Uçuş ekipajlarının işi kənardan yalnız səyahət və uçuşlarla əlaqəli görünsə də, peşənin sağlamlıq baxımından görünməyən riskləri də var. Harvard tədqiqatçılarının apardığı yeni araşdırma pilot və kabin heyətinin radiasiya ilə əlaqəli xərçəngdən ölüm halları baxımından digər peşə qruplarından daha yüksək göstəricilərə sahib ola biləcəyini ortaya qoyub.
Harvard Tibb Məktəbinin alimləri 2020–2024-cü illər arasında qeydə alınmış təxminən 13 milyon ölüm sənədini araşdırıblar. Tədqiqat çərçivəsində 503 müxtəlif peşə qrupu müqayisə edilib.
Araşdırmanın nəticələrinə görə, kabin heyəti arasında ölüm hallarının təxminən6,9 faizi, pilotlar arasında isə6,7 faiziradiasiya ilə əlaqəli xərçənglərdən qaynaqlanıb.
Əsas səbəb kosmik radiasiyadır
Mütəxəssislər uçuş ekipajlarında bu riskin daha yüksək olmasının əsas səbəblərindən birinin yüksək hündürlükdə məruz qalınankosmik radiasiyaolduğunu bildirirlər.
Təyyarə yüksəkliyə qalxdıqca atmosferin qoruyucu təsiri azalır. Nəticədə ekipaj üzvlərinin kosmik radiasiyaya məruz qalması yer səthində olduğundan daha yüksək olur.
Araşdırmada təxminən14 min pilot və 7 min kabin heyətininməlumatları ayrıca təhlil edilib. Tədqiqatçılar yaş, cins, etnik mənşə, təhsil səviyyəsi və ailə vəziyyəti kimi amilləri də nəzərə alıblar.
Nəticələrdə pilot və kabin heyəti arasındadöş xərçəngi, mərkəzi sinir sistemi xərçəngləri, prostat xərçəngi və melanomasəbəbindən ölüm hallarının daha yüksək olduğu müəyyən edilib. Pilotlarda leykemiya ilə bağlı ölüm hallarının da artdığı qeyd olunub.
Təyyarə texniklərində eyni nəticə müşahidə edilməyib
Araşdırmada təyyarələrin texniki xidməti və montajı ilə məşğul olan işçilər də nəzərdən keçirilib. Bu qrupda xərçəngdən ölüm göstəricilərinin ümumi əhali ilə müqayisədə nəzərəçarpacaq dərəcədə yüksək olmadığı bildirilib.
Ekipajlar nə qədər radiasiya alır?
ABŞ Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzlərinin (CDC) məlumatına görə, uçuş ekipajları uçuş marşrutu və iş müddətindən asılı olaraq ildə təxminən3–6 millizievert kosmik radiasiyayaməruz qala bilər.
Müqayisə üçün, ildə 10 dəfə qitələrarası uçuş edən orta sərnişinin aldığı radiasiya dozasının təxminən0,4 millizievertolduğu bildirilir.
Bu nəticələr uçuş ekipajlarının uzunmüddətli iş fəaliyyəti zamanı radiasiyaya məruz qalmasının sağlamlıq baxımından daha ətraflı araşdırılmasının vacibliyini göstərir.
Leyla Demokrat.az
