“ELÇİBƏY HEYDƏR ƏLİYEVİN AGENTİ DEYİLDİ…” — “KQB-nin arxivləri açılmalıdır”

Eldar Namazov: “AXC liderlərinin seçimi çox sadə idi: Heydər Əliyev, yoxsa Surət Hüseynov?”

 

- Eldar bəy, hüquq müdafiəçisi Leyla Yunusun eks-prezident Əbülfəz Elçibəyi “KQB agenti” adlandırması cəmiyyətdə birmənalı qarşılanmadı. Bu mövzudakı mübahisələr indi də davam edir. Sizin də mövqeyinizi bilmək maraqlı olardı…

– Əslində mənim bu iddialarla bağlı müəyyən fikirlərim var. 1993-cü ildə hakimiyyət dəyişikliyi baş verdikdən sonra bu mövzu zaman-zaman mətbuata çıxır və müzakirələr başlanır. Baş verən proseslərin səbəbini, gedişatını müzakirə edərkən insanlar müxtəlif rəy bildirir və yozumlar edirdi. Leyla Yunusun qaldırdığı məsələlərlə bağlı mənim öz fikrim formalaşıb. Elçibəyin fəaliyyəti gözümün qarşısında olub. Mən Elçibəyin komandasında olmasam da, o zaman baş verən proseslərlə marqlanırdım, ictimai fəaliyyətlə məşğul olur və siyasi prosesləri təhlil edərək mətbuatda təkliflərlə çıxış edirdim. Heydər Əliyevin köməkçisi, katibliyin rəhbəri və Təhlükəsizlik Şurasının katibi vəzifəsini icra edən biri kimi pərdənin o biri tərəfində gedən proseslər mənim üçün kifayət qədər aydın idi.

Leyla Yunusun fikirlərini şərh etməzdən əvvəl bir məsəl çəkim: Bəzi Avropa ölkələrində uydurma soyqırımı inkar etməyə görə cinayət məsuliyyəti gündəmə gəlmişdi. Türk siyasətçi Doğu Perincək bilərəkdən İsveçrədə “soyqırımı” inkar etməyə başladı, çıxışlar etdi. Sonra da ona qarşı cinayət işi qaldırıldı, məhkəmə qərarı da oldu. Siyasətçi də bu fürsətdən istifadə edərək Avropa İnsan Haqları Məhkəməsinə şikayət etdi. Yəni bu, əvvəldən planlaşdırılan addım idi və məqsəd işi Avropa Məhkəməsinə qədər aparmaq idi. Avropa İnsan Haqları Məhkəməsi bu işə baxdı və ermənilərin belini qıran qərar çıxardı. Bu qərarda qeyd edilirdi ki, erməni “soyqırımı” fakt deyil, rəydir.Hamı bilir ki, dünyada Holokost olub, yəni yəhudi xalqına qarşı soyqırım həyata keçirilib və bunu da beynəlxalq tribunal məhkəməsi fakt kimi sübut edib. Amma erməni “soyqırımı” ilə bağlı ortada nə bir fakt, nə məhkəmə, nə də beynəlxalq qərar yoxdur. Deməli erməni “soyqırımı” sadəcə bir rəydir. Baxmayaraq ki, Türkiyə təklif edir ki, müştərək komissiya qurulsun, tarixçilər işləsin, arxivlər öyrənilsin, amma ermənilər buna razılıq vermir. Avropa Məhkəməsi də qərarında elan etdi ki, erməni soyqırımı fakt deyil, rəydir. Əgər bu rəydirsə, deməli başqa rəy də ola bilər. Kimisə rəyinə görə məsuliyyətə cəlb etmək isə insan haqlarının pozulması deməkdir. Bu mənada saxta soyqırımla bağlı bir beynəlxalq qurumun qərarı yoxdur, eyni zamanda soyqırımı inkar edən Avropa Məhkəməsinin qərarı olub. Yəni buna tarixi proseslərin yozulması rəyi kimi münasibət bəslənir.

- Çəkdiyiniz misalın Leyla Yunusun iddiaları ilə nə əlaqəsi var?

– Əslində Leyla Yunus Elçibəy və Heydər Əliyev haqqında danışır, hətta bir neçə arqumentlər gətirir. Bunların hamısı yuxarıda çəkdiyim məsələ bənzəyir. Dediklərinin içərisində fakt yoxdur ki, iddiasını sübut etsin. Hamısı yozma və rəylərdir. Bir hadisə haqqında bir neçə rəy ola bilər və bunların içərisində guya ən düzgün yozmanı da Leyla Yunus seçir. Ancaq başqa rəylər həqiqətə daha yaxın ola bilər. Leyla Yunusun birinci arqumenti ondan ibarətdir ki, niyə Elçibəy Heydər Əliyevin ölkəyə birinci katibliyi dövründə həbs edildikdən qısa müddət sonra azad edildi və tezliklə Əlyazmalar İnstitutunda işlə təmin edildi. Leyla Yunus deyir ki, bu qeyri-adi hadisədir. Başqa respublikalarda dissident kimi həbs edilən şəxsin qısa müddətdən sonra azad edilməsi və işlə təmin olunması halına rast gəlinmirdi. Əksinə, Belarusda, Ukraynada, Rusiyada dissidentlər uzun müddət həbs edilir və sonra da işlə təmin olunmurdu. Leyla Yunusun yozması bundan ibarətdir. Amma biz Heydər Əliyevin fəaliyyətini təhlil etsək görərik ki, bu onun dissidentlərlə bağlı ilk addımı deyildi. Yəni bu təkcə Elçibəylə bağlı deyildi. Mən 1993-cü ildə Heydər Əliyevlə çalışmağa başlayanda onun ilk səfəri Fransaya oldu. Bu səfərdə onu bir sıra ziyalılar da müşayiət edirdi. O cümlədən də rəhmətlik Bəxtiyar Vahabzadə. Bir vaxtlar “Gülüstan” poemasına görə Vahabzadəni millətçilikdə, pantürkizmdə ittiham edirdilər, onun haqqında Moskvaya və KQB-yə donoslar yazılırdı. Fransada səfər zamanı axşam qonaqlıq oldu. Qonaqlıqda Heydər Əliyev hər bir şəxs haqqında tost dedi. O cümlədən Bəxtiyar müəllim haqqında dedi. Bəxtiyar müəllim də Heydər Əliyev barədə tost deyəndə maraqlı bir əhvalat danışdı. Bəxtiyar müəllim dedi ki, ona çox böyük hücumlar olanda, barəsində Moskvaya donoslar yazılanda ehtiyat edirmiş ki, həbsi oluna bilər. Amma qəfildən ona telefon zəngi gəlib və deyiblər ki, Heydər Əliyev sizi Mərkəzi Komitəyə dəvət edir. Bəxtiyar müəllim qeyd etdi ki, Mərkəzi Komitəyə gedib Heydər Əliyevlə görüşüb və birinci katib onunla çox mehriban söhbət edib. Bu söhbət əsnasında Heydər Əliyev ona deyib ki, “Gülüstan” və digər gözəl poemalar yazmısınız, bir dənə də partiya haqqında şeir yazın ki, mən sizə qarşı olan hücumları rahat formada dəf edə bilim…

