəngəzur dəhlizinin açılmasıdır. Bundan sonrakı mərhələni biz daha gözəl atmosferdə izləyə bilərik. Bu, Azərbaycanın gələcək siyasi, iqtisadi və hərbi baxımdan olduqca vacib əhəmiyyətə malik dövrü kimi yadda qalacaq”.

Aygül Qarayeva Material Azərbaycan Respublikası Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə hazırlanmışdır

Demokrat.az