Yay aylarında dişləmələri ilə narahatlıq yaradan həşəratlar arasında ağcaqanadlar ilk sıralarda yer alır. Lakin onlardan daha kiçik olan və daha güclü ağrıya səbəb olan həşəratlar da var.
Demokrat.az Egeszsegkalauz.hu-ya istinadən xəbər verir ki, söhbət Simuliidae fəsiləsinə aid olan gövşək milçəklərdən, yəni kiçik qara milçəklərdən gedir. Uzunluğu 1–5 millimetr olan bu xırda həşəratlar son dərəcə ağrılı dişləmələri ilə tanınır. Onların dişləməsi bir neçə gün davam edən güclü ağrı və iltihaba səbəb ola bilər. Bunun səbəbi isə ağcaqanadlardan fərqli olaraq dərini sormaq əvəzinə, onu kəsərək qanla qidalanmalarıdır.
Gövşək milçəklərin həyat dövrü və davranışı
Dişi gövşək milçəklərin yumurta qoymaq üçün qana ehtiyacı var. Onlar əsasən səhər tezdən və axşam, gün batmazdan əvvəl hücum edirlər. Sıx bitki örtüyü olan, kölgəli və küləksiz ərazilərə üstünlük verirlər. Lakin buludlu və rütubətli havada gün ərzində də olduqca aktiv ola bilirlər.
Araşdırmalar göstərib ki, bu həşəratları xüsusilə tünd rəngli geyimlər, o cümlədən qara və tünd göy rəng, həmçinin karbon qazı və bədən istiliyi cəlb edir.
Dişləmənin simptomları
Həşərat dərini kəsərkən tüpürcəyi ilə birlikdə yaraya qan laxtalanmasının qarşısını alan və yerli keyləşdirici zülallar yeridir. Buna görə dişləmə özü ilk anda hiss olunmaya bilər. Lakin qısa müddət sonra orqanizmin immun reaksiyası güclü simptomlara səbəb olur:
* Dişləmə yerində kəskin və yandırıcı ağrı * Güclü, sərt şişkinlik və əhəmiyyətli qızartı * Bir neçə gün davam edən ağrılı qaşınma
Həssas insanlarda, uşaqlarda və ya çoxsaylı dişləmələr zamanı hətta qızdırma yarana bilər. Bu vəziyyət baş ağrısı, ürəkbulanma, limfa düyünlərinin böyüməsi və sistemik allergik reaksiya ilə müşayiət oluna bilər.
Dişləmələrdən necə qorunmalı?
Fiziki qorunma ən etibarlı üsul hesab olunur. Çünki adi həşəratqovucu vasitələr gövşək milçəklərə qarşı o qədər də effektiv deyil.
* Açıq rəngli, uzunqollu köynək, uzun şalvar və corabla birlikdə qapalı ayaqqabı geyinin. * Açıq qalan dəri sahələrinə, xüsusilə boyun, topuq və saç xəttinə diqqət yetirin. * Həşəratların çox olduğu ərazilərdə baş üçün xüsusi tor tam qorunma təmin edə bilər.
Həmçinin bəzi həşəratları cəlb edə bilən kəskin ətirli kosmetika və ətirlərdən uzaq durmaq məsləhətdir. Piyada gəzintilər zamanı işarələnmiş cığırlarda qalmaq, imkan daxilində sıx kolluqlardan və kölgəli sahil bitkilərindən uzaq durmaq tövsiyə olunur. Gövşək milçəklərə bu ərazilərdə daha çox rast gəlinir.
Dişlənmisinizsə, nə etməli?
Ən vacib qayda yaranın infeksiyalaşmasının qarşısını almaqdır. Dişlənən yeri sabun və su ilə yuyun, daha sonra şişkinliyi azaltmaq üçün soyuq kompres tətbiq edin. Qaşınma və iltihabı azaltmaq üçün yerli antihistamin kremlərdən və ya aşağı dozalı steroid tərkibli məlhəmlərdən istifadə edilə bilər.
Şişkinlik xüsusilə güclüdürsə və ya qızdırma, halsızlıq kimi sistemik simptomlar yaranıbsa, mütləq həkimə müraciət etmək lazımdır.
Dəri problemləri
Bir çox hallarda gövşək milçəklərin dişləmələri yalnız narahatlıq yaratmır, həm də dərinin bərpasına ciddi təsir göstərə bilər. Dişləmə nəticəsində yaranan kiçik yara güclü qaşınma səbəbindən davamlı qaşındıqda asanlıqla infeksiyalaşa bilər.
İkincili infeksiyanın əlamətləri arasında ağrının güclənməsi, irinli ifrazat, qızartının artması və dişləmə ətrafında dərinin isinməsi var. Belə hallarda antibiotik müalicəsi də daxil olmaqla tibbi müdaxilə tələb edə bilən bakterial infeksiya yarana bilər.
Kimlər daha çox risk altındadır?
Kiçik uşaqların dərisi daha nazik olduğundan və immun sistemləri həşəratın tüpürcəyindəki zülallara fərqli reaksiya verə bildiyindən onlarda daha güclü şişkinlik yarana bilər. Yaşlı insanlarda, allergiyası olan şəxslərdə və eyni anda bir neçə dəfə dişlənənlərdə də simptomlar daha ağır ola bilər.
Mütəmadi balıq tutan, kayak və kanoe ilə məşğul olan və ya çayların yaxınlığında işləyən insanların da xüsusilə ehtiyatlı olması tövsiyə edilir. Çünki onlar gövşək milçəklərin təbii yaşayış mühitində daha çox vaxt keçirirlər.
Jalə Demokrat.az