Razılaşın ki, bunu hər birinci katib etməzdi. Mən başqa respublikaların birinci katibləri və dissidentlər haqqında çoxlu memuarlar oxumuşam, amma belə faktlara rast gəlməmişəm. Heç bir birinci katib dissidentlərlə belə açıq söhbət etməz və onları açıq müdafiə etməzdi. Yeri gəlmişkən, Heydər Əliyev birinci katibliyi zamanı Stalin repressiyasının qurbanı Hüseyn Cavidin nəşini İrkutsk vilayətindən vətənə gətirdi. Hətta Heydər Əliyev Hüseyn Cavidin nəşi gətirilərkən fəxri qarovulda dayandı. Bunu da həmin dövrdə birinci katiblər etməzdi. SSRİ dövründə heç bir respublikanın birinci katibinin repressiya qurbanı olan dissidentlə bağlı belə bir addım atması və fəxri qarovulda dayanması haqda eşitməmişəm. Əslində, mən çox düşünürdüm ki, Heydər Əliyevin başqa respublikaların birinci katiblərindən fərqli olaraq belə addımları nə ilə bağlı ola bilər? Leyla Yunusla o mənada razıyam ki, bu addımların hər biri qeyri-adi addımlar olub. Əslində, Elçibəyin həbsdən tez bir zamanda çıxması və işlə təmin edilməsi də, Bəxtiyar Vabahzadə ilə açıq söhbəti və onun müdafiə olunması da qeyri-adi yanaşmadır. Hüseyn Cavidin nəşinin İrkutsk vilayətindən vətənə qaytarılması da qeyri-adi addımdır. Məncə, burada iki vacib amili nəzərə almaq lazımdır. Fikrimcə, H.Əliyev istəyirdi ki, Azərbaycanda heç bir dissident olmasın və ya heç kim belə ittihamla həbs edilməsin. Ola bilsin ki, H.Əliyev hesab edirdi ki, bu halda SSRİ çərçivəsində onun mövqeyi daha güclü olacaq. Amma daha vacibi başqa məqam idi.

- Hansı məqam?

– Heydər Əliyev yeganə birinci katib idi ki, bu kresloya DTK sədri vəzifəsindən gəlmişdi. H.Əliyev əməliyyatçı vəzifəsindən KQB sədri və general rütbəsinə qədər yüksəlmişdi və Andropovun da dəstəklədiyi siyasi xadim idi. Elə Andropovun təklifi ilə də birinci katib təyin edilmişdi. Başqa birinci katiblər adətən KQB-dən çox ehtiyat edir, unutmurdular ki, 30-40 il əvvəl NKVD əli ilə on minlərlə partiya əməkdaşları güllələnmiş və repressiyalara məruz qalmışdı. Birinci katiblər iclas keçirdiyi zaman zala leytenant rütbəsində KQB zabiti daxil olur və birinci katibin qulağından tutub aparırdı, bir də həmin adamın ailəsi ondan xəbər tutmurdu. Sonradan xəbər gəlirdi ki, birinci katib vətən xaini olub və güllələnib. Bu cür repressiyalar 10 ilə yaxın davam etmişdi. Bu mənada partiya qurumlarında KQB ilə bağlı böyük xof mövcud idi. 1960-1970-ci illərdə belə repressiyalar olmasa da, birinci katiblər hər bir qurumu yoxlaya, işinə müdaxilə edə bilsələr də, yalnız KQB-də bunu edə bilmirdilər. Bu sahə onlar üçün qapalı idi və həmişə ehtiyat edirdilər ki, KQB-də onlar haqqında nə düşünürlər, barələrində hansı faktlar toplanır.

