Azərbaycanda yay mövsümünün gəlişi ilə daxili turizm bazarı canlanır. İstirahət planlaşdıran şəxslər üçün xərclərin hesablanması önəmli məsələdir. Ölkə daxilində tək və ya ailə ilə dincəlməyin qiyməti seçilən regiondan, xidmət səviyyəsindən asılı olaraq dəyişir. Cari mövsümdə qiymətlərdə müəyyən artım olduğu bildirilir. Bu araşdırmada müxtəlif istirahət zonaları üzrə real xərclər təhlil edilir.
Demokrat.az xəbər verir ki, daxili turizmdə əsas yük regional hotellərin və gündəlik kirayə evlərin payına düşür. Bölgələrdə qiymətlər təklif olunan şəraitə görə qruplaşdırılır.
Təkbaşına səyahət edən şəxslər adətən daha büdcəli variantlara üstünlük verirlər. Onlar üçün yerləşmə xərcləri hotellərdə minimum otuz-qırx manatdan başlayır. Bu qiymətə sadə qonaq evləri və regional hostellər daxildir.
Orta səviyyəli hotellərdə tək nəfərlik otaqların günlük qiyməti yetmiş manat təşkil edir. Komfortlu və beşulduzlu hotellərdə isə bir günlük gecələmə yüz əlli manatdan yuxarıdır. Tək səyahətçilər nəqliyyat və qidalanma xərclərini özləri tənzimləyirlər.
Dörd nəfərlik ailə üçün daxili turizm xərcləri fərqli hesablanır. Ailəvi istirahətdə kirayə evlər daha sərfəli variant sayılır. Regionlarda həyət evlərinin günlük kirayəsi əlli manatdan başlayır.
Şəraiti yaxşı olan kotteclərin qiyməti yüz-yüz əlli manat arasında dəyişir. Ailəvi hotel nömrələrinin günlük qiyməti minimum yüz iyirmi manatdır. Lüks seqmentdə bu rəqəm üç yüz manata qədər yüksəlir.
Quba və Qusar istiqaməti Bakıya yaxın olduğu üçün populyardır. Bu bölgədə tək nəfərin üç günlük istirahəti minimum iki yüz manata başa gəlir. Ailə üçün eyni müddətə xərc minimum beş yüz manat təşkil edir. Şimal zonasında hotellərin qiyməti digər yerlərdən yüksəkdir.
Qəbələ və İsmayıllı rayonları da aktiv turizm mərkəzləridir. Burada kottec kirayəsi yay aylarında kəskin artır. Tək şəxsin orta səviyyəli istirahəti həftəsonu üçün yüz əlli manatdır. Dörd nəfərlik ailə Qəbələdə üç günə minimum altı yüz manat xərcləməlidir.
Lənkəran və Astara istiqaməti fərqli iqlimi ilə seçilir. Cənub bölgəsində qidalanma xərcləri nisbətən daha münasibdir. Tək səyahətçi yüz otuz manatla üç günlük plan qura bilər. Ailələr üçün cənubda üç günlük büdcə dörd yüz əlli manatdan başlayır.
Naxçıvan Muxtar Respublikası daxili turizmdə xüsusi yer tutur. Bura gediş-gəliş əsasən hava nəqliyyatı ilə həyata keçirilir. Tyyarə biletləri ümumi xərcə əlavə təsir göstərir. Tək şəxsin Naxçıvanda üç günlük istirahəti iki yüz əlli manata başa gəlir. Ailə üçün bu göstərici yeddi yüz manat həddini keçir.
Qidalanma xərcləri ümumi büdcənin önəmli hissəsini təşkil edir. Regionlardakı restoranlarda orta hesabla bir nəfərlik nahar on-on beş manatdır. Ailəvi nahar isə minimum əlli manat tutacaqdır. İctimai iaşə obyektlərinin seçimi xərclərə birbaşa təsir edir.
Nəqliyyat xərcləri də mütləq nəzərə alınmalıdır. Şəxsi avtomobillə səfər etmək yanacaq xərcini artırır. İctimai nəqliyyat və qatarlar daha ucuz başa gəlir. Avtobus biletləri istiqamətdən asılı olaraq beş-on manat arası dəyişir.
Turizm ekspertləri qiymətlərin tənzimlənməsi üçün erkən rezervasiyanı məsləhət görürlər. Yay aylarında yerlərin məhdud olması qiymətləri qaldırır. May ayında edilən rezervasiyalar otuz faiz qənaət təmin edir.
Məsələ ilə bağlı iqtisadçı İlqar Hüseynli Demokrat.az-a bildirib ki, rayonların qiymətləri onların coğrafi mövqeyinə, iqliminə, infrastrukturuna və oradakı turistik komplekslərin səviyyəsinə görə dəyişir:
"Ümumi mənzərəyə baxdıqda, Azərbaycan üzrə orta statistik dörd nəfərlik ailə üçün iki-üç günlük normal istirahət büdcə baxımından əlçatan sayılmır.
Hotellərdə və hostellərdə qiymətlər gündəlik təxminən 50 manatdan 500 manata qədər dəyişir və əksər hallarda bu qiymətə yalnız səhər yeməyi daxildir. Nəqliyyat və gündəlik yemək xərcləri isə ayrıca hesablanır. Buna görə də insanlar daha çox hostellərə və günlük evlərə üstünlük verirlər.
Ən geniş yayılmış variantlardan biri bir neçə ailənin birlikdə günlük ev kirayələməsidir. Məsələn, Qax, Qəbələ, Qusar və Quba kimi bölgələrdə 60–100 manat aralığında olan evlər daha çox seçilir. Altı-yeddi otaqlı evlərin bir neçə qohum ailə tərəfindən bölüşdürülməsi nəticəsində xərclər nisbətən azalır. Bu modeldə belə, dörd nəfərlik ailə üçün iki-üç günlük istirahət xərcləri ən azı 500 manatdan aşağı düşmür.
Lakin reytinqli hotellərdə qiymətlər və xidmət paketləri daha yüksəkdir və orta hesabla 500–1000 manat aralığında dəyişir. Daha yüksək səviyyəli hotellərdə isə bu rəqəm 2000–3000 manata qədər yüksələ bilir. Nəticə etibarilə, bu xidmətlər Azərbaycan əhalisinin böyük hissəsi üçün əlçatan deyil. Çünki ailələrin əksəriyyəti əsasən gündəlik yaşayış xərclərini qarşılamaqla məşğuldur və istirahət üçün əlavə büdcə ayırmaqda çətinlik çəkir", - deyə o qeyd edib.
Aparılan təhlillər göstərir ki, Azərbaycanda daxili turizm ucuz deyil. Qonşu ölkələrlə müqayisədə qiymətlər bəzən yüksək qiymətləndirilir. Bununla belə yerli təbiət və xidmət müxtəlifliyi tələbatı saxlayır.
Yekun olaraq, tək şəxsin həftəlik normal istirahəti dörd yüz manatdır. Dörd nəfərlik ailənin bir həftəlik xərci isə min iki yüz manatdan başlayır. Seçimlər büdcəyə uyğun olaraq fərdiləşdirilə bilər.
Əfsanə Kamal Demokrat.az
