Qədim dövrdə ona toxunmağı da qadağan etmişdilər — Səbəb illər sonra elmə məlum oldu

Qədim Yunanıstanda paxlanın yeyilməsi, hətta ona toxunmaq belə qadağan edilirdi. Müasir tibb isə bu qədim qorxunun arxasında maraqlı genetik səbəb olduğunu açıqlayıb.

Demokrat.az xəbər verir ki, paxla yüksək qida dəyərinə görə sağlam qidalar sırasında göstərilir. Lakin bəzi insanlar üçün bu tərəvəz ciddi sağlamlıq problemi yarada bilər.

Mütəxəssislərin sözlərinə görə, təhlükənin səbəbi paxlanın özü deyil. Problem bəzi insanlarda rast gəlinən genetik xüsusiyyətlə əlaqəlidir.

Söhbət qlükoza-6-fosfatdehidrogenaza çatışmazlığından gedir. Tibbdə G6PD çatışmazlığı kimi tanınan bu vəziyyət dünyada milyonlarla insanda müşahidə olunur.

Bu ferment qırmızı qan hüceyrələrini zərərli maddələrdən qorumaqda mühüm rol oynayır. Ferment çatışmazlığı olan şəxslər paxla yedikdə qan hüceyrələri normadan daha sürətlə parçalanmağa başlayır.

Tibbdə bu vəziyyət favizm adlanır. Xəstəlik güclü yorğunluq, nəfəs darlığı və sidiyin tündləşməsi ilə özünü göstərə bilər.

Bəzi hallarda göz ağlarında saralma da müşahidə olunur. Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu genetik xüsusiyyət Aralıq dənizi, Yaxın Şərq və Asiya mənşəli insanlarda daha çox yayılıb.

Tarixçilərin fikrincə, paxlaya qarşı ehtiyatlı münasibət qədim dövrlərdən mövcud olub. Məşhur filosof Pifaqor və tərəfdarları paxla yeməyi qadağan etmişdilər.

Araşdırmaçılar hesab edirlər ki, qədim insanlar paxla yedikdən sonra qəfil xəstələnən şəxsləri müşahidə ediblər. Həmin dövrdə bunun səbəbi bilinmədiyindən paxla təhlükəli məhsul hesab olunub.

Müasir elm isə əsrlər sonra bu hadisənin genetik əsasını ortaya çıxarıb.

Bununla belə, mütəxəssislər paxlanın əksər insanlar üçün təhlükəsiz olduğunu vurğulayırlar. Paxla bitki mənşəli zülal, lif, fol turşusu, dəmir və maqneziumla zəngindir.

Bu xüsusiyyətlər onu sağlam qidalanmanın vacib hissəsinə çevirir. Həkimlər yalnız paxla yedikdən sonra səbəbsiz halsızlıq və ya qanazlığı yaşayan şəxslərə müayinədən keçməyi tövsiyə edirlər.

Sadə qan analizi ilə G6PD çatışmazlığını müəyyən etmək mümkündür.

İsmayıl Demokrat.az