Başqa birinci katiblərdən fərqli olaraq Heydər Əliyev DTK-dan qorxmurdu, çünki özü oradan gəlmişdi. Üstəlik, SSRİ DTK-nı Heydər Əliyev özünə dayaq sayırdı. Heydər Əliyev üçün ən böyük təhlükə partiya qruplaşmalarından gəlirdi. Məsələn, Heydər Əliyevi dəstəkləyən Andropova qarşı partiyada böyük Romanov qruplaşması var idi. Andropov kimin namizədliyini irəli sürürdüsə Romanov qruplaşması ona qarşı iş apara bilərdi. Heydər Əliyevi narahat edən partiya qurumları idi və o, DTK ilə bağlı məsələdə çox arxayın idi. Mənim fikrimcə, buna görə, Əliyev DTK məsələsində özünü arxayın hesab etdiyindən dissidentlərlə bağlı məsələdə başqa birinci katiblərdən fərqli olaraq addımlarını rahat ata bilirdi. O cümlədən Elçibəylə, Bəxtiyar Vabahzadə və ya Hüseyn Cavidlə bağlı. Bu hadisələrin hamısı qeyri-adi idi və başqa respublikalara xas deyildi. Leyla Yunus deyəndə ki, bu qəribə hadisədir və sübut edir ki, münasibətlər “agent-kurator” səviyyəsində olub, məncə, bu ciddi arqument deyil və sadəcə yozmadır. Şəxsən mənim təhlilim onu göstərir ki, Heydər Əliyevin belə bir yanaşması ancaq Elçibəylə bağlı deyildi. Yuxarıda qeyd etdiyim kimi bu cür addımlar başqa şəxslərlə bağlı da atılıb. Əslində, Leyla Yunusun digər arqumentləri də sadəcə yozmalardan ibarətdir. Məsələn, deyir ki, Əbülfəz Elçibəy hakimiyyətə gəldi və sonra da hakimiyyəti Heydər Əliyevə ötürdü…

elcibey

- Bu arqumenti təkcə Leyla Yunus irəli sürmür, bir qrup adam illərdir ki, belə iddialarla çıxış edir…

– Əgər o dövrdə Elçibəyin hakimiyyəti ötürməsi üçün seçimi çox olsaydı onda təəccüblü olardı ki, niyə bunların içərisindən məhz Heydər Əliyevi seçib. Biz həmin dövrü yaşamışıq və proseslər gözümüzün önündə baş verib. Uğursuz Gəncə əməliyyatından sonra hakimiyyət dəyişikliyi labüd idi və Surət Hüseynovun hərbi qüvvələri Bakıya doğru hərəkət etməyə başlayırdı. Surət Hüseynov da bəyan edirdi ki, Bakıya gələndə cəbhə liderlərini meydanda asacaq. Surət cəbhə liderlərini asmasa da, onlara qarşı cinayət işi qaldırılacaq və çalışacaqdı ki, hamısını həbsə atsın. Belə bir şəraitdə Elçibəyin, İsa Qəmbərin, Pənah Hüseynin seçimi çox sadə idi: Surət Hüseynov, yoxsa Heydər Əliyev? Onların seçiminin Heydər Əliyevin xeyrinə olması və nəyə görə Surət Hüeynovu seçməmələrinə təəccüb etmək isə gülməli olardı. Birincisi, Naxçıvanda Heydər Əliyev AXC ilə koalisiya formalaşdırmışdı. Naxçıvanda Ali Məclisin sədri müavini və baş nazir AXC-dən idi. Hakimiyyətə gəlməyə digər real namizəd Surət Hüseynov isə deyirdi ki, Bakıya gəlib onların hamısını asacağam. İndi seçim edəndə AXC rəhbərliyinin Heydər Əliyevə üstünlük verməsinə necə təəccüb etmək olar? Demək istəyirəm ki, seçim çox təbii idi. Ona görə ki, bu seçim Heydər Əliyevlə Surət Hüseynov arasında idi. Və ağlı başında olan cəbhəçilər də başa düşürdülər ki, yeganə seçim var.

Leyla Yunusun başqa arqumentləri içərisində də fakt hesab ediləcək bir dəlil görmədim. Hamısı sadəcə fərziyyə, versiya və rəylərdir. Fikrimcə, burada başqa rəylər də ola bilər və bu rəyləri də deməyə insanların haqqı çatır.

- Siz də bir neçə il əvvəl mətbuata demisiniz ki, 1988-ci ildə mitinqlər başlayanda DTK-dan sizə təklif olunub ki, arxa qapıdan sizi tribunaya çıxara və xalq qarşısında çıxışınızı təmin edə bilərlər…

– Bəli, mən bu hadisəni xatırlatmışam. Sirr deyil ki, başqa respublikalarda da AXC yarananda orada bu işə səmimi qoşulan ziyalılarla yanaşı dövlət orqanları tərəfindən göndərilən insanlar da kifayət qədər olub. Azərbaycanda ümumiyyətlə bu məsələ daha qarışıq oldu, çünki o zaman hakimiyyət monolit deyildi. AXC-yə nəinki DTK ilə əlaqəsi olan, hətta hakimiyyətdə olan bir neçə qruplaşma vardı və hər qruplaşma da çalışırdı ki, özünə yaxın olan ziyalıları ora göndərsin. Ancaq daha çox partiya qurumları tərəfindən ora göndərilən insanları agent kimi qələmə vermək də düzgün deyil. Bunu daha çox kimin kiməsə yaxın olması, hansısa ziyalı qrupun mərkəzi komitənin katibinə simpatiyası səviyyəsində yozmaq lazımdır. Amma bu o demək deyil ki, belə fikirlər hamıya, o cümlədən, Əbülfəz Elçibəyə də aiddir. Mən səmimi deyirəm ki, o hadisəni danışanda və deyəndə ki, bəzi adamları ora razılıqla göndəriblər və adlar da çəkilirdi, amma onların içərisində Əbülfəz Elçibəyin adı yox idi. Elçibəyin dissident keçmişi vardı, bu ideyaları hadisələrdən 10-15 il əvvəl yaymışdı. Mən dediklərim o adamlardır ki, heç vaxt bu fikir və ideyada olmayıb, amma proseslər başlayanda, mitinqlər olan zaman partiya qurumları cəmiyyətə itirilmiş nəzarəti bərpa etmək üçün müxtəlif ziyalılardan istifadə etməyə çalışıblar. Yəni düşünüblər ki, tanınmış ziyalılar vasitəsilə cəmiyyətin idarə edilməsinə təsir göstərə bilərlər. Amma Elçibəy bu sırada fərqli yerə sahib idi. O, bu ideyaları 10 illər əvvəl deyirdi, təbliğatını aparırdı və buna görə də həbs edilmişdi. Odur ki, heç kim Elçibəydən xahiş edə bilməzdi ki, xalq hərəkatına qoşul və bu ideyalara dəstək ver. Çünki Elçibəy 60-cı illərdən bu ideyalarla yaşayırdı.

- Prezidentin köməkçisi, Təhlükəsizlik Şurasının katibi və Prezident Katibliyinin rəhbəri kimi 6 il müddətində Heydər Əliyevlə ən çox təmasda olan məmur olmusunuz. Heydər Əliyevin Elçibəyə həqiqi münasibəti necə idi?

– Səmimi deyim ki, Heydər Əliyev tərəfindən qeyri-rəsmi söhbətlərdə heç vaxt Elçibəyə və AXC liderlərinə qarşı aşağılayıcı və mənfi fikir eşitməmişəm. Bir neçə misallar gətirə bilərəm. Bir neçə dəfə mənim yanımda Heydər Əliyev öz ətrafına və hakim partiyanın nümayəndələrinə irad tutur və deyirdi ki, görürsünüz, bizim opponentlərimiz prinsiplərinə sadiq qalır və çətin şəraitdə olsalar da, mübarizə aparırlar. Bunu bir neçə dəfə müsbət nümunə kimi söyləyirdi. Hər şeyi konspirativ fərziyyələrə bağlayıb demək ki, proseslər əvvəlcədən cızılır və illərlə bu plan üzrə kimlərsə hərəkət edirlər, əsassızdır. Əslində proseslər daha mürəkkəb idi.

1993-cü ildən sonra Pənah Hüseynov axtarışda idi. Əslində polislər onu sistemli axtarmırdı və onun həbsi təsadüfi olmuşdu. Qısa müddətdən sonra Heydər Əliyev qərar verdi ki, Pənah Hüseyn azad edilsin. Bu məqsədlə Pənah Hüseyn Heydər Əliyevlə görüşə dəvət olundu. Həmin görüşdə mən də iştirak etdim. Görüşün əsas hissələrini qəzetlərə də verdik ki, söhbətin nədən getdiyi hamıya bəlli olsun. Çünki o vaxt müxtəlif yozmalar irəli sürdülər ki, guya bu görüşdə Heydər Əliyev Pənah Hüseynə xüsusi tapşırıqlar verib, guya bu görüşdən sonra azadlığa çıxan Pənah Hüseyn kimlə görüşürdüsə Heydər Əliyevin mesajını ona çatdırırdı. Yəni mətbuatda belə yozmalar başlayanda qərar qəbul edildi ki, söhbətin məğzini cəmiyyətə açmaq lazımdır ki, şübhə doğuran məqamların olmadığını hər kəs görsün. Həqiqətən də həmin söhbətdə Heydər Əliyev dedi ki, 1993-cü il hadisələri zamanı ona qaranlıq qalan məqamlar var və bunu aydınlaşdırmaq istəyir. Ən vacib sualı da bu oldu ki, məni Bakıya siz dəvət etdiniz, çətin dövrdə bir tərəfdən də Surət Hüseynov iddiası və silahlı dəstələri ilə Bakıya gəlirdi. Elçibəy Kələkiyə getdi və AXC üzvləri də vəzifələrini dondurdu. Əliyev dedi ki, sizin bu addımınızı anlamıram və bununla bağlı izahat ona maraqlıdır. Yəni özünüz dəvət edirsiniz və özünüz də kənara çəkilirsiniz. Mənim qənaətimcə, Pənah Hüseyn bu suala açıq cavab vermədi. Mən düşünürəm ki, bu Heydər Əliyevi Surət Hüseynovla üz-üzə qoyub toqquşdurmaq üçün siyasi manevr idi. Bu iki qüvvə bir-birilə toqquşub hakimiyyət uğrunda dava aparsaydı, hər ikisi zəifləyə bilər və bu zaman AXC-nin yenidən hakimiyyətə qayıtmaq şansı yaranardı. Ancaq Pənah Hüseynov bunu etiraf etmədi və bu sualdan müəyyən mənada yayındı. Ancaq mənə aydın idi ki, bunlar fərqli siyasi qüvvələr arasında gedir, hərəsinin öz marağı var. Bu söhbətdən tam aydın olurdu ki, Heydər Əliyevin pərdə arxası AXC ilə əlaqələri yox idi. Söhbət zamanı hər tərəf öz mövqeyində qaldı. Pənah Hüseyn dedi ki, onun təmsil olunduğu komanda var və o prinsiplərə sadiqdir. Heydər Əliyev də dedi ki, mənim sizdən heç bir istəyim və xahişim yoxdur. Sadəcə, bilmək istəyirdim ki, məni dəvət edib sonra vəzifələri dondurmaq nəyə lazım idi. Bu görüş məndə əminlik yaratdı ki, real siyasi qüvvələr, proseslər və rəqiblər olub, hansısa məqamlarda maraqlar üst-üstə düşüb. Məsələn, Surət Hüseynovun hakimiyyət məsələsində Heydər Əliyevlə AXC-nin maraqları üst-üstə düşə bilərdi, ancaq başqa məsələlərdə rəqib münasibətlər mövcud idi. Odur ki, belə konspirativ yozmalar əsasında “kimsə agent idi, kimsə kurator idi, hər şey əvvəldən cızılan pan üzrə gedib” yanaşmaları çox əsassızdır. Əslində, proseslər daha mürəkkəb, daha çətin idi. Hər şeyi belə konspirativ variantlarla izah etmək olmaz.

- Sizə elə gəlmirmi ki, illərdir davam edən və insanların bir-birini ittiham etməsinin, bəzən şər atmasının qarşısını yalnız arxivlərin açılması ilə dayandırmaq mümkündür?…

– Mən hesab edirəm ki, arxivlər açılmalıdır. Mümkündür elə məsələlər olsun ki, dövlətin təhlükəsizliyi ilə bağlıdır. Amma elə məsələlər də var ki, daha çox ictimai maraq doğurur. Bu hansısa ictimai xadimlə, repressiya qurbanları ilə bağlı ola bilər. Hesab edirəm ki, onlarla bağlı hissə açılmalıdır. Amma DTK-nın tarixçəsinə baxsaq, orada dövlətin təhlükəsizliyi, xüsusilə xarici təhlükələrdən qorumaqla bağlı çox ciddi işlər görülüb. Bunu normal qəbul edirəm. Ancaq daxili proseslər, insan haqları, dissident hərəkaktları, repressiya dövrü ilə bağlı hissələr açıla bilər. Mənə elə gəlir ki, ictimai marağa səbəb olan hissələrə aydınlıq gətirmək düzgün olardı. Eyni zamanda ola bilsin ki, xarici təhlükə ilə bağlı hansısa əməliyyatlar olub, leqal olmayan əməkdaşlar xaricdə işləyib, çalışıblar ki, dövlətin maraqlarını təmin etsinlər və s. Nəzərə almaq lazımdır ki, indi həmin adamların qohumları bəlkə xarici ölkələrdə yaşayır və arxivlərin açılması ilə zərbə altında qala bilərlər.

Hər halda hesab edirəm ki, insan haqları, söz azadlığı, dissident hərəkatı, daxili repressiyalara aid olan hissələrlə bağlı arxivlərin açılması yaxşı olardı. Ancaq eyni zamanda bu arxivlərin hansı formada açılması məsələsi də əhəmiyyətlidir. Bu hüquq həmin şəxslərin ailə üzvlərinə verilə bilər və onlar gedib arxivlərdə öz valideynləri, yaxın qohumları ilə bağlı həqiqətləri öyrənə bilərlər. Hər halda bu işlər təqdirəlayiq olardı.

29 İyul 2019, 22:19   
loading...
Ən çox izlənənlər
Xəbərlər

Новости

Tesla:Представила новый грузовик

В четверг вечером в 11 вечера по восточному времени Элон Маск появится на сцене в дизайн-центре Tesla в Лос-Анджелесе, чтобы рассказать о продукте, который ему больше всего нравится: первый электрический пикап Tesla. И в то время как генеральный директор дразнил грузовик в течение шести лет, с каждым разом нарастая ажиотаж, еще не очень ясно, что в магазине. В отличие, скажем, от модели Y, показанной ранее в этом году, Маск сыграл эту игру несколько ближе к груди. Да, Маск сказал, что черпал вдохновение из Blade Runner в разработке грузовика. Он также называется (или, по крайней мере, под кодовым названием) «Cybertruck», с соответствующим научно-фантастическим стилем, гласным логотипом для загрузки. У нас есть приблизительное представление о некоторых характеристиках, которые будут предложены. И мы знаем, что он хочет объединить производительность на уровне Porsche с полезностью, которая делает Ford F-150 похожим на грузовик Tonka. Что касается того, на что это похоже, все же все еще в темноте. Мол, в буквальном смысле - Тесла выпустил только несколько по-настоящему темных изображений для грузовика. Пикапы в настоящее время являются самым быстрорастущим сегментом в США, и они, как правило, продаются по невероятно высоким ценам. Даже в условиях прямой конкуренции со стороны признанных игроков (таких как предстоящий Ford F-150) и новичков (например, Rivian) в пикапах можно заработать кучу денег. Выход на рынок кажется Тесле легкой задачей, особенно потому, что компания по-прежнему ищет устойчивую прибыльность. «Пикапы продаются как горячие пирожки, и на них делают много денег» Конечно, нет ничего проще, когда речь идет о Тесле. В 2018 году Маск сказал, что ему все равно, будет ли человек шокирован из-за футуристического дизайна грузовика, который является интересным способом продажи автомобиля. Однако он быстро отступил и сказал, что в конечном итоге хотел бы убрать бензиновые и дизельные грузовики с дороги. И в том же интервью Маск также сказал, что Тесла в будущем даже подумает о создании более обычного пикапа, чтобы удовлетворить более широкую клиентскую базу. Другими словами, Маск выдвинул так много разных идей для пикапа Тесла за эти годы, что вечер четверга, по крайней мере, обеспечит некоторую желаемую ясность. И, несмотря на послужной список Tesla по несоблюдению сроков и ранним проблемам производства, лидерство компании в области технологий для электромобилей гарантировало, что все, что обнаружит Маск, предназначено для того, чтобы люди стали эталоном, когда они оценивают первые электрические пикапы на рынке. Один из немногих мутных рендеров пикапа Cybertruck. Характеристики и цена Маск дал примерную цену за стартовую цену Cybertruck.В июне 2019 года генеральный директор Tesla заявил, что грузовой автомобиль будет стоить «менее 50 000 долларов», и между стартовой ценой седана Model 3 (в настоящее время - 39 400 долларов США) и седана Model S (в настоящее время - 79 990 долларов США). Это также примерно такая же цена, как и у дальнобойной версии кроссовера внедорожника Model Y (48 000 долларов), который будет выпущен в конце 2020 года, хотя в конечном итоге Tesla планирует продать более дешевую модель с более короткой дальностью примерно за 39 000 долларов. «Максимальная стартовая цена - 49 000 долларов. В идеале меньше, - сказал Маск о грузовике в начале этого года. «Это просто не может быть недоступным. Это должно быть чем-то доступным ». «Ожидайте стартовый ценник около 50 000 долларов, с более дорогими вариантами» Маск также сказал, что базовая модель будет оснащена установкой с двумя двигателями (то есть полный привод станет стандартным) и динамической подвеской, которая автоматически регулируется в зависимости от того, какой вес перевозит грузовик. Он также утверждал, что будет версия грузовика, который преодолеет расстояние от 400 до 500 миль, а это означает, что более доступная базовая модель может приблизиться к 300 милям. Тем не менее, Tesla смогла выжать все большее расстояние из аккумуляторов, которые она уже поставляет, и она также вышла на рынок и приобрела две компании по производству батарей в этом году. Не исключено, что к моменту отправки базовый пикап сможет пробежать более 300 миль. В четверг мы узнаем, будет ли Тесла выпускать версии грузовика с большими кабинами или совершенно разными уровнями комплектации. Как правило, автомобили Tesla получают лучшую производительность и диапазон, поскольку они становятся более дорогими. Но самые дорогие модели не больше и не отличаются от дешевых версий. Тем не менее, это не относится к большинству пикапов, которые бывают самых разных размеров и обладают широкими возможностями настройки. По словам Джессики Колдуэлл, исполнительного директора компании Edmunds, Джессика Колдуэлл, получившее в результате дерево решений, является частью того, что заставляет покупателей тратить гораздо больше на пикапы. По словам Колдуэлла, Tesla не нужно копировать эту книгу для продажи грузовиков, но это поможет клиентам, которые в противном случае могут купить F-150. «Еще больше покупателей грузовых автомобилей для отдыха захотят использовать это в качестве своего ежедневного водителя, поэтому они будут хотеть все удобства. Они будут ожидать от Tesla чистого, классного дизайна, но хотят, чтобы вещи, которые они получили в другом грузовике, - говорит Тайсон Джомини, вице-президент по аналитике данных и аналитики в JD Power. «Люди готовы тратить на этот сегмент, чтобы перевезти свои игрушки, чтобы поддержать образ жизни. Это очень дорогой сегмент, где сладкое место Теслы ». «Люди готовы тратить на этот сегмент для перевозки своих игрушек."" Маск написал в Твиттере, что у грузовика будут запирающиеся шкафчики, а также розетки на 240 В для использования «мощных инструментов в поле весь день» с «необходимым генератором. Мы также можем увидеть функциональность Autopilot, потоковую передачу мультимедиа из Spotify и Netflix, а также другие аналогичные функции программного обеспечения, которые есть на нынешних автомобилях компании. В четверг стоит обратить внимание на то, будет ли Tesla предлагать расширенную версию кабины или другие, более типичные комплектации пикапов. Самым сногсшибательным числом, которое Мускус выбросил о Cybertruck, было предположение, что у него будет буксировочная способность в 300 000 фунтов. Это будет на порядок лучше по сравнению с мощностью буксировки большинства пикапов на рынке. Даже самые медленные машины Теслы все еще довольно быстрые. Но смешивание всего, что отдаленно напоминает такие возможности, может сделать Cybertruck чем-то, что даже самые лояльные покупатели грузовиков перестанут рассматривать. <Сердечный» дизайн> Опять же, мы действительно в неведении, но Маск сказал, что Cybertruck будет «по-настоящему футуристичным киберпанком, пикапом Blade Runner». Он назвал дизайн «душераздирающим» и сказал, что проект его « из всех тех, над которыми работает Тесла. «Я ожидаю, что он будет более пышным и изящным, чем то, что мы видим из Детройта, который является таким дерзким, на ваш взгляд, дизайном с большой решеткой», - говорит Джомини. «Мы знаем, что это определенно не будет выглядеть как Сильверадо», - говорит Колдуэлл. «Это определенно не будет похоже на Сильверадо». Маск предположил, что дизайн грузовика может быть слишком далеким для обычных покупателей, но Колдуэлл предполагает, что бум продаж грузовых автомобилей, возможно, выделил место для такой компании, как Tesla, чтобы попробовать что-то новое. Она также указывает, как такие игроки, как Ford, успешно внедряют на рынок новые идеи, которые когда-то казались самостоятельными, например, полностью алюминиевый корпус или двигатель EcoBoost меньшего размера. «Я думаю, что Тесла - своего рода уникальная позиция, в которой они могут стать пикапом против пикапа, потому что им не обязательно придерживаться той же формулы, которую люди использовали в прошлом», - говорит она. «Я думаю, что покупатели пикапов, вероятно, более гибки, чем мы думаем». Своего рода демонстрация Тесла обычно предлагает поездки на прототипах автомобилей, которые дебютируют на этих мероприятиях. И согласно приглашениям, которые были разосланы, предполагается, что это будет открытая часть мероприятия, так что, возможно, посетители получат такой шанс. Но Маск так рекламировал предполагаемые рабочие характеристики пикапа Tesla за последние несколько лет, что трудно представить, что он не воспользуется возможностью провести какую-то демонстрацию."Мускус продемонстрирует якобы огромную буксирную способность грузовика?" Если это так, то имеет смысл, что он сосредоточится на буксировочной способности. И если Маск действительно хочет показать, как Cybertruck превосходит F-150, он подключит это к чему-то по-настоящему массивному и потянет его вниз по дороге, обычно используемой для тестовых поездок перед штаб-квартирой SpaceX. Может быть, у него будет грузовик, буксирующий Tesla Semi с прицепом, с F-150. Или, может быть, он привязывает ракету Falcon 9 к огромному планшету и тащит его на несколько сотен футов. В любом случае, вечер четверга - его первый шанс подтвердить все свои разговоры о F-150 с помощью каких-то действий. И со своей стороны, Ford уже показал свой предстоящий электрический F-150, буксирующий поезд на миллион фунтов. Смерть пикапа Тесла оказывает Тесла имеет широкую базу поклонников, клиентов и людей, которые попадают в обе категории. Они имеют тенденцию быть творческой, совместной группой. И когда мы приближаемся к раскрытию Cybertruck, они совершенно безумны, пытаясь угадать, как это выглядит. Просто сделайте поиск изображений Google для «пикапа Тесла» перед событием в четверг вечером, и вы поймете, что я имею в виду. Там не было конца им. Это должно было произойти, тем более что это первый действительно новый дизайн, который мы увидели в Tesla за два года. В некотором смысле это было хорошим напоминанием о том, сколько времени и усилий уходит на реальный автомобильный дизайн, потому что большинство из них выглядят как недоделанные, наполовину неудачные попытки Photoshop. Ожидать неожидаемое Это Элон Маск, о котором мы говорим. Человек, который опубликовал твит, который в конечном итоге обошелся в 40 миллионов долларов. Парень, который основал компанию по добыче туннелей, сидя в пробке. Общее эмпирическое правило с ним заключается в том, что всегда есть шансы выйти за рамки сценария, когда он говорит публике. "У мускуса есть образец отхода от сценария" Он мог дразнить еще один новый продукт Тесла. Или он мог бы сделать грандиозное заявление о том, что Тесла Кибертрукс бродит по марсианской поверхности через четыре года. Источник :theverge.com

Обзор iPhone 11: сочетание цены, возможностей и качества

В прошлом году Apple представила iPhone XR как «доступное» предложение в своей новой линейке iPhone. Нам очень понравился XR, и мы даже сказали, что это может быть лучший iPhone, который когда-либо делал Apple. Следствием iPhone XR является новый iPhone 11, и тот факт, что Apple решила благословить эту модель названием «iPhone 11», а не называть его чем-то вроде iPhone 11R, многое говорит о том, где компания позиционирует телефон. Но может ли этот телефон нести бремя быть известным как iPhone 11? На самом деле, это может. Удовлетворительное повышение скорости, настройка двух камер и длительное время автономной работы делают iPhone 11 даже лучше, чем прошлогодний iPhone XR. И учитывая его относительно низкую цену, это, вероятно, лучший новый iPhone для большинства людей. Улучшения камеры Отличительной чертой iPhone 11 является его 12-мегапиксельная двойная камера. Похоже, что Apple решила, что с телефонами этого года они сделают камеру ударно намеренно привлекательной. Единственная камера iPhone XR едва заметна, а дизайн удвоенной камеры iPhone XS не заставит вас задуматься о том, как она выглядит. Но двойная камера iPhone 11 требует вашего внимания и кричит: «Улыбайся! Вы на камеру! iphone xr iphone 11 камеры IPhone XR (слева) имеет одну широкую камеру. IPhone 11 (справа) имеет широкие и сверхширокие камеры. У iPhone 11 есть широкая камера, такая же, как на iPhone XR, но вторая камера iPhone 11 - это сверхширокая камера с 2-кратным увеличением, позволяющая вам снимать больше в любой среде, в которой вы снимаете. Эти две камеры также есть на iPhone 11 Pro, который добавляет третью телеобъектив для увеличения. Сверхширокий - это отличное дополнение, обеспечивающее еще большую гибкость при съемке фотографий. К счастью, Apple позволяет легко переключаться между широким и ультра широким диапазоном. При создании кадра в приложении «Камера» в нижней части рамки изображения появляется кнопка 1x, что означает, что используется широкая камера. Нажмите эту кнопку, и телефон переключится на сверхширокую камеру, и кнопка 1x станет кнопкой 0,5x. Нажмите кнопку еще раз, чтобы переключиться обратно. Кроме того, когда вы находитесь в режиме 1-кратного обзора камеры, вы получите предварительный просмотр того, как будет выглядеть сверхширокий снимок 0,5x. телефон шириной 11 фресок Снято на камеру iPhone 11 1x шириной. Приложение для камеры iphone 11 с широким видоискателем При использовании широкоугольной камеры вы можете увидеть предварительный просмотр сверхширокого обзора, не переключаясь на сверхширокую камеру. телефон 11 росписи ультра широкий Полученное изображение с помощью ультраширокой камеры iPhone 11. С точки зрения фактического качества изображения, как широкие, так и ультраширокие дают великолепно выглядящие фотографии. Цвета точные, а камеры обеспечивают потрясающий уровень детализации и четкости изображения. Конечно, мы говорили то же самое о предыдущих iPhone, и это все еще верно в отношении iPhone 11. Но эксклюзивно для iPhone 11 (и 11 Pro) - это новый ночной режим, который полностью обновляет игру Apple для съемки при слабом освещении. Действительно, если вы ищете только одну причину, чтобы купить новый iPhone, это, вероятно, это. Ночной режим снимает изображения, снятые в темноте, и использует программную обработку для выявления деталей, которые в противном случае были бы потеряны. У нас есть подробности о том, как использовать ночной режим и как он работает, в отдельной статье. Улучшение при слабом освещении было доступно в телефонах Android, и, наконец, на iPhone, и оно работает очень хорошо. Наше родственное издание PCWorld даже обнаружило, что ночной режим Apple лучше, чем версия Android. Итог: это полезная функция, которая дает отличные результаты. iphone 11 ночной режим перед Снято без использования ночного режима. iphone 11 ночной режим после Снято с активным ночным режимом. Каково это снимать в ночном режиме.Единственная проблема, с которой я столкнулся с задней камерой iPhone 11, - это отсутствие оптического зума. Как и в случае с iPhone XR, iPhone 11 имеет только цифровой зум, вплоть до 5-кратного. В некоторых случаях, особенно когда вы проходите цифровое увеличение с увеличением 2х, вы получаете заметный шум изображения, что делает неприглядную фотографию. Так что, если вы мне нравитесь и часто пользуетесь зумом, вам нужно переосмыслить то, как вы используете его на iPhone 11. камера iphone 11 крупным планом У камеры iPhone 11 нет оптического зума, хотя он предлагает 5-кратный цифровой зум. Стоит отметить, что Apple наконец-то обновила фронтальную камеру TrueDepth, с 7-мегапиксельной камеры, которая снимает видео 1080p / 60fps, до 12-мегапиксельной камеры, которая снимает видеокамеру 4K / 60fps. А передняя камера может записывать замедленное видео, которое ранее было недоступно. Так что да. Давайте посмотрим, сможет ли Apple сделать «обман». Быстрый телефон становится еще быстрее В основе iPhone 11 лежит новый процессор A13 Bionic, преемник A12 Bionic, который есть в iPhone XR. A12 Bionic - впечатляющий чип, так что же делает A13 Bionic, чтобы продолжить его? При производительности процессора выигрыш скромный. В тестах Geekbench 5 iPhone 11 продемонстрировал 14-процентное увеличение производительности одноядерного процессора по сравнению с iPhone XR, в то время как производительность многоядерных процессоров подскочила на 18%. Geekbench 5 Iphone 11 XR Результаты являются баллами. Чем дольше бары / тем выше результаты, тем лучше. Нажмите, чтобы увеличить. В тестах, которые подчеркивают графическую производительность iPhone, iPhone 11 продемонстрировал более впечатляющие результаты по сравнению с iPhone XR. В тесте 3DMark Sling Shot iPhone 11 был на 29 процентов быстрее в тестах Sling Shot Extreme и Sling Shot Extreme Unlimited. В тесте 3D Stark Ice Storm Unlimited iPhone 11 был на 20 процентов быстрее. 3dmark рогатка iphone 11 xr Результаты являются баллами. Чем дольше бары / тем выше результаты, тем лучше. Нажмите, чтобы увеличить. 3dmark icestorm iphone 11 xr Результаты являются баллами. Чем дольше бары / тем выше результаты, тем лучше. Нажмите, чтобы увеличить. Цифры показывают повышение производительности, но чувствует ли себя iPhone 11 быстрее, чем iPhone XR? Это наверняка так. При повседневном использовании iPhone 11 чувствует себя быстрее, приложения чувствуют, что они запускаются быстрее, а производительность графики в играх заметно снижается. Это даже верно при сравнении производительности с iPhone XS, который использует тот же процессор, что и iPhone XR. IPhone 11 имеет тот же процессор, что и iPhone 11 Pro, и результаты тестов в целом для этих телефонов соответствовали друг другу. Так что, по сути, за несколько сотен долларов вы можете получить такую ​​же производительность в iPhone 11, как и профессионалы. Если производительность является вашим главным соображением, это ценностное предложение, которое трудно игнорировать. Немного больше время автономной работы Apple утверждает, что батарея iPhone 11 емкостью 3046 мАч работает на один час дольше, чем батарея iPhone XR емкостью 2942 мАч, и вы можете получить до 17 часов воспроизведения видео, 10 часов потокового видео и 65 часов воспроизведения аудио. Примечательно, что Apple больше не предоставляет оценку того, что она назвала «время разговора (беспроводное)». Для iPhone XR это было 25 часов, и мы можем подсчитать, что вы можете получить до 26 часов на iPhone 11. Согласно Apple Например, более длительный срок службы батареи был достигнут за счет сочетания большей батареи и оптимизации программного и аппаратного обеспечения. Мы использовали тест Geekbench 4 Battery Life, чтобы измерить время автономной работы и сравнить его с другими iPhone. Результаты нашего теста показали, что iPhone 11 и iPhone XR имеют одинаковое время автономной работы. На самом деле, в нашем тестировании iPhone 11 продержался всего на несколько секунд дольше, чем iPhone XR. В нашем тесте Geekbench 4 Battery Life выполняются ресурсоемкие задачи (с выключенным затемнением экрана) до тех пор, пока батарея не разрядится, поэтому она не отражает реальное использование. Тем не менее, это эффективный способ последовательно тестировать разные телефоны. батарея iphone 11 xr Результаты раз в минутах. Чем дольше бары / тем выше результаты, тем лучше. Нажмите, чтобы увеличить.Во время ежедневного использования мне никогда не приходилось заряжать iPhone 11 до конца моего дня. Я думаю, что я более требовательный пользователь, чем большинство, потому что я играю в Pokémon Go во время моих поездок на работу и обратно, а также на прогулку с собаками. В мой самый трудный день (в субботу, прогуливаясь по парку Золотых Ворот в Сан-Франциско, играя в PoGo, наблюдая за футбольным матчем моего сына и используя навигацию по Apple Maps), я закончил день, когда осталось 24% заряда батареи. Совсем неплохо. Одним из основных недостатков в отношении срока службы батареи является прилагаемое зарядное устройство. Apple по-прежнему имеет маленькое медленное 5-ваттное зарядное устройство со своей младшей моделью iPhone. За 29 долларов вы можете купить адаптер питания USB-C на 18 Вт от Apple - тот же, что входит в комплект поставки iPhone 11 Pro. Обидно, что Apple не включает это зарядное устройство в базовую модель. IPhone 11 также поддерживает беспроводную зарядку, но вам придется приобретать беспроводное зарядное устройство Qi отдельно. Дизайн: не связывайтесь с тем, что работает Apple не сильно изменилась, когда дело доходит до промышленного дизайна. IPhone 11 очень похож на iPhone XR, с анодированными алюминиевыми боковинами, выемкой дисплея и стеклянной задней панелью, доступной в черном, зеленом, фиолетовом, белом, желтом и (Product) Red. Тем не менее, цветовая гамма в этом году отличается: Apple решила использовать пастельные оттенки, более тонкие, чем яркие цвета XR. ободок iphone 11 Лицевая панель iPhone 11 (справа) толще, чем лицевая панель на OLED-телефонах, например iPhone 11 Pro Max (слева). IPhone 11 по-прежнему оснащен черными рамками, которые толще, чем у айфонов с OLED-дисплеями. И до тех пор, пока эта модель продолжает использовать ЖК-дисплей (более дешевая деталь, чем OLED в модели Pro), более толстые лицевые панели сохранятся, чтобы помочь остановить утечку света. Имейте в виду, я не нашел ободряющих рамок. На самом деле, я фактически не замечал их, пока они мне не указали. Наиболее заметным изменением дизайна между iPhone 11 и iPhone XR (помимо цветов и неровностей камеры) является размещение логотипа Apple, который теперь находится по центру, а не около камеры.

SON XƏBƏRLƏR

Ən son xəbərləri səhifəmizdən də izləyin